Tribunaal buigt zich over eerste genocide-zaak

Voor het Joegoslavië-tribunaal is gisteren het proces begonnen tegen Milan Kovacevic. Deze 57-jarige voormalige ziekenhuisdirecteur uit Prijedor, een stad in het noord-westen van Bosnië, is de eerste beklaagde die voor het tribunaal terecht staat op beschuldiging van genocide....

ANP, Reuters

DEN HAAG

Volgens de aanklacht was Kovacevic in 1992, toen de oorlog in Bosnië uitbrak, een prominente figuur in de Crisisstaf van de Servische Democratische Partij in zijn woonplaats, Prijedor. Deze Crisisstaf coördineerde aanvallen op door niet-Serviërs bewoonde wijken en gaf opdracht om Bosnische Kroaten en Moslims op te pakken en in kampen op te sluiten of te deporteren.

Openbaar aanklaagster Brenda Hollis zei in haar requisitoir, dat het bewijs zal worden geleverd dat de verdachte heeft gehandeld met de bedoeling om volkerenmoord te plegen. Hollis beschreef Kovacevic als een gedreven nationalist, die een sleutelrol heeft vervuld bij het bedenken en uitvoeren van de etnische zuivering in Prijedor - vóór het uitbreken van de oorlog in Bosnië een stad met een gemengde bevolking van Moslims, Serviërs en Kroaten.

Tijdens de beginfase van de oorlog, aldus Hollis in haar requisitoir, werden overwegend door niet-Serviërs bewoonde dorpen in de nabijheid van Prijedor bestookt met zware artillerie. Als vervolgens Sevische milities zo'n dorp binnentrokken, werd een deel van de inwoners opgepakt en naar concentratiekampen overgebracht.

In de regio Prijedor bevonden zich drie beruchte kampen, Trnopolje, Keraterm en Omarska. Beelden van uitgemergelde mannen achter prikkeldraad deden in de zomer van 1992 een golf van ontzetting door Europa gaan.

In de aanklacht tegen Kovacevic wordt gesteld dat het doel van de kampen Trnopolje, Keraterm en Omarska was om de Bosnische Moslims en Kroaten als bevolkingsgroep te vernietigen. Dat doel moest worden gerealiseerd door middel van een kampregime dat erop was gericht de gevangenen fysiek te gronde te richten.

Hollis bracht in haar requisitoir naar voren dat de concentratiekamp-gevangenen werden onderworpen aan folteringen en seksueel geweld; ze werden ook van al hun bezittingen beroofd, mishandelden en vernederd. Volgens de aanklacht voorzag het plan voor een eigen, etnisch zuiver, Servisch gebied binnen Bosnië in het doden van een deel van de Bosnische Moslims en Kroaten.

Anders dan de eerder wegens misdaden tegen de menselijkheid veroordeelde kampbewaker Dusan Tadic, was Kovacevic geen uitvoerder. Hij past veeleer in de zelfde categorie als Radovan Karadzic en Ratko Mladic, die als leiders van de Bosnische Serviërs door het tribunaal voor genocide zijn aangeklaagd.

De zaak tegen Kovacevic kan dus tevens worden beschouwd als een soort proefproces voor Karadzic en Mladic. Volgens de aanklacht wist Kovacevic dat de Servische strijders die onder het bevel van de Crisisstaf stonden, systematisch Bosnische Moslims en Kroaten hebben gedood. Hij had dat in elk geval kunnen weten, en heeft nagelaten de noodzakelijke maatregelen te nemen om zulke misdrijven te verhinderen en de daders te straffen.

Als de rechters van het tribunaal deze redenering accepteren, levert dat inzake de verantwoordelijkheid voor genocide belangrijke nieuwe (en voor hoger geplaatste verantwoordelijken bedreigende) jurisprudentie op.

Kovacevic en zijn advocaat ontkennen op alle punten schuld. Advocaat Vucicevic benadrukt dat Kovacevic als burger niet verantwoordelijk kan worden gesteld voor daden van militairen of militieleden. Hij heeft niet persoonlijk deelgenomen aan misdadige handelingen en heeft zich niet verkiesbaar gesteld voor de Crisisstaf, maar is daarin benoemd.

Als Milan Kovacevic schuldig wordt bevonden, kan hij tot levenslang worden veroordeeld. Het proces zal naar vewachting enkele maanden duren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden