Tragisch verlies zonder grote klap

Caos Calmo opent in hoog tempo: binnen acht minuten heeft filmproducer Pietro Paladini een vrouw van verdrinking gered, zijn echtgenote Lara dood aangetroffen en haar onder grote belangstelling begraven....

‘Twee jaar later’, zou daarna een logische tussentitel zijn – ook door de volgende scènes, waarin Pietro ontspannen aan het werk is en met zijn dochter Claudia keuvelt. Pas wanneer hij Claudia naar school brengt en de ene condoleance na de andere krijgt, besef je dat de begrafenis recent heeft plaatsgevonden. De kalmte waarmee Pietro en Claudia hun leven voortzetten, krijgt dan iets illusoirs en fragiels. Waarom vliegt het meisje haar vader niet huilend in de armen? Waarom hebben ze het nooit over Lara?

Het is verfrissend om een film over rouw en verlies te zien die het zonder clichémomenten stelt. Geen gestrompel door de regen, warmgetinte flashbacks naar voorbij geluk, of close-ups van een slapeloze Pietro die verlangend kijkt naar Lara’s foto op het nachtkastje. Tegelijkertijd werkt het vervreemdend dat die foto niet op het nachtkastje staat – dat er in het hele appartement geen enkele foto van Lara te bespeuren valt. Alsof Pietro haar heeft uitgewist.

Caos Calmo, naar Sandro Veronesi’s gelijknamige succesroman, fascineert als het ongemakkelijk luchtige, bedrieglijk soepele portret van een man bij wie de grote klap maar niet wil komen, terwijl zijn omgeving onbegrijpend toekijkt. Er bestaan ongeschreven regels voor de manier waarop iemand het verlies van zijn geliefde verwerkt, en Pietro’s naasten snappen niet hoe hij zo onbekommerd blijft, de dagen slijtend bij Claudia’s school. Hij hoort te huilen, in te storten, praatgroepen over rouwverwerking te bezoeken, desnoods in therapie te gaan. In plaats daarvan wandelt hij door het parkje, en geniet van een lekkere lunch bij de kiosk. Een toonbeeld van emotioneel evenwicht, bij wie juist de zelfverklaard gezonde wereld komt uithuilen.

Nanni Moretti, die ook meeschreef aan het scenario, is voortreffelijk als Pietro: tot in de kleinste gebaren bedeesd en beheerst, maar daarom niet minder warm en menselijk. Je gunt het hem en zijn kind om alleen te zijn met hun verdriet. Of desnoods met het gemis daaraan.

Tegelijkertijd blijf je je afvragen wat er in hen omgaat. Grimaldi had daarvan veel meer prijs kunnen geven, bijvoorbeeld door Veronesi’s boek, opgezet als innerlijke monoloog, te gebruiken voor een sappige voice-over. De commentaarstem blijft echter beperkt tot de lijstjes van vliegmaatschappijen en voormalige woningen die Pietro zonder duidelijk motief in gedachten opdreunt. Verder zul je hem vooral via zijn interacties met de andere personages moeten doorgronden. Dat maakt Grimaldi’s Pietro, misschien nog meer dan die van Veronesi, tot een gesloten personage.

Zelfs zijn huilbui, halverwege de film en nergens in het boek, laat zich niet eenduidig interpreteren als de emotionele uitbarsting waarop iedereen zit te wachten. Niet meer dan logisch, in een film die haarscherp toont hoe onvoorstelbaar het rouwproces van de ander uiteindelijk blijft.

Kevin Toma

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden