Tot zijn laatste snik streed Arie Groenevelt radicaal tegen ongelijkheid (1927 - 2017)

Arie Groenevelt, voormalig Nederlands vakbondbestuurder, is op 24 december overleden. Hij is 90 jaar oud geworden.

Arie Groenevelt, 1978. Foto ANP

Niet roken, blauwe knoop: soberheid siert de vakbondsbestuurder, vond Arie Groenevelt. Met nasale stem en priemende blik streed hij voor de arbeider.

'Het gaat om tegenmacht. Nog afgezien van de buitenproportionele inkomensverschillen.' Dat was voor Arie Groenevelt het wezenskenmerk van de vakbeweging, waarbinnen hij in de jaren zeventig het gezicht was van radicaal links. Zijn bril met zwaar zwart monteur, priemende blik en nasale stem waren zijn handelsmerk. Op 24 december is Groenevelt gestorven, 90 jaar oud. Hij was getrouwd, heeft twee zoons en vier kleinzonen.

Het was 1941 toen Groenevelt op zijn 14de begon te werken, in een elektrotechnische fabriek in Utrecht. Na de oorlog vocht hij in Nederlands-Indië. Na terugkeer kwam hij begin jaren vijftig als 'bezoldigde' in dienst bij het sociaal-democratische Nederlands Verbond van Vakverenigingen, NVV, een voorloper van de FNV.

Mannen van de werkvloer die de belangen van oud-collega's behartigden, dat was toen gewoon. 'Aan de echte top van de vakbeweging zaten altijd wel doorgeleerde types', legde Groenevelt in 2005 uit in een interview met de Volkskrant. 'Als over een reorganisatie gepraat werd, konden we bijvoorbeeld een arbeidsjurist meenemen. Maar de bestuurders die het contact met de leden hadden, kwamen zelf van de werkvloer. Dat schept een band voor het leven.'

Niet roken, blauwe knoop (geen alcohol) waren voor hem wezenskenmerken van de sobere levensstijl van een vakbondbestuurder. Binnen de industriebond klom Groenevelt op tot voorzitter die onder zijn leiding uitgroeide tot een brede, maatschappijkritische bond.

'Het kwam voort uit teleurstelling', vertelde Groenevelt. 'Teleurstelling over de verdeling van de exploderende welvaart in de jaren zestig en zeventig, de fabriekssluitingen en de massa-ontslagen, toen een nieuw fenomeen. Vandaar de leus 'geen man gedwongen de poort uit'.'

Tekst gaat verder onder de video.

Onder zijn verantwoordelijkheid publiceerde de Industriebond FNV radicale notities als 'Fijn is anders' en 'Breien met een rooie draad', waarin het kapitalisme werd afgewezen. Eind jaren zestig begon de doorbraak tussen de verzuilde organisaties en begon de samenwerking tussen NKV en NVV. In 1976 besloten ze tot een fusie. Het waren de hoogtij-jaren van Groenevelt.

De economische crisis eind jaren zeventig dwong tot pragmatisme. De bond maakte de draai met de notitie 'Durven of doormodderen'. Groenevelt steunde in 1982 het Akkoord van Wassenaar met werkgevers en het kabinet Lubbers I. Het ging om een ruil van arbeidsduurverkorting en loonmatiging voor winstherstel, terwijl het kabinet de overheidsfinanciën zou saneren. Dat akkoord was de basis voor het economisch herstel in de tweede helft van de jaren tachtig en werd de kiem voor het eigentijdse 'poldermodel'.

Groenevelt maakte dat niet in functie mee. In 1983 stapte hij op als voorzitter, 56 jaar oud. Wel voorkwam hij dat de rijzende ster binnen de bond, Johan Stekelenburg, hem opvolgde. Die was uit de echt gescheiden en dat hoorde niet bij een sobere bondsman. Dick Visser volgde hem op.

Geregeld liet Groenevelt nog van zich horen. Zo moest hij tot zijn laatste snik niets hebben van uitzendwerk of andere flexbanen. 'Niet de uitzendkrachten worden daar beter van, maar de bazen. Zo'n Goldschmeding, de baas van Randstad, heeft nu 600 miljoen op de bank. Dan zijn de verhoudingen toch zoek?! Zeker als tegelijkertijd 250 duizend kinderen in Nederland onder de armoedegrens opgroeien. Dan zijn de verhoudingen toch volkomen scheef gegroeid?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.