Topstuk

Goed, er waren wat extra miljoentjes voor nodig, maar in de eregalerij van de publiciteit rond het Rijksmuseum kunnen we nu op eenzame hoogte het vierluik hangen van Oeke Hoogendijk. Haar documentaireserie Het nieuwe Rijksmuseum is een topstuk, waarvan zondagavond het voorlaatste deel werd getoond in de NTR-rubriek Het uur van de wolf. De twee oudere delen werden afgelopen weken op zulke onzalige tijdstippen uitgezonden dat de eerste aflevering slechts 81 duizend kijkers trok, maar vermoedelijk was dat met het derde deel beter: het werd zomaar om half negen -prime time - thuisbezorgd op Nederland 2.


Het nieuwe Rijksmuseum moet een van de grootste documentaireprojecten zijn: tien jaar lang kwam Hoogendijk wekelijks met de camera langs voor uiteindelijk meer dan 350 uur materiaal. Des te groter is de prestatie uit die overvloed zo'n spannend en meeslepend verhaal te destilleren over zoiets statisch als een verbouwing; ook nog eens grandioos gefilmd (door Sander Snoep en Gregor Meerman) van boven en onder het gebouw.


In het tweede deel, zondag uitgezonden in de namiddag, namen museum en kijker afscheid van de wat elitaire directeur Ronald de Leeuw. Jaren had hij - met opgetrokken neus - gestreden tegen de Fietsersbond en de welstandscommissie en gekampt met aanbestedingen die veel meer geld en tijd kostten dan begroot, terwijl onderwijl de politiek over het museum viel. Ondertussen zagen medewerkers zijn 'koudwatervrees' voor kunst uit de 20ste eeuw, die voor hem al gauw 'niet de kwaliteit en de waardigheid van het Rijksmuseum' leek te hebben. De Leeuw was niet de enige die onderuit ging in een avontuur waar niemand zicht en greep op leek te hebben.


Het derde deel van Het nieuwe Rijksmuseum begon met de entree van de blijmoedige Wim Pijbes. Vijftig minuten (en twee jaar) later zat hij met de handen in het haar. Weer die aanbestedingen. Fietsers. Ingrepen die niemand voorzien had, maar die het wezen van het gebouw van architect Pierre Cuypers aantastten. En dan nog afzichtelijke voorzetwanden met voorgeschroefde gaatjes aan de bovenrand. Pijbes: 'Op een project van 366 miljoen kan ik geen schroef in de muur draaien.' Het was te laat, zei iedereen. Zoals hij eerder al zei: 'Deze trein is niet meer te stoppen.'


Het hoofd communicatie vatte de armzalige stand van zaken nog even bondig samen: 'Die vier draaideurtjes is natuurlijk totaal kut. Daar is iedereen het over eens.'


Aan het einde restte Pijbes wanhopige gelatenheid: 'Wie is hier de baas? Het antwoord: niemand. Dus iedereen. Er is geen bouwheer met mandaat. Dat is het enige waar het aan ontbreekt.'


Tussen dit drama door sijpelt de liefde van de medewerkers voor de kunst, waar het - ook al lijkt dat onder te sneeuwen - uiteindelijk om draait. De toewijding van de restaurateurs, met zware brillen millimetertje voor millimetertje een vernislaagje aan het schrapen. De bevlogenheid van de conservator in het rococo-interieur van de oude kamer die werd opgebouwd. De teleurstelling van de conservator 20ste eeuw die zijn droom - op een veiling bieden op een Jan Schoonhoven - in rook zag opgaan nadat de voorgenomen 3 ton ruim overboden werden.


Volgende week zondag het laatste deel van Het nieuwe Rijksmuseum. Het is maar goed dat het museum een dag eerder officieel opent. Je zou er nog aan gaan twijfelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden