TROS omarmt controversieel liedjesfestijn

De bookmakers denken het al te weten: Sieneke en Sha-la-lie zullen donderdag niet verder komen dan de halve finale van het Eurovisie Songfestival....

Het zou een domper zijn voor de TROS, de omroep die dit jaar voor het eerst verantwoordelijk is voor de organisatie van het festival. Kritiek is er al maanden: op het Nederlandstalige liedje, op componist Pierre Kartner en op de 18-jarige Sieneke, protegé van Marianne Weber.

Songfestivalcommentator Cornald Maas: ‘Er wordt geklaagd over de aanpak van de TROS, maar het is de enige omroep die zich over het festival heeft willen ontfermen. Ze hebben hun nek uitgestoken. Ik vind het raar dat er voorbij wordt gegaan aan het feit dat de NOS het festival heeft laten schieten, terwijl er wél idioot veel publiek geld naar voetbal en andere sporten gaat.’

De NOS had goede redenen om te stoppen, zegt directeur Jan de Jong. ‘Wij zijn een journalistieke organisatie. We doen verslag van nieuws- en sportevenementen. Bij het Songfestival was de NOS deelnemer. Het is raar als de NOS dan ineens iets moet zeggen over de ene Topper die ruzie heeft met de andere Topper. We hebben het vijftig jaar gedaan, dat klopt. Maar dat wil niet zeggen dat we het nog vijftig jaar hadden moeten doen.’

De knoop werd doorgehakt bij het aantreden van TROS-directeur Peter Kuipers, twee jaar geleden. Hij stond te springen om de organisatie van het festival over te nemen. ‘Het was een kwestie van terug naar kantoor lopen en elkaar héél even aankijken. Het Songfestival is een geweldig evenement en het past bij de TROS.’

Dat was een opluchting, zegt De Jong: ‘Anders had de situatie kunnen ontstaan dat de NOS had gezegd: we doen het niet meer. Zonder andere gegadigde heb je dan een probleem. Godzijdank wilde de TROS het overnemen.’

Gerard Dielessen, voorganger van Jan de Jong, was tot 1 mei NOS-directeur. Zes keer maakte hij het Songfestival mee. Vooral het budget was een probleem, zegt hij. ‘Dat was ongeveer 250 duizend euro, en dat ben je bijna al kwijt aan reis- en verblijfskosten.’

Geld om de beste componisten in te huren was er dus niet, stelt Dielessen. Een ander probleem is het grote ‘afbreukrisico’. ‘Waarom zouden sterren als Ilse DeLange of Anouk willen meedoen? Ze kunnen er alleen maar op verliezen.’

Cornald Maas beaamt: ‘De stuurlui aan wal komen elk jaar weer met klinkende namen, maar in Nederland wil, anders dan in het buitenland, geen enkele bekende artiest zijn vingers branden aan het Songfestival. Jan Smit, toch bij uitstek een TROS-artiest, wilde dit jaar al niet eens.’

Het festival lijdt aan een hardnekkig imagoprobleem, vindt Ruurd Bierman, voorzitter van de televisiecommissie van de European Broadcasting Union (EBU), de producent van het Eurovisie Songfestival. ‘In een paar landen, waaronder Nederland en Engeland, is het Songfestival in de controversiële sfeer terechtgekomen. Dat is vreemd, want als er één programma is wat Europa bindt, is het het Songfestival. En wat is er tegen, zoals ze dat bij de BBC noemen, een avond good clean fun?’

Voor de meeste andere Europese landen is het festival ‘een enorm feestelijke gebeurtenis’, zegt Bierman. ‘En echt niet alleen in Oost-Europa. In Zweden is de voorselectie voor het Songfestival hét evenement van het jaar. Een beetje zoals de Elfstedentocht, maar dan met liedjes. Daar willen alle grote artiesten voor weinig meedoen. Een goede act hoeft niet duur te zijn, als de muziekindustrie en de omroep de schouders eronder zetten.’

De drie uitzendingen van het Eurovisie Songfestival, twee halve finales en een finale, kosten de omroep 150 duizend euro aan inschrijfgeld. Daar krijgt de TROS ruim 8 uur zendtijd voor, en dat is ‘relatief goedkoop’, vindt directeur Kuiper. De TROS ontvangt ook geld van de Nederlandse Publieke Omroep en investeert ‘tienduizenden euro’s’ aan verenigingsgeld.

Volgens Kuipers is de keuze voor een Nederlandstalig liedje van Kartner, gezongen door een onbekende artiest, bewust gemaakt. ‘We hebben geanalyseerd waarom het de laatste jaren niet goed ging. Zo weten we dat het er weinig toe doet of de artiest bekend is in Nederland, en dat het ook niet veel uitmaakt of je in het Engels of in het Nederlands zingt. Als TROS komen wij graag op voor het Nederlandse lied.’

Sinds de introductie van halve finales, in 2004, slaagde Nederland er maar één keer in de finale te bereiken: met het nummer Without You van Re-Union. Of het dit jaar gaat lukken? Dielessen, die de winst van Noorwegen vorig jaar juist voorspelde: ‘Het zou mij verbazen als Sieneke de finale haalt. Het winnende liedje van vorig jaar, van Alexander Rybak, was creatief en universeel. Ik vraag me af of Sha-la-lie in het buitenland zal worden begrepen. Sterker nog: ook veel Nederlanders begrijpen het niet. Waarom zouden ze het in Moldavië of Finland dan wél snappen?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden