Trevifontein had zelfde ziekte als monument op Dam

Mogelijk lijdt het Nationaal Monument op de Dam aan dezelfde ziekte als tot voor kort een engel van de fameuze Trevifontein in Rome....

JAN VAN DER PUTTEN

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

De kunsthistorica dr Luisa Cardilli is hoofd van de afdeling middeleeuwse en moderne monumenten van Rome. Voor het Nederlands Nationaal Monument acht ze geen redding mogelijk als het steen tegen de nerf in is uitgehakt. Tegen die fout is geen kruid gewassen.

Ze houdt ook de mogelijkheid open dat het travertijn holtes heeft waarin zich water heeft genesteld. Als dat bevriest, kan het uitzettende ijs het travertijn schaden. Deze gaten kunnen worden gestuct met travertijnpoeder.

'Travertijn is van zichzelf zeer resistent', zegt Cardilli. 'Aantasting door water, ijs en wind is goed mogelijk, maar daar gaat een paar honderd jaar overheen. De meeste problemen hier in Rome komen niet van het travertijn zelf, maar van roestende ijzeren krammen en pinnen waarmee de blokken bij elkaar worden gehouden.'

Dit ijzeren materiaal moet goed zijn geïsoleerd - vaak werd daar lood voor gebruikt - anders kan er water bij komen en gaat het roesten. Daardoor zet het ijzer uit en ontstaan breuken in het steen. Als dat gebeurt, bieden de krammen en pinnen steeds minder houvast. Vaak zit dat ijzer binnen in de steen- of marmerconstructie. 'Het gat is dan gedicht met stucwerk', zegt Luisa Cardilli. 'Als dat wijkt, kan er water naar binnen komen en begint het ijzer te roesten.'

Een van de belangrijkste restauraties waarbij Cardilli betrokken is geweest, was die van de Trevifontein, meesterwerk van de late barok. Een travertijnen engel hoog boven de fontein was er treurig aan toe. De scheuren waren veroorzaakt door een roestende kram die aan de buitenkant van het beeld was aangebracht.

Cardilli vertelt dat de kram is weggehaald en dat om het gebroken gedeelte van de engel in een soort harnas is bevestigd van titanium. 'Dat is licht, roestvrij materiaal, dat uitstekend geschikt is om de blokken bij elkaar te houden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden