Transnistrië: Europa's 'zwarte gat' waar Lenin nog altijd wordt aanbeden

Als het aan de inwoners van Transnistrië ligt, gaan ze binnenkort de Krim achterna. Het niet erkende Oost-Europese staatje lijkt nu al met één been in Rusland te staan. Lenin is de grote volksheld, er wordt betaald met de roebel en wodka is er gemeengoed. Met Transnistrië krijgt Rusland er mogelijk een boevenstaat bij, berucht om zijn vrouwen- en wapenhandel.

Een standbeeld van Lenin voor het parlementsgebouw in Tiraspol, de hoofdstad van Transnistrië. Beeld EPA

Wie behoefte heeft aan een bezoek aan een communistische heilstaat (niet vergald door toerisme) binnen Europa, moet beslist eens Transnistrië aandoen. Hier rijden de Lada's en Volga's nog gewoon over straat, de hamer en sikkel prijken trots op de nationale vlag en een fles wodka heb je al voor omgerekend één euro. Verder is er weinig te zien in Transnistrië, dat op zo'n 70 kilometer van de Moldavische hoofdstad Chisinau ligt en internationaal niet wordt erkend als zelfstandig land.

Betonnen Sovjetflats kleuren de horizon. Er zijn meer Lenin-standbeelden dan restaurants en dé toeristische trekpleister, nabij de hoofdstad Tiraspol, bestaat uit een sjofel kasteel dat wordt omringd door leegstaande fabrieken. In Berlijn zouden dergelijke panden worden omgetoverd tot hippe eetgelegenheden, maar in Transnistrië kijkt niemand er nog naar om.

(Tekst loopt door onder de foto)

Nabij Tiraspol, in Benderi, ligt een sjofel kasteel dat wordt omringd door leegstaande fabrieken. Beeld EPA
In Tiraspol domineren grijze Sovjetflats het straatbeeld. Beeld EPA

Onafhankelijkheid bewaken
De autoriteiten van Transnistrië hebben andere zaken aan hun hoofd: het bewaken van de onafhankelijkheid bijvoorbeeld. Die is kort bevochten tijdens een oorlog met Moldavië in 1992 en wordt sindsdien streng bewaakt door het van oorsprong Russische 14de leger. De 15 duizend soldaten, tegenwoordig grotendeels afkomstig uit Transnistrië, paradeerden de afgelopen jaren verveeld door de straten. Met de mogelijke annexatie bij Rusland (het parlement in Tiraspol heeft de Doema gevraagd om de mogelijkheden daartoe te onderzoeken) is waakzaamheid geboden. Een mogelijke nieuwe confrontatie met Moldavië hangt in de lucht.

De inwoners van Transnistrië hebben hun voorkeur in 2006 al laten gelden; toen sprak 97,1 procent zich uit voor aansluiting bij Rusland. Anders dan op de Krim, telt Transnistrië slechts een minderheid van etnische Russen (zo'n 30 procent). De meeste inwoners zijn afkomstig uit Moldavië en Oekraïne, maar ook zij verkiezen Rusland boven hun oorspronkelijke natie.

Ze hebben dan ook veel te danken aan het 'moederland': een groot deel van de vrijmarkteconomie van Transnistrië leunt op subsidies vanuit Rusland. De textiel- en staalfabrieken in het land, die bijna volledig gericht zijn op de export, brengen weinig op. De private sector is grotendeels in handen van het bedrijf Sheriff, dat zijn duistere naam eer aandoet.

Dealtje met de regering
Inmiddels heeft Sheriff, dat beginjaren negentig werd opgericht, in Transnistrië een monopoliepositie. De pompstations, supermarkten, een tv-kanaal, een constructiebedrijf, een Mercedes-Benz dealer, een advertentieagentschap - allemaal dragen ze de ster van Sheriff. Hetzelfde geldt ook voor het recent gebouwde voetbalstadion in de stad (kosten: 145 miljoen euro). Het lokale voetbalteam heet overigens FC Sheriff Tiraspol. Ook het vijfsterrenhotel dat nog in aanbouw is, zal de naam Sheriff dragen.

Beeld Volkskrant

Transnistrië (ook wel Pridnestrovie genoemd) ligt ingesloten tussen Moldavië en Oekraïne. De smalle strook land is qua grootte vergelijkbaar met de provincie Overijssel. In het staatje, dat in 1990 eenzijdig zijn onafhankelijkheid uitriep, wonen volgens een telling vorig jaar 509.439 mensen. De bevolking is een mix van Moldaviërs (32,1 procent), Russen (30,4), Oekraïners (28,8), Bulgaren (2,5) en andere nationaliteiten.

Sheriff onderhoudt nauwe contacten met de regering. De voormalige president Igor Smirnov sprak met Sheriff af dat het bedrijf het regeringsbeleid steunt. In ruil daarvoor verleent de douane, die wordt geleid door Vladimir Smirnov (inderdaad de zoon van), korting op de belastingen en invoerrechten.

Buiten de landsgrenzen van Transnistrië staat Sheriff bekend als een maffia-achtig bedrijf dat geld witwast. De regering in Moldavië noemde Transnitrië al eens een 'zwart gat'. De staatskas zou gespekt worden door de handel in vrouwen, wapens en drugs. Bewijs hiervoor ontbreekt echter. De Europese Unie heeft de beschuldigingen, na een missie langs de grenzen in 2005, afgedaan als 'waarschijnlijk overdreven'.

Bekijk hier onze fotospecial over Transnistrië.

Soldaten vieren Onafhankelijkheidsdag op 2 september 2013 in Tiraspol. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden