Toptheater op televisie

Toneel op televisie is relatief goedkoop te produceren, archiveert acteerprestaties, en draagt bij aan de verspreiding van een onbeminde cultuurvorm....

‘Voor de prijs van anderhalve aflevering van een soapserie heb je tweeënhalf uur toptheater, met de beste acteurs van Nederland. In die zin is toneel op televisie niet duur, en bovendien van grote waarde’, aldus Marc Nelissen.

Nelissen is initiatiefnemer en producent van de serie ‘Toneel op 2’, een reeks van zes toneelstukken die door de Publieke Omroep de afgelopen weken integraal zijn uitgezonden. Tussen half augustus en 18 september zijn in rap tempo stukken als Op Hoop van Zegen, Het temmen van de feeks en De Koopman van Venetië door de AVRO, NPS en VPRO vertoond op Nederland 2. De meeste ’s avonds laat. Alleen Op Hoop van Zegen was op primetime te zien. Dat toneelstuk trok dan ook de meeste kijkers: 165 duizend. De score voor Kasimir & Karoline was het laagst: 40 duizend kijkers.

Dat is veel te weinig, vindt Nelissen, die juist die voorstelling een mooi voorbeeld van theater op locatie vond. Maar verder is hij tevreden over de gemiddelde kijkdichtheid van rond de 100 duizend voor de hele serie. ‘Dat is meer dan ik had verwacht, ik rekende op gemiddeld 80 duizend kijkers. Dat zijn er nog altijd heel wat meer dan in het theater naar een voorstelling gaan kijken.’

Toneel op televisie – ooit, in de jaren vijftig en zestig, een bekend fenomeen, maar sindsdien slechts spaarzaam te zien. Daar moest verandering in komen, vond Nelissen. Meer bekendheid voor toneel, en vooral voor de gevarieerdheid van het aanbod, dat is de voornaamste reden waarom hij vorig jaar met zijn plan naar de theatergezelschappen en naar de omroepbazen stapte.

Samen met onder anderen acteur Gijs Scholten van Aschat richtte hij de Stichting Theater en Televisie op. Hij vond in Lennaert van der Meulen, destijds netmanager van Nederland 2 en nu directeur van de VPRO, een enthousiast mediapartner. De zes toneelstukken werden verdeeld over twee avonden en live met publiek opgenomen, met zeven camera’s en regisseurs als Peter de Baan, Eddy Habbema en Nelissen zelf.

De kosten bedroegen 85 duizend euro per aflevering. Ter vergelijking: een aflevering van een dramaserie als Vuurzee kost 250 duizend euro, een half uurtje soap rond de halve ton en een comedy ook 85 duizend.

Nelissen: ‘De Publieke Omroep krijgt 800 miljoen per jaar. Voor een half promille daarvan heb je dus zes toneelstukken, die over dertig jaar nog van belang zijn. Want ook voor de archivering van het theater is deze serie van groot belang. Dat je over dertig jaar nog Pierre Bokma als Shylock kunt zien, bijvoorbeeld.’

De toneelgroepen, Nelissen en de NPO (Publieke Omroep) hebben afgesproken volgend jaar zes nieuwe toneelregistraties uit te zenden. Na die twee jaar zal worden bekeken of ‘Toneel op 2’ ook op langere termijn levensvatbaar is. De producent wil in het komende aanbod minstens ook één blijspel of klucht.

Nelissen: ‘Ik denk dat dat goed is voor de variatie, en dat het meer kijkers zal trekken. Het is te overwegen om hier en daar een toneelstuk in te korten. Tweeënhalf uur zou terug te brengen moeten zijn naar 1 uur en 45 minuten. Zeker als het zo laat op de avond wordt uitgezonden, zou dat een ideale lengte zijn.’

Nelissen hoopt binnenkort een dvd-box uit te brengen met de zes toneelstukken. Dat is van belang voor het onderwijs, vindt hij, want veel jongeren weten niet eens meer wie Shakespeare is. En wellicht gaan ze dan ook eens naar het theater zelf.

Nelissen: ‘Het toneelpubliek vergrijst, dat is gewoon zo, hoewel niet iedereen in het theater dat onder ogen wil zien. Juist daarom moet je op de scholen aandacht aan theater besteden. En reken maar dat volgend jaar Op Hoop van Zegen dan op veel literatuurlijsten zal staan. En bovendien: het zou toch leuk zijn om moeder dit jaar voor Sinterklaas Kniertje te kunnen geven?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.