Tranen voor getroffen Noren en tranen voor de show

De Noor Dale Oen won de 100 meter schoolslag en huilde voor zijn land. De Braziliaan Cielo won de 50 meter vlinderslag en huilde voor zichzelf.

SHANGHAI - Het Chinese publiek had geen enkele belangstelling voor Alex Dale Oen, de Noor die met zijn hart en voor zijn gekwelde land de 100 meter schoolslag won. Het volk van Shanghai had een 15-jarig meisje uit eigen land, Ye Shiwen, de 200 meter wissel zien winnen en was na het hijsen van de vlag en het zingen van het volkslied de broeierige avond ingegaan.


Dale Oen stond voor een lege tribune met zijn gouden medaille te pronken. Het is altijd een erg stereotiep tafereel. De medaille wordt omhoog gehouden. Vervolgens zegt een fotograaf dat hij er zijn tanden in moet zetten. En dan bijt de gelukkige winnaar op zijn dikke plak eremetaal. En dat soms vijf keer.


Dale Oen deed het allemaal maandagavond tegen achten. Hij, de kersverse wereldkampioen op de schoolslag, vertoonde nauwelijks een spoor van emotie. Even bij het spelen van het Noorse volkslied, Ja, Vi Elsker Dette Landet (Ja, wij houden van dit land), veegde hij een traan uit zijn ooghoek.


Daarna was het weer controle. Was hij weer de Noor die alleen na een stevig glas misschien uit zijn dak gaat.


Een dag eerder, na de series, was de 26-jarige zwemmer in huilen uitgebarsten in de mixed zone, het trefpunt van mediavolk en sporters. Iedereen begreep het. Je moeten concentreren, terwijl je eigen land in de greep is van een slachtpartij die niemand heeft voorzien noch begrepen, is buitengewoon zwaar.


Dale Oen kon het. 'Ik probeerde me telkens twee minuten geheel af te sluiten van de gebeurtenissen in Noorwegen.'


De Noor, drie jaar geleden in Eindhoven doorgebroken met de Europese titel op de 100 meter schoolzwemmen, zwom fabelachtige tijden. Hij, in 2008 ook de nummer twee van de Olympische Spelen, was dezer dagen onverslaanbaar op de 100 meter. De grote favoriet, de sinds 2003 nagenoeg onverslaanbare Japanner Kitajima, kwam niet eens bij hem in de buurt.


Dale Oen heerste, alsof hij een clubwedstrijd in zijn eigen stad Bergen zwom. In de finale bleef hij, met 58,71, een dikke tiende seconde verwijderd van het wereldrecord dat de Australiër Rickard twee jaar geleden in een supersonisch pak had gezwommen (58,58).


Het was de inspiratie die het hem deed, zei hij. 'Ik zwom hier met mijn hart. Mijn land moet verder. We moeten samen sterk zijn.' De zwemmer zei dat hij al sinds vrijdag met ambivalente gevoelens rondliep. Hij zei dat hij het had gered, hard zwemmen voor zijn land, door het positief ingestelde begeleidingsteam dat hem gesteund had. 'Probeer er niet aan te denken', hadden ze hem voorgehouden. 'Maar dat was haast onmogelijk. Het was eigenlijk te moeilijk.'


Het is maar een zwemkampioenschap, ga je op zulke dagen over je eigen sport denken. Alex Dale Oen won een grote titel die hij meteen relativeerde. Hoe zal het publiek in eigen land dit succes waarnemen? Zullen die er wel zo mee bezig zijn als de voorbije weken met de wielersuccessen van Hushovd en Boasson-Hagen in de Tour de France? Toen was Noorwegen nog het Noorwegen van voor de aanslagen.


Oen: 'Het zwemmen wordt live uitgezonden in Noorwegen. Tenminste dat is wat ik gehoord heb. Maar ik ben ver weg van huis. Ik heb geen idee wat er op dit moment in Noorwegen allemaal gebeurt. Of ze dit, sport, nog belangrijk vinden.'


Het werd allemaal kalm en overwogen uitgesproken. Dale Oen, lid van zwemclub Vestkantsvommerne uit de vissersstad Bergen, is geen inwoner van een land dat onnodig op de trom van emotie slaat. Dat laat hij aan anderen.


Hij zal maandagavond misschien uit zijn ooghoeken - en met braakneigingen - hebben gekeken naar het theatrale vertoon van de Braziliaanse wereldkampioen Cesar Filho Cielo. Die vierde zijn titel op de 50 meter vlinder door als een triomfator boven op de baanlijn te klimmen en op de eigen borst te timmeren.


Chinees publiek zegt dat helemaal niets. Die zullen geen weet hebben gehad van het dopingschandaal in de Braziliaanse zwemploeg, waarbij Cielo met slechts een enkele waarschuwing was weggekomen. Nederig had hij moeten zijn. Zwijgend had hij de zwemzaal moeten verlaten. Maar Cielo moest - dom of onbewust? - de wereld provoceren. Zijn collega's op de zwemmerstribune floten hem vervolgens uit.


Hij barstte in tranen uit, maar dat had niets met de afkeurende fluitkoren te maken. Zei Cielo. Hij had het niet eens gehoord. En hij wilde er ook helemaal niets over zeggen. 'Beledigend', noemde hij de vragen daarover.


De tranen hadden te maken met de spanningen die hij de voorbije weken had doorstaan. Zou hij een echte schorsing krijgen voor furosemidesporen in zijn urine, nadat zijn eigen zwembond hem gespaard had? Hij kwam 'ermee weg'. Daaruit waren de tranen te verklaren.


Allemaal show hadden de zwemmers uit de halve finale 200 vrij gevonden, zo meldde Sebastiaan Verschuren uit de kleedkamer. Hij was het meest negatief over zichzelf, want de Nederlandse troef miste de finale. Zonder een traan te laten trouwens.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden