Touwtrekken in Caïro gaat door

De machtsstrijd tussen de legerleiding en de gekozen president in Egypte begint hoe langer hoe meer op een aflevering van Monty Python te lijken.

Egyptes hoogste Constitutionele Gerechtshof maakte gisteren korte metten met de beslissing van de kerverse president om het parlement weer bijeen te roepen. De legerleiding, de facto de machthebber in Egypte die de overgang van het regime Mubarak naar een democratie moet overzien, ontbond dat parlement vier weken geleden. Dat gebeurde nadat hetzelfde Gerechtshof besloot dat de kieswet niet deugde en dat het parlement daarom deels niet legitiem was.


De uitspraak van het hof is de laatste episode in een machtsstrijd tussen ongekozen legerleiding en gekozen president Morsi die hoe langer hoe meer op een aflevering van Monty Python begint te lijken. De afgelopen dagen schroefden beide partijen de spanning aardig op: Morsi kondigde aan dat het parlement op dinsdag weer bijeen zou komen, de legerleiding dreigde de Grondwet te handhaven, Morsi's achterban kondigde massale demonstraties aan - een nieuwe confrontatie hing in de lucht.


Maar uiteindelijk was het dinsdag maar een dooie boel rond het Egyptische parlement. Een kleine honderd demonstranten zwaaide met foto's van president Morsi en een tiental agenten in witte jasjes liet hen glimlachend hun gang gaan - net als ze eerder die dag tot ieders verbazing zonder mokken het parlement voor het eerst in een maand kort lieten vergaderen. Wat ongetwijfeld weer zal leiden tot speculatie dat de militaire machthebbers de beslissing van het Gerechtshof al zagen aankomen.


Met zijn stoutmoedige beslissing om het parlement weer bijeen te roepen, genomen op de negende dag van zijn presidentschap, probeerde Morsi wat van de macht terug te krijgen die het leger hem vlak voor zijn verkiezing afnam. Vier weken geleden ontbond die legerleiding plotseling per decreet het even daarvoor gekozen parlement - dat vol zit met de leden van de islamistische partij waartoe ook Morsi behoort, de aartsrivaal van de militaire machthebbers. Twee dagen later eigende het zich ook allerlei bevoegdheden toe die tot dan toe de president toekwamen.


Tegen de tijd dan Morsi begon aan zijn presidentschap, was hij dan ook vleugellam. De macht over het leger was hij goeddeels kwijt, en Mubaraks generaals hadden zichzelf het laatste woord over de nog te vormen Grondwet gegeven. Het Constitutionele Hof gaf de beslissing van de SCAF een legaal jasje, en Morsi werd zo in feite gereduceerd tot een soort administratief hoofd van het regeringsapparaat.


Te midden van deze warboel spelen legerleiding en president nu een spelletje touwtrekken. Daarbij zijn ze allebei constant de structuur van het Egyptische politieke systeem opnieuw aan het uitvinden. Maar door het over en weer uitvaardigen en terugdraaien van decreten en verwijzingen van beide partijen naar de diverse rechtbanken in het land, trekken de kemphanen hoe langer hoe meer de laatste nominaal onafhankelijke instantie in Egypte de strijd in: de rechterlijke macht.


De zitting van het parlement vandaag ging immers lijnrecht in tegen de uitspraak van het hof dat de verkiezingen niet legitiem waren, waarop de legerleiding zijn beslissing tot ontbinding baseerde. Maar Morsi's aanhangers zeggen dat hij als gekozen president meer legitimiteit heeft dan de legerleiding. En die wijst naar rechtbanken als arbiters. Tegenstanders van de legerleiding wijzen erop dat die rechtbanken vol zitten met rechters uit de tijd van Mubarak.


Het is onduidelijk wie de volgende stap zal zetten, en waar dat toe leidt. Een raamwerk waartoe de strijdende partijen zich kunnen wenden is er niet meer. Ondertussen roeren wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht, bijgestaan door een ijverige legerleiding, allemaal met hun eigen lepel in een grote ketel met Egyptische bevoegdheden. De stabiliteit waarnaar Egyptenaren zozeer verlangen, zal het niet ten goede komen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden