Transgender kleurt Poetry

Julian Brolaski heeft in zijn gedichten 'he'en 'she' vervangen door 'xe'. De Amerikaan maakte indruk op het Poetry International Festival.

ROTTERDAM - 'Waarom/ zou de boerende en scheten latende mama Ana Paula geen vrouwenpoëzie/ zonder boeren en scheten mogen schrijven?' vroeg de jonge Chinese dichter Hu Xudong zich af tijdens de openingsavond van het 45ste Poetry International Festival in Rotterdam. Hij kreeg als eerste de lachers op zijn hand in de goed gevulde Grote Zaal van de Rotterdamse Schouwburg.


Het festival, dat tot en met zaterdag duurt, kent dit jaar geen overkoepelend thema. Wel stond de eerste avond in het teken van het 'protocol'. Festivaldirecteur Bas Kwakman trapte af met een hilarische tekst afkomstig uit een richtlijn voor de 'begeleiding van een cliënt bij het tandenpoetsen'.


Achttien festivaldichters lazen ieder één gedicht voor, afgewisseld met filmfragmenten en muziek. Opvallend was dat slechts drie vrouwelijke dichters het podium betraden en dat er maar vijf dichters afkomstig waren uit niet-westerse landen. Een van hen was de Argentijn Martín Gambarotta. Hij maakte veel indruk met een gedicht waarin hij een grammaticaal spel met het werkwoord 'zijn' wist te verbinden met de harde werkelijkheid van zijn thuisland: 'en er is geen, er was geen, en er kon geen/ krijt zijn om de contouren af te krijten/ van het slachtoffer dat voorover/ op de harde grond is neergesmakt'.


De uit Oman afkomstige Mohamed Al-Harthy nam met zijn traditionele hoofddeksel en zijn zangerige voordracht de hele zaal mee in zijn droom om een café te openen in de hoofdstad Muscat. Al snel beseft hij dat hem het geld ontbreekt, evenals een 'geïmporteerde lach uit Nepal of de Filipijnen'.


Nog enthousiaster was het publiek over de vertolking van twee Italiaanse liederen van Constantijn Huygens. Die werden gezongen door de jonge Nederlandse countertenor Oscar Verhaar. Na afloop zeiden meerdere bezoekers dat de poëzievoordrachten te kort waren geweest om in de wereld van een dichter mee te kunnen gaan. Bij muziek ligt dat blijkbaar anders. Verhaar had het drukker met signeren dan welke dichter ook.


Het kleurrijkste optreden kwam van de Amerikaanse transgender Julian Talamantez Brolaski, die in zijn gedichten de persoonlijke voornaamwoorden 'she' en 'he' vervangt door 'xe'. Daarnaast is hij een meester in het vermengen van registers, van Shakespeariaans Engels tot hedendaagse straattaal: 'Ik schrijf in het paards maar ik zie in het athapaskaans'.


Als laatste dichter voor de pauze trad de Vlaming Paul Bogaert op. Met een komisch, toepasselijk gedicht vertelde hij welk publiek naar de foyer mocht gaan: 'Al wie opgewekt is, mag naar zaal Paardenbloem./ Dat geldt ook voor iedereen die sterk en spontaan is./ Ook sociale of stoere personen gaan met Geoffrey mee'. Even later gevolgd door de opmerking: 'Nog even jullie aandacht. Ook zelfverzekerde mensen mogen/ Geoffrey of Sylvia volgen naar de Paardenbloem.'


Waarna de lichten in de zaal aangingen en er in het publiek een tiental in roze T-shirts geklede Geoffreys en Sylvia's opstond die als heuse reisleiders het publiek de weg wezen. In de foyer werd het publiek getrakteerd op een tweede optreden van Julian Brolaski, nu als countryzanger met zijn vierkoppige band Ukelele Paradise.


De avond eindigde met de première van Nachtwerk, een compositie van Aspasia Nasoupoulou op zeven gedichten van componist, dirigent en dichter Micha Hamel. Prachtig gespeeld door het Doelenkwartet, maar met een te nonchalante Hamel die zijn eigen tekst voorlas.

Gedicht van Julian Talamantez Brolaski

DE FILISTIJN VERMOORD

Bien sur j'arrive


Ik bezet dit goornizoen comme il flow


Et tomber-uif-er was geen open zicht


Phineas is dood en de ark van godallemachtig is bezet


Tombez sur nous


Ze wendden de ark van de doden onze kant op


Ook mijn zeur hé xij


Er werden plagen gezonden


Ark


Filistijnen


Zoen-offers


Idolate priesteresjez


En Dagon op diens gezicht


Xij is mijn herder en zal al mijn plezier doen


Pas dan zullen we tegen de bergen gaan zeggen, val op ons


Vertaling: Erik Bindervoet & Robbert-Jan Henkes

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden