InterviewCommunicatiedeskundige Lars Duursma

‘Troonrede ging minder over geld dit jaar, en meer over hoe we ons voelen’

Communicatiedeskundige Lars Duursma analyseert op verzoek van de Volkskrant de troonrede. Vijf zaken die hem dinsdag opvallen aan de tekst en presentatie van koning Willem-Alexander. ‘Welke relevante speech in de wereld wordt tegenwoordig gegeven vanuit een stoel, behalve de troonrede in Nederland?’

Koning Willem-Alexander leest, met aan zijn zijde koningin Maxima, de troonrede voor op Prinsjesdag aan leden van de Eerste en Tweede Kamer in de Grote Kerk. Beeld ANP

1. Krant van gisteren

‘Er was niets in de troonrede wat we niet al wisten. Al dat lekken van tevoren is natuurlijk vanuit coalitieoogpunt heel begrijpelijk. Maar voor de koning is het hopeloos. Het voelde een beetje alsof hij de krant van gisteren aan het voorlezen was. En ik ben geen fan van het verwijzen naar die ingezonden brief van die 94-jarige oorlogsveteraan. Dat is een voorbeeld dat half Nederland al in een appgroepje voorbij heeft zien komen. Als de inhoud van je speech toch al opgewarmde prak is, kom dan in elk geval met een voorbeeld dat we nog niet kennen. Dan wek je ook de indruk dat je als koning nog weleens iemand spreekt en niet al je informatie haalt uit de ingezonden brievenrubriek.’

2. Minder geld, meer emotie

‘De troonrede begon met een relatief lang algemeen deel van vijfenhalve minuut waarin het ging over de impact van corona op onze gevoelens en op verschillende beroepsgroepen. Eigenlijk was dat deel bedoeld om een compliment te geven aan ons als volk. Een bekende techniek: je kunt mensen beter complimenteren voor wat goed gaat, in plaats van wijzen op wat anders moet. Door dat lange inleidende verhaal was de troonrede minder een boodschappenlijstje dan eerdere jaren, toen je nog weleens het gevoel kreeg dat elk departement een paragraaf aanleverde, waar een paar algemene alinea's voor werden gezet en een slotalinea achter geplakt. Het ging minder over geld dit jaar, en meer over hoe we ons voelen. Dat neemt niet weg dat het naar het einde toe toch weer een verhaal werd waar je geen touw aan vast kon knopen, omdat elke twee regels een ander onderwerp werd aangesneden.’

3. Iedereen genoemd

‘Dat van de hak op de tak springen is funest voor het overbrengen van een boodschap, maar het dient een politiek doel. Door alles en iedereen even te noemen, van al die beroepsgroepen tot de aardbevingen in Groningen, voorkom je dat de oppositie morgen bij de interruptiemicrofoon al te makkelijk kan zeggen: ‘het woord ‘ouderen’ viel niet één keer in de troonrede’, of ‘typisch weer dat Groningen in het hele verhaal niet voorkwam’. Opvallend was dat advocaat Derk Wiersum bij naam werd genoemd. Het komt maar zelden voor dat het in de troonrede specifiek over een individu gaat.’

4. Traditie zit in de weg

‘Voor de presentatie helpt het niet dat de koning de troonrede zittend voordraagt, met een pak papier op schoot. Welke relevante speech in de wereld wordt tegenwoordig gegeven vanuit een stoel, behalve de troonrede in Nederland? Als je staat, creëer je meer beweging en krijgt je stem meer dynamiek. Het is traditie, maar de kersttoespraak werd door Beatrix zittend gedaan en door Willem-Alexander nu staand, dus dat laat zien dat de koning openstaat voor verandering. Los daarvan kun je zo’n uitgeschreven verhaal nog steeds wel levendiger voordragen. Ik zou de koning aanraden om op het papier plaatjes af te drukken van de onderwerpen waar hij over spreekt. Dus bij wijze van spreken een fotootje van zo’n oorlogsveteraan. Als je een beeld voor je hebt, breng je je verhaal automatisch met meer sprankeling.’

5. Geen zelfplagiaat

‘Eerdere troonredes heb ik weleens onderling met elkaar vergeleken, en dan zie je dat veel passages in meerdere jaren terugkeren in nét iets andere bewoordingen. Als een scholier die is blijven zitten en her en der wat woorden aanpast in een werkstuk van vorig jaar, in de hoop dat de docent het niet doorheeft. Ik heb de troonrede van dit jaar al even door de plagiaatscanner gehaald en daar kwam niets uit, behalve de laatste standaardzin over ‘Gods zegen’. Dat komt doordat er vanwege corona dit jaar meer moeite is gedaan om met een uitgebreider algemeen verhaal te komen.’

Prinsjesdag 2020

Koning in troonrede: schrap zetten voor economische klap door coronacrisis

Lees hier de tekst van de troonrede 2020

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden