Traag dansende kosmonauten

HET BLAD Colors mag dan toebehoren aan het kledingmerk Benetton, het is veel meer, nee: iets heel ánders, dan een veredeld reclame-magazine waarin de lof op nieuwe mode-lijnen wordt gezongen....

Slechts twee pagina's van de 110 zijn gewijd aan een advertentie voor Benetton mannenondergoed, en enkele aan advertenties van andere kledingmerken. Voor het overige onderscheidt Colors nummer 45 zich door prikkelende beeldreportages en mooie foto's, krachtig genoeg om de vuige papierkwaliteit waarop ze zijn afgedrukt te overleven.

De cover van Colors 45 mag uitgesproken spacy heten. Kosmonauten zweven traag dansend door het heelal in glitterpakken, de mouwen en de enkels verfraaid door stiksels met paisley-achtige motieven. Kometen vallen door de ruimte, een glinsterende, kleurig oplichtende staart in hun denkbeeldig kielzog. Ruimtevaartuigen, ogend als vriendelijke rupsen, cirkelen rond de zon, die warmrode bol, bron van alle leven.

Het omslag verbeeldt op een poëtische manier het thema waaraan het blad deze keer is gewijd: de ruimtevaart, en meer bepaald het Russische ruimtevaartprogramma.

Dat mag de politiek-economische omwenteling van het afgelopen decennium nauwelijks hebben overleefd, in de hippe jaren zestig beleefde het zijn hoogtijdagen. De illustratie op Colors refereert aan de glorieuze Sovjet-kosmonauten van weleer ten oosten van het IJzeren Gordijn én aan de marihuana- en lsd-astronauten ten westen daarvan.

Colors maakte een uitgebreide fotoreportage in Star City, de ooit supergeheime militaire basis niet ver van Moskou die in het begin van de jaren zestig uitgroeide tot het hart van de Sovjet-ruimtevaart.

Kosmonauten, technici, raketbouwers, ingenieurs, hun partners en hun kinderen, zij allen leefden in 'Star City' van en/of voor het ruimtevaartprogramma.

Anno 2001, nu de MIR rust in een eerlijk zeemansgraf, is ook Star City meegezogen in de draaikolk van economische en sociale malaise van Rusland. Een enkeling vindt nog emplooi bij de ruimtevaartindustrie, al was het maar door toeristen rond te leiden door de complexen en hangars. In het oord trekken drankmisbruik en verpaupering hun sporen.

Het beeldverslag van Colors - het gedrukte woord speelt een danig ondergeschikte rol - bevat fascinerende beelden van de laboratoria, trainingscentra en hangars, naast typisch Russisch-triestige beelden waarin berkenbomen en grauwe woonblokken de sfeer bepalen.

Star City lijkt te zijn gestold. Ooit waren ze futuristisch, de wandschilderingen met Russische satellieten en USSR-raketten die zwierige banen rond de aarde trekken. Nu ogen ze anachronistisch, ze kunnen er nog net mee door als afbeelding voor behang in de kinderkamer.

Met de controlepanelen en de computers in de commandocentra is het net zo droevig gesteld. Ze zijn net zo dringend aan vervanging toe als het afgebladderde klautertoestel op een afgetrapt speelveldje, in de vorm van een puntige raket.

Boeiend zijn de foto's van de trainingscentra voor kosmonauten. Er is een enorm waterbassin op de bodem waarvan een imitatie-MIR staat opgesteld, en waarin ruimtewandelingen met de bijbehorende gewichtloosheid worden gesimuleerd. In een gigantische centrifuge, een cabine aan een zwenkarm, kunnen de ruimtevaarders wennen aan de enorme G-krachten die tijdens de lancering en landing op hen worden uitgeoefend. Ook toeristen kunnen er, tegen betaling van 1250 dollar, ervaren hoe het bloed naar de tenen wordt geperst.

Lichtelijk schrijnend zijn de beelden van de jongeren in Star City. Ze ontspannen zich in verpieterde danszaaltjes met skai-banken en versleten parket. Een meisje poseert naast een somber gordijn en zegt: 'Rusland is te klein voor mij. Als ik ouder ben, ga ik reizen.'

Een bruidspaar poseert tegen een wand van grauw-zwarte tegels, op een vuil trottoir. Te midden van dat treurige decor zijn hun gelukzalige glimlach en hun onverbeterlijke optimisme ronduit aandoenlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden