'Transporteurs zijn soms net kleine kinderen'

Nieuws heeft een korte levensduur. Wat gisteren nieuws was, is de volgende dag vaak vergeten. In een serie artikelen kijken betrokkenen van toen terug....

Ellen de Visser

HET chauffeursvak is een ziekte, zegt transportondernemer Tjisse van der Hoek uit Joure. Een eigen vrachtauto met je naam erop waarmee je door heel Europa kunt toeren: dat geeft een kick. 'Ik ga op vakantie', zei hij tegen zijn vrouw, toen hij onlangs zelf een vrachtje moest ophalen in Zweden. 'Het is best zwaar, maar je hebt een mooi leven.'

Maar die liefde voor het vak maakt ook de markt kapot. Want eigen rijders, zegt hij, doen vaak te veel in hun eigen tijd en rekenen dus een lager tarief. Toen begin vorig jaar de dieselprijs begon te stijgen en Van der Hoek die prijs doorberekende aan zijn opdrachtgevers, raakte hij werk kwijt aan goedkopere concurrenten. 'Die een halfjaar later wel in Den Haag stonden te schreeuwen dat het zo niet langer kon.'

Zijn principes werden aanvankelijk duur betaald. De helft van zijn wagenpark stond het eerste kwartaal stil. Twee chauffeurs die nog in hun proeftijd zaten, moest hij ontslaan, twee anderen konden elders werk vinden. Pas toen de markt aantrok, konden zijn acht vrachtauto's weer de weg op. Tegen het door hem gewenste tarief. En dat, zegt hij, is dus precies wat al zijn collega's hadden moeten doen. 'De wagens massaal aan de kant, dan waren de schappen in de winkels zo leeg geweest. Maar die markt is zo onvolwassen. Transporteurs zijn soms net kleine kinderen.'

Voor de brandstofblokkades die in september Nederland stil legden, heeft hij geen goed woord over. Hij benadrukt dat hij zeker niet de enige beroepsvervoerder is die er zo over denkt. 'Als mijn chauffeurs hadden willen meedoen, had ik gezegd: zoek zelf maar een auto, die van ons blijven hier. Ik was er uit principe tegen, ik zou me hebben doodgeschaamd. Het is zo publieksonvriendelijk, zo'n makkelijk machtsmiddel.'

Hij profiteert wel van het resultaat, erkent hij, zij het ten dele. De chauffeurs wisten met hun acties bij de overheid een tegemoetkoming af te dwingen per liter getankte diesel. Maar het bedrag dat op de bankrekening in Joure werd bijgeschreven, is niet groot, omdat de wagens lang aan de kant stonden er er minder is getankt. Met dat geld kon bovendien niet worden gefeest. De verladers zijn na het dieselakkoord weer minder gaan betalen; de chauffeurs werden immers 'door Kok' gecompenseerd. Van der Hoek: 'De vervoerders hebben er niks aan gehad.'

Dus voert de Friese transportondernemer (uitgeloot voor studies geschiedenis en economie, naar de kweekschool en toen definitief bevangen door 'die ziekte') in kantoor aan huis een permanent 'dieseloverleg' met de chauffeurs. Als ze goed kaartlezen en niet omrijden, zuinig tanken en rustig rijden, kan dat wel duizend gulden per chauffeur per maand schelen. 'Er is geen kilometer en geen liter diesel die hier ontkomt.'

Dat de eigen rijders de blokkades als een succes beschouwen, begrijpt hij niet. Volgens de Verenigde Eigen Rijders Nederland (VERN) is de beeldvorming veranderd en zijn chauffeurs zelfbewuster geworden: 'We staan op de kaart.'

Van der Hoek: 'Ik heb me weleens geschaamd voor de manier waarop onze branche toen naar buiten kwam. De reacties van de chauffeurs waren zo onvolwassen en kinderlijk! De helft weet niet eens waarover ze het hebben. Vaak heeft moeder de vrouw de papieren gehaald en die doet meestal ook de administratie.'

Nee, voor een beter imago zouden ondernemers gezamenlijk moeten optrekken, om bijvoorbeeld af te dwingen dat voortaan een uurtarief wordt betaald. Files, omleidingen en wachttijden bij het laden en lossen zijn nu altijd voor rekening van de vervoerder. 'Een schilder vraagt toch ook een uurloon? Hij neemt zijn kwast mee, wij toevallig een auto.'

Kok had nooit moeten bemiddelen, constateert hij. 'We hebben toch een vrije markt? Dit was dé mogelijkheid geweest om die markt te saneren.' Er zijn te veel eigen rijders bij wie het water tot de lippen staat, concludeert hij. 'Dat is sneu, maar als je vooraf kunt berekenen dat het moeilijk wordt, waarom begin je dan?

'Als die chauffeurs hadden moeten stoppen en gewoon bij een onderneming in loondienst waren gaan rijden, waren de prijzen door de afname van het aantal transportbedrijven vanzelf gestegen.'

Alleen al in december is de dieselprijs 24 cent per liter gezakt. Van der Hoek, cynisch: 'Gaan we dat geld nu met z'n allen terugbrengen naar Den Haag?'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden