nieuws eu-top

Trendbreuk: EU wil migratieroute via Middellandse Zee afsluiten en migranten direct terugsturen

De Europese Unie wil de migratieroute via de Middellandse Zee afsluiten. De regeringsleiders schaarden zich donderdagavond achter het voorstel van EU-president Tusk om migranten die uit zee gered worden, direct terug te brengen naar veilige gebieden in Noord-Afrika. Volgens Tusk gaat het om een trendbreuk in het Europese asielbeleid.

Angela Merkel in gesprek met EU-president Tusk en de Spaanse premier Sanchez. Beeld AFP

De leiders begonnen hun topoverleg over migratie in een crisissfeer. Bondskanselier Merkel zette de toon met de waarschuwing dat de EU in gevaar komt als de leiders geen akkoord bereiken over het indammen van de migratiestroom naar Europa. Ze sprak over een ‘alles of niets’ topontmoeting met haar EU-collega’s.

Ook Tusk toonde zich zeer bezorgd over het uitblijven van een akkoord nadat de nieuwe Italiaanse premier met een veto dreigde. ‘Het alternatief is een chaotische sluiting van de grenzen, ook in de EU, en toenemende conflicten tussen de lidstaten’, zei Tusk. Bij het sluiten van deze krant was het overleg van de leiders nog volop bezig. Diplomaten durfden geen voorspelling te doen: noch over de eindtijd, noch over de afloop.

Ontmoedigen

De leiders leken het echter eens over het terugvaren van in de Middellandse Zee geredde migranten naar veilige Noord-Afrikaanse landen. Dat moet migranten ontmoedigen de door mensensmokkelaars georganiseerde oversteek in wrakke bootjes naar Europa te maken. In 2016 sloot de EU de Egeïsche Zee op een soortgelijke manier af via een akkoord met Turkije.

EU-buitenlandchef Mogherini zei klaar te staan om in overleg te treden met potentiële gastlanden en de Afrikaanse Unie. Vluchtelingenorganisaties UNHCR en IOM worden daarbij betrokken. De gastlanden kunnen rekenen op geld (Europa betaalt 6 miljard euro voor opvang van vluchtelingen in Turkije) en handelsvoordelen als ze opvangcentra huisvesten. Daar worden de asielaanvragen afgehandeld. Economische migranten moeten terug naar huis, vluchtelingen mogen Europa. Tot nog toe heeft geen enkel Afrikaans land interesse getoond als gastheer op te treden.

De leiders zijn verder voorstander van een betere bewaking van de Europese buitengrenzen. De bestaande EU-organisatie daarvoor (Frontex) moet in omvang worden vertienvoudigd naar circa 10 duizend douaniers. Het geld daarvoor komt uit het EU-budget. De leiders overwegen een speciale, omvangrijke kredietlijn voor migratie in de nieuwe EU-begroting op te nemen.

De Franse president Macron schudt handen met Sanchez. Beeld AFP

Geen overeenstemming

Over een eerlijker verdeling van migranten over de EU-landen – nodig zolang de Afrikaanse opvangcentra er nog niet zijn – bestond donderdagavond echter geen begin van overeenstemming. Italië (waar de meeste migranten arriveren) eist dat alle lidstaten hun verantwoordelijkheid nemen. Italiaanse diplomaten spraken over een ‘rode lijn’, de Italiaanse premier dreigde de gebruikelijke slotverklaring van de EU-top te blokkeren.

Voor Hongarije, Polen, Tsjechië en Slowakije zijn Brusselse asielquota taboe. Premier Rutte meent dat als het aantal migranten sterk daalt, de verdeling ook minder problematisch wordt.

Merkel zit een penibele situatie omdat haar coalitiepartner CSU eist dat de grenzen dichtgaan voor migranten die via Italië en Oostenrijk naar Duitsland reizen. Ze hoopt met een Europees migratieakkoord Italië te overtuigen migranten terug te nemen. Lukt dat niet dan kan haar regering vallen of Duitsland voert grenscontroles is. Omdat andere landen dat voorbeeld zullen volgen, valt de grenzeloze interne markt dan uiteen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.