Traag theater komt aan als een mokerslag

De regie van Paul Knieriem is gepast traag, maar precies. Elke beweging telt.

Een bejaarde man zorgt voor zijn vrouw, die is begonnen te dementeren. Liefdevol en tot het bittere, zelfverkozen einde. Dit is alles wat er gebeurt in De muurspecht, opvallend ingehouden lunchtheater in Bellevue, dat aankomt als een mokerslag.


Een vergelijking met de film Amour van Michael Haneke dringt zich snel op. Ook omdat regisseur Paul Knieriem net als Haneke het bejaardentempo van zijn personages overneemt. We zien een oud mannetje moeizaam door een kamer struinen.


Het grote verschil is dat Amour de lichamelijke aftakeling in beeld brengt, terwijl schrijver Willem de Vlam zich specifiek richt op het einde van een geestelijk leven. Wat het echtpaar in die film moet doorstaan, proberen Emma en Jakob in De Muurspecht juist te vermijden. 'Straks kan ik Nijntje niet meer volgen', zegt ze. 'We moeten Nijntje voor zijn.'


Kunnen lezen en schrijven is belangrijk voor Emma. Het staat voor haar gelijk aan kunnen leven. Een gerespecteerd journaliste was ze, met als specialisme het Oostblok. Ze was erbij toen de Berlijnse Muur viel. Haar man zoende ze voor het eerst tijdens de speech van Kennedy in West-Berlijn.


In hun huis halen ze herinneringen op aan het verleden, terwijl ze wachten op de dokter met zijn spuitje. De enige zoon die ze hebben, is gebeld, maar komt maar niet opdagen. Dat laatste is een wat geforceerd spanningselementje in het verhaal.


Het hele podium in Bellevue is bezaaid met boeken. Alles wat Emma ooit in haar lange leven heeft gelezen, ligt nu door elkaar. Dat is wat de dementie met haar doet. Alles wat ze weet, in de war schoppen.


Haar Jakob wil de boeken nog sorteren, maar het is een onbegonnen werk. Daarna probeert hij een oude diaprojector aan te sluiten. De regie van Knieriem is gepast traag, maar precies. Elke beweging telt.


Marcel Hensema speelt Jakob (die bijna twee keer zo oud moet zijn als hij) licht gebogen. Tegenspeelster Carola Arons heeft een grijze pruik. Veel hebben ze niet nodig om hun ouderdom te suggereren.


In De muurspecht draagt dertiger De Vlam een generatie ten grave. Mensen voor wie idealen een eerste levensbehoefte waren. Die het nodig vonden muren te doorbreken en daar zo in opgingen dat ze vervreemdden van hun kapitalistisch opgegroeide kind, dat nu in goedkope vluchten alle grenzen aan zijn laars lapt. Ergens is iets fout gegaan. Maar wat? Die vraag stelt Emma niet, daarvoor is het te laat.


Ze halen herinneringen op aan het verleden, terwijl ze wachten op de dokter met zijn spuitje


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden