Reportage Hittegolf

Tropenrooster of zelfs hittevrij: scholen worstelen met de hittegolf

Op basisschool De Schouw wordt tropenrooster gedraaid. Kinderen van groep 4 zoeken af en toe een vleugje wind op van een ventilator die in de klas is gezet. Beeld Marcel van den Bergh

De temperaturen lopen deze dagen zo hoog op, dat het in veel klaslokalen nauwelijks uit te houden is. Vooral in scholen met een plat dak of met een noodgebouw is het peentjes zweten. Leerlingen krijgen hittevrij of volgen een tropenrooster.

‘De kinderen vinden het niet erg dat ze wat eerder uit zijn, en wij eigenlijk ook niet’, zegt Peter Westland, adjunct-directeur van basisschool De Schouw in Nieuwegein. De school heeft voor de hele week een tropenrooster vastgesteld: 8 uur beginnen, kwart voor 2 uit. Alleen woensdag gelden de normale tijden: half 9 tot half 1.

‘Het schoolgebouw is uit 1981 en heeft ook nog eens een plat dak’, verklaart Westland. ‘Bij deze hitte kan het eigenlijk niet worden gekoeld. De temperaturen lopen zo hoog op dat het in de klaslokalen niet meer te harden is. Dan is het echt peentjes zweten.’

De kinderen zijn met het tropenrooster ’s middags anderhalf uur eerder klaar dan normaal. De school hoopt daarmee de ergste hitte voor te zijn. ‘Het is nu ook al warm natuurlijk’, zegt Westland maandag aan het begin van de middag. Maar de temperaturen lopen in de loop van de middag alleen maar verder op.

In groep 4 van basisschool De Schouw. Beeld Marcel van den Bergh

Sommige docenten hebben ventilatoren van huis meegenomen in een poging wat verkoeling te brengen in de klaslokalen. En ’s ochtends vroeg worden alle ramen opengezet, en weer dichtgedaan en afgeschermd als de zon erop gaat schijnen. Maar het zijn allemaal maatregelen die nauwelijks soelaas brengen in het bijna veertig jaar oude schoolgebouw. De leerlingen wordt geadviseerd veel water te drinken – ze mogen ook de hele dag water uit de kraan tappen.

Lees ook:

Mannen, de korte broek mag uit de kast – maar hoe dráág je ’m?

Afgelopen zomer riepen we het al: een korte broek op de werkvloer kan prima. En toen onlangs onze eigen moderedacteur Cécile Narinx het groene licht gaf, wist ik het zeker: shorts mogen gezien worden. Een modeflater is echter wel gauw begaan. Zó doe je het goed.

Hitteprotocol

Op De Schouw (bijna 400 leerlingen) geldt een speciaal hitteprotocol: bij vijf aaneengesloten dagen met temperaturen van 27 graden of hoger wordt het tropenrooster ingevoerd. ‘We hebben dat donderdag al gecommuniceerd naar de ouders, zodat die bijtijds maatregelen konden nemen indien dat nodig zou zijn’, aldus Westland. ‘Het is voor het eerst dat het hitteprotocol, dat een paar jaar geleden is vastgesteld, in werking treedt.’

Meer scholen worstelen met de hittegolf. Ze voeren eveneens een tropenrooster in of geven zelfs ‘hittevrij’ of verplaatsen de proefwerkweek naar de beter gekoelde gymzaal. Zo heeft het Barlaeus Gymnasium in Amsterdam de ouders en leerlingen van klas 1 en 2 laten weten dat de lessen dinsdagmiddag vanaf 12.10 uur komen te vervallen. ‘Morgen wordt het ’s middags 32 graden: onze koeling trekt dat helaas zeer matig (wet van de remmende voorsprong, onze koeling stamt uit 2004)’, laat de leiding maandag weten.

In groep 4 van basisschool De Schouw. Beeld Marcel van den Bergh

Vooral scholen met een plat dak of met een noodgebouw zijn de klos. ‘Die noodlokalen bestaan meestal uit wat containers of units die aan elkaar zijn gekoppeld. Ze zijn wind- en waterdicht, en niet veel meer dan dat’, vertelt de Gelderse aannemer Iwan van Zon uit Boven-Leeuwen. ‘Ze zijn ook vaak maar 2,40 meter hoog. Zonder isolatiemateriaal warmt dat in no time op. Zet maar eens een doos een uur lang in de zon – die wordt ook snikheet van binnen.’

Lees ook:

De hitte, we zullen er mee moeten leren leven

Een temperatuur van 38,6 graden, mat dorpsdokter Jan Thate 74 jaar geleden in zijn achtertuin. Dit record wordt steeds vaker bedreigd. Verslaggever Tjerk Gualthérie van Weezel bezocht Thate vorig jaar. ‘Onze kinderen gaan nog heel wat meemaken.’

Broeikas

Ook in oude kantoor- en fabrieksgebouwen, vooral die zonder dakisolatie, kan de temperatuur flink oplopen. ‘Ze knutselen er dan nog wel een of andere koelinstallatie in’, aldus Van Zon. ‘Maar dat is meestal een noodoplossing die het vaker niet dan wel doet – dan staat die weer te hard, dan weer te zacht. Doorzonwoningen uit de jaren 50 zijn ook berucht: glas voor en achter – dat wordt gewoon een broeikas.’

In bungalows met platte, niet geïsoleerde daken is het slecht toeven dezer dagen, evenals op zolderkamertjes in binnensteden. In het algemeen zijn nieuwe gebouwen beter bestand tegen de hitte dan oude gebouwen. ‘Maar nieuwbouwhuizen worden tegenwoordig zo goed geïsoleerd, dat het onze grootste uitdaging is om ze in de zomer koel te houden’, aldus Van Zon. ‘Het opwarmen van de woning ’s winters is geen probleem meer. Vooral als er met veel glas wordt gewerkt, is de grootste zorg nu om de warmte ’s zomers buiten de woning te houden.’

Volledig glazen gevels kunnen gebouwen bij een hittegolf veranderen in een broeikas. Maar met speciale screens of andere afschermingsmaatregelen kan dat weer gepareerd worden. Ook sommige oude gebouwen kunnen prima omgaan met een hittegolf. ‘In kloosters met muren van een meter dik is het goed toeven’, aldus Van Zon. ‘En in souterrainwoningen in de stad, waar niet of nauwelijks zon is, zit je ook prima.’

Steen en beton hebben de eigenschap om overdag warmte op te nemen die ze ’s nachts dan weer uitstralen. Mede daardoor verwacht weervrouw Diana Woei van Weerplaza in sommige steden zelfs tropennachten. ‘Je kunt van een tropennacht spreken als de temperatuur niet onder de 20 graden komt’, zegt ze in de PZC. ‘Dat zit er zeker in. In Rotterdam bijvoorbeeld kan het ’s nachts wel 22 graden blijven. Beton en gebouwen in steden absorberen de warmte en die stralen dat dan ’s nachts weer af.’

Lees ook:

Slaapexpert geeft advies: hoe kun je het best omgaan met tropische nachten?

Nederland worstelt met de warmte. Tijdens de tropische nachten betekent dat woelen en draaien in bed. Maar stressen werkt averechts, zo waarschuwt psycholoog Barbara Mulder van slaapinstituut Slaapmakend. ‘Het lichaam heeft een natuurlijk herstelmechanisme om verloren slaap in te halen.’

Zit er een limiet aan het aantal mensen dat je kunt kennen? Wat bewijst de uitslag van een schriftelijke test eigenlijk? In onze Grote Vragen Podcast beantwoorden we ‘vragen waar je nooit over na hebt gedacht maar plotseling dolgraag een antwoord op wilt hebben’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden