Transgene katoen is eigenlijk enorm biologisch

Genetisch gemodificeerde gewassen met een ingebouwd insecticide leiden niet alleen tot minder plaagbeestjes, ze geven de natuurlijke vijanden van die beestjes ook een duw in de rug. Ideaal voor biologische gewasbescherming.

Het is nieuws waarover Greenpeace en andere tegenstanders van genetische modificatie zich wel eens achter de oren zouden kunnen krabben. Het gebruik van transgene katoen blijkt geknipt voor biologische plaagbestrijding en biedt zelfs aanknopingspunten voor duurzame 'geïntegreerde gewasbescherming'.


Het gaat om zogenaamde Bt-katoen, een katoenplant waarin een gen van de bodembacterie Bacillus thuringiensis is ingebouwd, waardoor de plant een specifiek gif aanmaakt dat dodelijk is voor de rupsen van de katoenmot, een insect dat wereldwijd katoenoogsten decimeert. Het voordeel is dat je veel minder hoeft te spuiten met insecticiden, iets wat in de katoenteelt veel gebeurt.


Chinese en Franse onderzoekers bestudeerden onder auspiciën van de Chinese Akademie van Landbouwwetenschappen de effecten van Bt-katoen op langere termijn. Dat was goed mogelijk, want Bt-katoen wordt in China al zestien jaar verbouwd. De studie bestrijkt de periode 1990-2010 voor 36 locaties in zes provincies in Noord-China.


Wat bleek? Bt-katoen heeft in China niet alleen de katoenmot teruggedrongen, maar ook andere plaaginsecten, zoals de katoenbladluis. En tegelijk populaties van bepaalde natuurlijke vijanden van plaaginsecten - lieveheersbeestjes, gaasvliegen en spinnen - doen toenemen. Waarschijnlijk door het verminderd gebruik van insecticiden, melden de Chinezen deze week in Nature.


Het wordt nog mooier, aldus de auteurs. Ze vonden sterke aanwijzingen dat de toename van de roofinsecten ook een gewasbeschermende werking had op belendende velden van (niet-transgene) maïs, sojabonen en pinda's. Conclusie: Bt-katoen en mogelijk andere transgene gewassen kunnen biologische gewasbescherming bevorderen.


Entomoloog Marcel Dicke (Wageningen UR) is enthousiast. 'Het probleem van het terugdringen van plaaginsecten met Bt is dat je er vaak een secundaire plaag voor in de plaats krijgt, waar dan alsnog tegen gespoten wordt. Deze studie laat zien dat dit niet hoeft. Doordat je niet meer spuit, nemen populaties van natuurlijke vijanden toe. Je krijgt vanzelf biologische bescherming.'


Het onderzoek biedt volgens Dicke prima aanknopingpunten voor geïntegeerde gewasbescherming (Integrated Pest Management), een duurzame systeemaanpak waarin milieusparende methoden van plaagbeheersing, zoals genetische modificatie, biologische en ('als laatste redmiddel') chemische gewasbescherming te combineren zijn.


Niet dat Dicke geen kritiek heeft. 'De Chinezen spreken over correlaties, maar causale verbanden worden nog niet hard gemaakt. Mijn volgende stap zou dus zijn een experiment te doen waarmee je laat zien dat een toename van natuurlijke vijanden door Bt-katoen ook daadwerkelijk leidt tot de onderdrukking van secundaire plagen, in katoen en eventueel andere gewassen.'


Zo'n studie kan in Nederland niet makkelijk worden gedaan, voegt Dicke toe. 'De regelgeving rond transgene gewassen is in Europa zo complex geworden dat alleen grote biotechconcerns nog toetsen kunnen doen. Wij hebben laatst een studie afgesloten naar ecologische effecten van transgene gewassen. Die was noodgedwongen beperkt tot kasexperimenten, want hij duurde vier jaar, en dat is te kort om toestemming te kunnen krijgen voor veldtoetsen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden