Tropische clichés te over bij Caribische kunst in Zwolle

De objecten in het Zwolse museum missen raffinement en artistieke subtiliteit.

expositie


Tropisch Koninkrijk, Museum De Fundatie, Zwolle


T/m 16/3 museumdefundatie.nl


Eigenlijk past het wel een beetje in deze tijd: aandacht besteden aan schilderijen, sieraden, foto's en beelden uit de marge van de, door het Westen gedomineerde, kunstwereld. Wat er de afgelopen jaren te zien was: de emancipatie van hedendaagse kunst uit landen als India, China, Australië, Mexico en Korea. Museum De Fundatie in Zwolle zet deze trend door. Tropisch Koninkrijk heet de tentoonstelling, samengesteld uit werk van ruim twintig moderne en hedendaagse kunstenaars uit onze voormalige kolonieën uit het Caribisch gebied: Aruba, Curaçao, St. Maarten, Bonaire, Saba en St. Eustatius.


Concrete redenen voor zo'n overzicht genoeg: de viering van 200 jaar Koninkrijk der Nederlanden, de afschaffing van de slavernij 150 jaar geleden, het 75-jarig bestaan van het Antilliaanse parlement op Curaçao, de 60ste verjaardag van het Statuut voor het Koninkrijk. Aanleidingen die, gelet op alle festiviteiten, vooral een historische en politieke oorsprong hebben.


Kun je daarmee een geslaagde tentoonstelling maken? Op zich niet. Net zo min als door al die andere thema's die op de tentoonstelling naar voren worden geschoven. Dat de Caribische kunst draait om 'internationale oriëntatie en multiculturele gelaagdheid'. En dat het gaat om mythen, religie, de prekoloniale geschiedenis, de huidige sociaal-politieke situatie en 'niet te vergeten de overweldigende natuur'.


Waar het in Zwolle aan ontbreekt is kortom een gegronde artistieke reden. Een behoorlijke omissie, omdat kunst geen optelsom is van maatschappelijke en historische invloeden. Het gaat om de vraag hoe die invloeden beeldend worden samengebracht tot een specifiek, visueel krachtig kunstwerk. Om kort te gaan: met vier witte bh's aan een waslijntje en twaalf pakken chocolademelk achter kippengaas kom je er niet. Ook al gaat het om een 'statussymbool gevuld met attributen die je rijkdom reflecteren', zoals de maker, Tirzo Martha, in de catalogus schrijft.


Wat te denken van een liggend blauw paard, bedrukt met het stempel 'Je maintiendrai' en het wapen van Aruba, van Osaira Muyale. Een beeld dat wil teruggrijpen op de paardenhandel in zowel Zwolle als Aruba. Of de gestalte van een naakte vrouw met een Nederlands paspoort op kruishoogte en een plastic zak (opschrift 'See, Buy, Fly') over haar hoofd, van Glenda Heyliger. Als beoogde getuigenis van het onrecht dat niet iedereen de kans krijgt een identiteit op te bouwen, zoals het bijschrift luidt.


De motieven maken duidelijk dat Caribische kunst grotendeels drijft op antropologische, politieke en folkoristische uitgangspunten. En dat daarmee de balans tussen thematiek en beeld zoek is. Zoals westerse kunst zich nogal eens te veel baseert op modernistsche stijlkenmerken als vorm, kleur en materiaalgebruik, zo slaan deze Caribische kunstenaars door naar alle 'tropische' referenties die de zes eilanden te bieden hebben: zon, zee, Shell en slavenhandel.


Je kan het als verrijking zien van de eenzijdige hang naar smaakvolle kunst in het Westen. In Zwolle kun je het ook zien als excuus voor het gebrek aan beeldend raffinement en artistieke subtiliteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden