Transseksuelen hebben in Nederland weinig rechten

Transgenders moeten hun identiteitspapieren kunnen wijzigen voordat ze of zonder dat ze een sekseverandering hebben ondergaan. De Nederlandse wet stelt een hormoonbehandeling, een operatie en een definitieve sterilisatie verplicht maar dat is een schending van mensenrechtenverdragen.

Een bezoeker van de makeupstand op de Transgender Info Dag in 2008. © ANP Beeld
Een bezoeker van de makeupstand op de Transgender Info Dag in 2008. © ANP

Dit schrijft Human Rights Watch in een rapport dat donderdag aan staatssecretaris Teeven van Justitie wordt aangeboden.

Nederland erkende 25 jaar geleden als eerste Europese land de rechten van transgenders maar is die leidende positie nu kwijt, zegt Boris Dittrich, directeur van het seksuele minderheden programma van Human Rights Watch. Tal van andere landen, waaronder Groot-Brittannië, Portugal en Uruguay, hebben de wet al aangepast: wie daar op papier van geslacht wil veranderen, hoeft niet per se een medische behandeling te ondergaan. Ook in Nederland moet het Burgerlijk Wetboek worden gewijzigd, schrijft Human Rights Watch. Een verklaring van een multidisciplinair team of een behandelend arts of psycholoog moet voortaan voldoende zijn, verduidelijkt Dittrich.

Baarmoeder
In Nederland wonen tussen de 30- en 100 duizend transgenders. Zij kunnen pas officieel van geslacht veranderen als bij hen baarmoeder of testes zijn verwijderd. Met een medische verklaring kunnen ze dan naar de rechtbank. Zelfs hun voornaam kan voor die tijd niet worden aangepast omdat de wet bepaalt dat die niet 'ongepast' mag zijn.

Maar de wachtlijst voor behandeling is lang en het duurt jaren voordat transgenders aan de wettelijke voorwaarden voldoen, aldus Dittrich. 'Al die tijd leven ze met identiteitspapieren die hun geen recht doen.' Er zijn bovendien ook transgenders die geen of slechts een gedeeltelijke behandeling willen. 'Voor hen is een officiële geslachtsverandering nooit mogelijk.'

Beschermen
De gedwongen operatie en sterilisatie zijn ooit in het wetboek opgenomen om mensen tegen zichzelf te beschermen, zegt Dittrich. 'Gevreesd werd dat ze te snel zouden besluiten.' Maar medische en legale aspecten worden daarbij door elkaar gehaald, zegt Dittrich. 'Of iemand zich laat behandelen, moet een persoonlijk besluit zijn, dat wordt genomen in samenspraak met artsen, gebaseerd op medische en psychologische gronden.'

Ook het belang van ongeboren kinderen speelde mee in de verouderde wet. Voorkomen moest worden dat iemand die officieel nog geregistreerd staat als man toch een kind zou baren of een geregistreerde vrouw vader zou worden.

In de nieuwe wet moet het ook mogelijk worden dat transgender jongeren op papier hun geslacht laten veranderen voordat ze meerderjarig zijn, zegt Dittrich. Angst voor spijtoptanten is er niet, zegt hij. 'Er zijn hele strenge protocollen voor de behandeling van jongeren en daarbij kan dit aspect worden meegewogen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden