Tot aan oneindig en weer terug

Eindelijk ligt iedereen in jeugdboerderij Toost Endt te slapen. Althans dat lijkt zo...

In paniekerige situaties met hun kinderen hebben ouders doorgaans twee soorten reacties: of ze verstarren, of ze krijgen een dadendrang gepaard aan een koelbloedigheid waarover ze zichzelf later ook verbazen. Bibi hoorde tot de eerste groep, al werd haar besluiteloze houding door anderen vaak aangezien voor nuchterheid en kalmte.


Toen Bibi hoorde dat haar zoon en zijn vriend Yf al een half uur werden vermist, maakte zich een verlamming van haar meester. Alle ouders stoven de kampeerboerderij uit voor een zoekactie naar de jongens, behalve zij. Na een minuut kon ze het opbrengen om de overgebleven kinderen terug naar hun slaapvertrek te begeleiden. Ze bekeek het raam waardoor de jongens waren ontsnapt. Buiten op het donkere veld zag ze opgewonden schimmen achter felle iPhone-lampjes. Ze hoorde verwaaid kreten die klonken als 'Roehoehhhh...' en 'Yhyhhhh...'.


Nadat ze de andere kinderen zo luchtig mogelijk had gemaand weer in hun stapelbedden te gaan liggen, ging ze terug naar de keuken. Ze zette een paar vuile glazen op het aanrecht en luisterde naar een gesprek dat ze voerde met de ouders van Yf. Jullie weten hoe jongens zijn op die leeftijd. Je houdt ze toch niet tegen. We hadden ze beter moeten instrueren.


Bibi pakte een theedoek en sloeg haar ogen neer bij de aangeslagen stem van Yfs moeder. We hebben onze zoon aan jullie toevertrouwd. Het schuldbewuste verweer van Bibi. We hadden echt niet veel gedronken. We zijn de hele nacht doorgegaan met zoeken. Er zijn helikopters overgevlogen. Het hele eiland is uitgekamd door kikvorsmannen. Wij zijn ook een zoon kwijtgeraakt.


Tegen de tijd dat Bibi was begonnen aan het terugzetten van de glazen en de voorbereiding van Roels crematie - de vraag of de rouwaula genoeg plaats zou bieden voor zowel zijn schoolklas, zijn voetbalteam als de kinderen van zijn toneelcursus - hoorde ze vanaf het erf opgewonden geroep.


Een halve minuut later stond het gezelschap in de keuken, inclusief de twee voortvluchtigen. De jongens waren gevonden op een halve kilometer van de boerderij, in een beschutte duininham, waar ze zichzelf hadden verraden door vuurpijlen en strijkers af te steken.


'Die smeerlappen stonden alvast voor een paar honderd euro te verknallen, in de hoop dat wij niets doorhadden', zei Kick bij binnenkomst tegen Bibi, half boos, half vergoelijkend. In tegenstelling tot Yf leek Roel niet onder de indruk van de situatie.


'Je bent zelf een vuile smeerlap', riep hij naar zijn vader, waarna hij woedend naar het slaapvertrek van de kinderen beende. Kick keek Bibi met een machteloze blik aan, waarop zij - de immer nuchtere - hem gebaarde de zaak maar te laten rusten.


Een half uur later zag Bibi dat het tl-licht in de slaapzaal van de kinderen inmiddels was gedoofd, maar ze sloop toch naar binnen om Roel wat aandacht te geven. Hij deed of hij sliep en liet zich niet nachtzoenen. Toen ze wilde terugsluipen naar haar eigen vertrek zag ze Kick jr., die haar loom lag aan te kijken.


'Ben jij nog wakker?', fluisterde ze.


Met vermoeid vrolijke ogen keek hij zijn moeder aan.


Ze boog zich naar hem toe.


'Raad eens hoeveel ik van jou hou?', zei ze zachtjes, vlak bij zijn oor, naar het verhaaltje dat ze hem vrijwel iedere avond voorlas.


'Helemaal tot aan de maan, en terug', fluisterde hij. Ze zoende hem in zijn hals.


'Dat is eigenlijk helemaal niet zo ver.'


Een jongensstem, in het bed naast dat van Kick.


Dimitri, de twaalfjarige zoon van Rosalie, fluisterde dat het heelal oneindig groot was. De afstand van de aarde tot de maan was daarmee vergeleken goedbeschouwd onbeduidend.


'Dat weet jij goed zeg', zei Bibi.


'Wat is oneindig?', vroeg Kick.


'Dat er geen einde aan komt', zei Dimitri.'Wauw...', zei Kick, die deed of hij het begreep.


Bibi zei tegen Dimitri dat hij nu ook echt moest gaan slapen. Toen hij zich had omgedraaid, pakte Bibi het laken en de twee dekens van Kick jr., om hem nog één keer toe te dekken. Ze bracht haar lippen naar zijn wang en kuste hem zacht.


'Raad eens hoeveel ik van jou hou?', fluisterde hij.


'Ik weet het', zei Bibi. 'Helemaal tot aan oneindig, en terug.'


In 1966 publiceerde de Amerikaanse cultureel-antropoloog Edward T. Hall zijn beroemd geworden schema met verschillende cirkels waarbinnen mensen zich comfortabel voelen. Sindsdien is er een tak in de psychologie die zich louter bezighoudt met personal space. Als in een verder lege treincoupé een reiziger direct naast de enige andere inzittende plaatsneemt, betreedt hij het onafgebakende territorium van zijn medepassagier. Volgens de sociale regels had hij minstens op de helft van de vrije ruimte moeten gaan zitten.


In de volwassenen-slaapzaal van jeugdboerderij Toost Endt stonden twintig stapelbedden, voor vier echtparen en één vrouw alleen. Edward T. Hall zou met plezier hebben gadegeslagen hoe deze slaapplaatsen waren verdeeld, hoe ver de stellen van elkaar gingen liggen en wat dit hem kon leren over hun onderlinge 'personal reaction bubbles'. Alle afzonderlijke paren lagen bij elkaar in één stapelbed, de mannen bovenin. De gammele bedden waren precies verdeeld volgens de sociale cirkels.


Het was lang geleden dat ze met zoveel volwassenen in één ruimte hadden geslapen. Bibi deed het tl-licht in de slaapzaal uit. Kick lag al in zijn bed. Ze kuste hem.


'Weltrusten, smeerlap', zei ze, en ze kuste hem nogmaals, voordat ze in haar eigen bed ging liggen. Het metalen stapelbed kraakte amechtig, toen ze zich wentelde onder haar dekens.


'D'r wordt toch niet geneukt daar hè?', riep Pim in het donker, vanuit zijn reaction bubble.


'Dat zei je net iets te hoopvol', riep Kick terug.


Vijf minuten later lagen de meesten al te slapen, tenminste dat concludeerde Bibi aan de regelmatige ademhalingen uit verschillende hoeken. Ook Kick.


Bibi sloeg haar laken en dekens nog verder over zich heen, om voorzichtig haar mobiele telefoon uit het leren hoesje te halen. Het licht van haar schermpje verlichtte zwakjes een deel van de muur waartegen ze lag, maar het risico dat een van de anderen dit zou opvallen, nam ze weloverwogen.


De man over wie ze eerder die middag aan Frederique had verteld, waarbij ze het woord affaire had gebruikt, had haar in de afgelopen uren tien WhatsApp-berichten gestuurd, ongeveer het aantal dat hij in de drie weken daarvoor had gebruikt.


Dat hij haar miste. Dat hij aan haar dacht. Dat hij steeds aan haar dacht. Dat hij met Google Earth op Vlieland had rondgekeken. Dat hij haar naam op internet had gezocht, haar sites had aangeklikt. Dat hij haar afbeeldingen had bekeken, de luttele foto's van haar Facebook-pagina. Dat hij trouw zijn yoga-oefeningen had gedaan. Dat hij nog steeds steeds aan haar dacht. Of zij ook aan hem dacht. Of ze hem ook miste.


Een paar keer achter elkaar las ze alle berichten, tikte toen de woorden 'ja' en 'ja', en drukte op verstuur. Er ging een schok door haar heen: alsof hij zijn toestel in zijn hand had, verscheen direct het woord 'online' onder zijn naam, gevolgd door de statusregel 'typt een bericht...'


'Hoeveel?', stuurde hij terug. 'Hoeveel mis je me?'


Bibi dacht aan de maan en het oneindige, maar ant-woordde: 'Genoeg om in een ijskoud bed, in het pikkedonker, onder de dekens, omgeven door acht snurkers, met mijn man in het bed boven me, met gevaar voor eigen leven, jou dit terug te sturen.'


'Dat is veel', schreef hij.


Hierna verscheen opnieuw het woord 'online'. Bibi keek rond om te zien of er niet toch iemand wakker was.


Ze verstuurde: 'Ja.'


Weer de statusregel 'typt een bericht...' Het duurde lang voordat er iets kwam.


'Zal ik morgen naar Vlieland komen?'


Een gloed en een rilling trokken door Bibi's lichaam.


Op dat moment begon haar bed te schudden en kraken. Direct stopte ze haar telefoon in de leren hoes, die ze onder de lakens schoof. Ze hoorde hoe Kick zo zachtjes en voorzichtig mogelijk zijn dekens van zich deed, om zich van zijn matras te laten glijden, met zijn voet steunend op de metalen trap van het stapelbed.


Bibi hield zich slapend. Ze luisterde naar Kicks kalme voetstappen op het koude zeil. Hij ging waarschijnlijk plassen. Ze durfde haar telefoon niet meer te openen en wachtte tot Kick weer in bed zou liggen. Dat duurde opmerkelijk lang.


Toen hoorde ze ook gestommel vanuit een andere personal reaction bubble. Iemand stond op, maar Bibi kon niet ontwaren wie. De persoon verliet de kamer. Kick en die ander waren samen weg. En bleven weg. Even meende Bibi gesmoorde geluiden te horen, maar dat had ook de wind om het huis kunnen zijn. Ze bedacht dat ze eigenlijk moest gaan kijken om te zien wat zich in de aanpalende ruimte zou kunnen afspelen, maar een verlamming had zich opnieuw van haar meester gemaakt.


WAT ERAAN VOORAF GING

Een groep van vijf vrouwen ('De Vijf') deelde tijdens hun studie lief en leed, nadat ze gezamenlijk waren weggelopen van de ontgroening van hun toekomstige studentenvereniging. Achttien jaar na het begin van hun vriendschap willen ze gezamenlijk Oud en Nieuw vieren op Vlieland, in het bijzijn van mannen en kinderen. Tijdens de boottocht wordt duidelijk dat Freek, een van de vrouwen, al die tijd de geheimen van haar vriendinnen heeft verzameld. Bij aankomst in het hotel blijkt dat alle kamers dubbel zijn geboekt. Het gezelschap wijkt uit naar een verlaten jeugdboerderij. Terwijl de volwassenen zich storten op de drank, blijken plotseling de twee oudste jongens zoek.


PERSONOGRAM

Sanne Moens (persrechter) en Bram Laprice (redacteur Libelle), met Tienne (6) en Duco (11). Hun zoon Joep is bij de geboorte overleden.


Frederique Severijn (cameravrouw) en Pim Staal (tv-maker). Pim heeft een zoon uit een eerder huwelijk (Hidde, 15) en samen hebben ze IJsbrand (8) en Robine (10).


Rosalie van Lokeren (puzzelontwerpster) was getrouwd met Pjotr, die inmiddels in Nieuw-Zeeland woont. Ze heeft twee kinderen: Sjors (10) en Dimitri (12).


Klaasje Binninga (nog geen beroep) en Korneel Petersen (duikinstructeur bij de brandweer) hebben een dochtertje van vier maanden, Frances, die niet mee is.


Bibi Roskam (yogalerares en uitvaartbegeleidster) en Kick Groen (platenbons). Ze hebben vier kinderen: Kick (6), Josje (8), Annia (11) en Roel (14). De vader van Kick wordt Opa Kick genoemd. Roel heeft een vriendje bij zich: Yf (14).


FOCUS

Tijdens de kerstdagen heb ik nagedacht over de vorderingen van het feuilleton. Waar ik met enkele meelezers over sprak, was de ruimtallige aanwezigheid van personages in het verhaal. De afleveringen direct achter elkaar lezend, is die overvloedigheid nog wel te behappen, bij wekelijkse lezing geeft het toch continuïteitsproblemen, hoor ik van sommigen (hoewel anderen er niet mee zitten). Het lijkt me beter me meer te focussen op een paar personages, en ik heb een idee wie dat zouden moeten zijn


Op Facebook stelde Theo Stepper voor: 'Iets met stille wateren, diepe gronden? Bibi sowieso, want die heeft nu eenmaal geheimen... Klaasje, want 'nogal onbrave Klaasje'... Rosalie, want roddeltante en Bram... Redacteur bij Libelle: daar zit een verborgen kant aan!'


1.1 Raad eens?

Het prentenboekje Raad eens hoeveel ik van je hou van Sam en Macbratney en Anita Jeram is een kleuterklassieker. Het verhaal over de kleine Hazeltje die Grote Haas vertelt hoeveel hij van hem houdt won de Zilveren Griffel.


1.2 Proxemics

Edward T. Hall (16 mei 1914 - 20 juli 2009) is de bedenker van het begrip proxemics, oftewel de studie hoe mensen hun persoonlijke ruimte zien in relatie tot de ruimte om hen heen. Beroemd is zijn schema van onze persoonlijke zones.


UITSLAG POLL

Op Facebook vroeg ik bij wie de focus van het verhaal volgens de lezers lag, of zou moeten liggen. Met ruime meerderheid van stemmen werd Bibi gekozen:


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden