Column

Tragisch dat oude zielen zo jong moeten sterven

De Snoopy-albums van Amy Winehouse, kruiswoordraadsels: wat hoop je te zien?

Amy Winehouse.Beeld reuters

De popster als museumstuk. We mogen gerust van een trend spreken: nog hangen in Groningen het jasje en andere parafernalia uit de inboedel van David Bowie. In Londen is het woonhuis van Jimi Hendrix opengesteld voor publiek. Over twee maanden loop je meteen even door naar Saatchi's, waar de Rolling Stones hun kassa openen om à 60 pond per persoon hun jasjes, drumsticks en plectrums tentoon te stellen.

Dichter bij huis waart de geest van Amy Winehouse. Spullen en sporen van haar korte leven zijn ondergebracht in het Joods Historisch Museum.

Want Amy Winehouse was Joods. Ik wist dat niet, en de vraag is of het ertoe doet. Zelf had Amy niets met het religieuze jodendom, maar volgens het museum wel met 'het culturele jodendom'.

Dat moet vooral blijken uit het bekende kookboek van Claudia Roden over de Joodse keuken. Haar broer Alex gaf het haar in 2002 cadeau voor haar verjaardag, 'omdat ze wilde leren hoe je kippensoep maakt. Dat was geen groot succes. Haar gehaktballen daarentegen waren altijd uitstekend'.

Aha.

Het boek is te zien. Ik kende het al. Uit mijn eigen boekenkast.

Dat blijft de vraag in dit nieuwe museumgenre: wat hoop je te zien?

Amy's Snoopy-albums, boekjes vol kruiswoordraadsels, het truitje uit haar middelbareschooltijd. Twee vogelkooitjes die ze heeft gehad, omdat ze ooit een kanarie heeft gehouden die maar kort leefde - ja, goh: zo zien die eruit.

Het JHM wil Amy tonen 'zoals ze was totdat de wereld haar overnam en ze werd wie ze niet was'.

Wat ze ooit wel was: verpletterend gewoon.

Het museumgenre beantwoordt aan de onbedwingbare behoefte afstand te verkleinen. De bewonderaar kruipt in de huid van de ster, om de onbereikbare te naderen. Maar roem drijft juist op de illusie van onbereikbaarheid. Dat weet elke vorst.

Ongewoon is dat ene jurkje, dat je bij binnenkomst aangaapt vanuit een vitrine. Een grijs, versleten Arrogant Cat-jurkje met Fred Perry-ceintuur. Amy had het aan in haar clip Tears dry on their own.

Het oog giet Amy's lange lijf er vanzelf in. Maar intrigerender is de verloren glans. Het jurkje is niet gestreken, het hangt er verfomfaaid bij. De brede zwartleren ceintuur oogt dof. Een gedoofd leven.

Muziek is er ook: de concertregistratie van haar optreden op North Sea Jazz in 2004. De 20-jarige Amy zingt 12 nummers; de NRC destijds schreef dat zij tegenviel 'omdat haar live-set de hippe charme van het met hiphop-invloeden bezwangerde albumdebuut Frank miste'.

Met de oren van nu is dat een misser. In dat concert al valt haar stem samen met het jurkje even verderop. Beide onthullen een geheim. Het geheim van veel grote talenten is niet dat zij, zoals Harry Mulisch, eeuwig 17 blijven, maar dat zij vroeg al een oude ziel hebben. Tragisch dat oude zielen zo jong moeten sterven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden