Tragedie voor Van Rey is een drama voor de VVD

Voor de VVD is te hopen dat Jos van Rey met zijn 'Liberale Partij' buiten Roermond geen navolging vindt.

Is Jos van Rey de nagel aan de doodskist van premier Rutte? De afsplitsing van de meerderheid van de VVD-fractie - die in Roermond de 'Liberale Partij' gaat vormen - is in ieder geval van groter dan plaatselijk belang. Jos van Rey mag dan de onderkoning van Roermond worden genoemd, hij is ook de Danton van Limburg. (Danton was de populairste leider van de Franse Revolutie, rivaal van Robes-pierre, die werd onthoofd na een beschuldiging van corruptie.)


Vanaf het begin van zijn politieke loopbaan als liberaal in een katholiek bolwerk achtervolgde hij het CDA met beschuldigingen en onthullingen over vriendjespolitiek en belangenverstrengeling. Hij werd razend populair in een snel ontzuilende provincie. Zijn vader was slager in Roermond, die de klandizie van het bisschoppelijk paleis verloor toen zijn zoon in 1974 de plaatselijke lijsttrekker werd voor de VVD. 'Die dingen vormen je', heeft Van Rey daarover gezegd. De slagerszoon was voor niemand bang, maar het omgekeerde is niet waar. Hij werd en wordt gevreesd door vriend en vijand. Nog in 2011 zorgde hij ervoor dat CDA-er Leon Frissen niet werd herbenoemd als Gouverneur van Limburg. Ook de val van CDA-gedeputeerde Vrehen werd door Van Rey ingeluid met een beschuldiging van corruptie.


Maar sindsdien ligt Van Rey onder vuur. Hij wordt op zijn beurt beschuldigd van corruptie. Zijn beste vriend, Piet van Pol, is projectontwikkelaar en Van Rey heeft als wethouder veel zaken met hem gedaan. Begin oktober 2012 berichtte De Limburger dat van de 81 meldingen van wethouder Van Rey over integriteitgevoelige activiteiten, het 50 keer ging om uitstapjes met Van Pol. Integriteitshoogleraar Leo Huberts zei tegen de Volkskrant: 'Met zoveel belangen kun je bijna geen onafhankelijk en onpartijdig besluit meer nemen' (8 oktober 2012). Dat mag waar zijn, maar een bewijs van corruptie is het niet. Sterker nog, Winnie Sorgdrager, door de burgemeester van Roermond gevraagd een onderzoek te doen naar de integriteit van Van Rey, concludeerde op 19 maart 2012 dat er wel schijn was van belangenverstrengeling, maar dat er voor feitelijke belangenverstrengeling geen aanwijzingen waren. Van Rey heeft altijd gezegd dat hij zijn vriendschap met Piet van Pol niet zou verloochenen.


Vorig jaar oktober maakte het OM bekend dat Van Rey aan Ricardo Offermans, kandidaat voor het burgemeesterschap van Roermond, twee vragen had doorgespeeld die mogelijk gesteld zouden worden door de vertrouwenscommissie. Ricardo Offermans werd voorgedragen, maar moest zich vanwege de affaire terugtrekken. De zaak kwam aan het licht doordat het OM de telefoon van Van Rey aftapte. Van Rey trad - zeer geëmotioneerd - af als wethouder.


Maar waar ging het nu helemaal om? Van Rey zat zelf niet in de vertrouwenscommissie, hij was als wethouder adviseur van die commissie. Hij had zijn politieke vriend verteld hoe in Roermond de hazen lopen. Zelf heb ik in een vergelijkbare positie - als voorzitter van de afdeling politicologie die niet in de benoemingscommissie zat - kandidaten voor een docentschap in de afdeling ook weleens verteld hoe bij ons de hazen liepen. Ik heb me nooit gerealiseerd dat dat strafbaar zou kunnen zijn. Van Rey kennelijk ook niet.


Menselijk gezien moet de affaire een tragedie zijn voor Jos van Rey, maar politiek gezien is het een drama voor de VVD. Want Van Rey heeft niet alleen groot gezag in de Limburgse VVD, hij heeft ook machtige vrienden in Den Haag. Van 1982 tot 1998 zat hij, met een onderbreking van twee jaar, voor de VVD in de Tweede Kamer. Frans Weekers was begin jaren negentig zijn persoonlijk assistent. Van Rey steunde Geert Wilders in de strijd die na het vertrek van Frits Bolkestein binnen de VVD-fractie woedde, net zoals Mark Verheijen - oud-wethouder uit Venlo, oud vice-voorzitter van het VVD-hoofdbestuur en nu Kamerlid - dat deed. Verheijen had in 1998 campagne gevoerd voor Wilders toen die in de Tweede Kamer wilde. Zij ergerden zich - met veel andere Limburgse VVD'ers - mateloos aan het 'softe geneuzel' van Hans Dijkstal. Het tienpuntenprogramma RECHT(S) op je doel af dat Geert Wilders en Gert-Jan Oplaat op verzoek van de VVD Kamercentrale Limburg in 2004 hadden opgesteld en dat de aanleiding vormde voor Wilders' vertrek uit de VVD, had de steun van Van Rey, die alles gedaan heeft om Geert Wilders voor de VVD te behouden. Later steunde hij Verdonk in haar strijd tegen Mark Rutte.


In een gesprek dat ik met Van Rey op 13 oktober 2009 voerde, toonde hij zich nog steeds een politieke vriend van Wilders. Over de Amsterdamse VVD verklaarde hij in zijn imposante werkkamer in het stadhuis van Roermond: 'Als je die lui geitenwollen sokken aantrekt, zijn ze niet meer van GroenLinks te onderscheiden.' Op mijn vraag of hij op Wilders zou gaan stemmen zei hij: 'Als je zo lang voor een partij hebt gewerkt, laat je die niet gauw in de steek... Maar mijn dochter stemt Geert Wilders en daar ben ik trots op.' Hij voelde zich toen al door de leiding van de VVD geschoffeerd en in de steek gelaten.


Het probleem van de VVD is dat heel veel Limburgers dat gevoel delen. Nu Van Rey met een aantal getrouwen een nieuwe partij gaat oprichten, zal die partij niet alleen in Roermond populair worden. Ook in andere Limburgse gemeenten is de weerzin tegen het kabinet-Rutte groot. De voorzitter van het hoofdbestuur van de VVD - Benk Korthals - heeft het OM opgeroepen snelheid te betrachten in het onderzoek dat tegen Van Rey is ingesteld. Die oproep is door Mark Rutte bekritiseerd. Maar zolang het OM het onderzoek niet afrondt, zal deze zaak de VVD blijven splijten. Bij de volgende raadsverkiezingen zouden er wel eens heel veel VVD-stemmers en nog meer PVV-stemmers in Roermond op de Liberale Partij kunnen gaan stemmen. Het is voor Rutte te hopen dat Van Rey buiten Roermond geen navolging vindt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden