Topsporthuis

Slapen, trainen, studeren, dutje, trainen, eten, slapen. Het leven in het Topsporthuis in Arnhem staat in het teken van de regelmaat....

De ontvangst is opmerkelijk. Een jongeman op een bankje, net voorbij de poort, steekt zijn middelvinger op naar de bezoeker. Hij lacht er vriendelijk bij. Onschuldig gedrag, zegt Gert-Jan Liefers later. De atleet heeft een kamer in het Topsporthuis, dat gelegen is op het complex van 's Koonings Jaght, instituut voor geestelijk gehandicapten in Arnhem.

Liefers kijkt er niet meer van op als volwassen gehandicapten op skelters voorbij racen, of er eentje in z'n `nakie' van de buitenlucht geniet. Ja, hij heeft One Flew Over The Cuckoo's Nest gezien, maar zo hilarisch als in de film met Jack Nicholson wordt het hier op 's Koonings Jaght nooit.

Liefers woont alweer een tijdlang op het complex in Arnhem, waar buiten geestelijk gehandicapten ook een aantal topsporters een onderkomen heeft gevonden. De ligging is ideaal. Nationaal sportcentrum Papendal ligt op anderhalve kilometer afstand, de Hoge Veluwe is uitermate geschikt voor lange duurlopen.

Voorheen woonden er asielzoekers in huis nummer 9 (`eigenlijk zitten we op 5'), nu is er ruimte voor een aantal atleten, van wie Liefers en Bram Som de bekendsten zijn. `Toppers onder de pannen', staat er op de deur, de sfeer binnen is studentikoos. Keuken en kamers zijn redelijk aan kant, al is de ene atleet (Som) wat properder dan de ander (Liefers).

In de keuken staat een door Aernoud Okken ontwikkelde muizenval, waarin muizen `levend' gevangen worden. Som: `We hebben er al twee te pakken gehad, we laten ze twee kilometer verderop in het bos weer vrij.'

Voor 180 euro per maand mogen de jonge atleten hier verblijven, hun leven speelt zich binnen een cirkel van enkele kilometers af. Trainen in de bossen en op de baan van Papendal, studeren in Nijmegen (Liefers, Okken) of een parttime baan op de kazerne van Schaarsbergen (Som).

Het idee voor dit huis kwam van Honoré Hoedt, trainer van Liefers en Som. Hoedt is vol van het Spaanse sportsysteem, waarbij atleten wonen, trainen en eventueel studeren op de 'atletiekschool' in Madrid. Dagelijks wordt daar `gebeeldhouwd aan de atleten'. Medische en paramedische hulp is continu voorhanden, de begeleiding is optimaal. Met succes, op de middenlange afstanden tot en met de marathon zijn de Spanjaarden het laatste decennium bijzonder succesvol.

De Spanjaarden hebben een budget van ruim twee miljoen euro per jaar, Hoedt heeft voor zijn project ongeveer twee ton beschikbaar. In Spanje wordt gewerkt met vijfhonderd al dan niet gearriveerde middenlange afstandsatleten, Hoedt en Gerard Nijboer hebben zo'n vijftig sporters (junioren, maar ook de Athene-selectie) onder hun hoede.

Het Spaanse systeem is vrij rigide. Wanneer een atleet als Andrés Díaz, 33 jaar en finalist bij mondiale evenementen, eens minder goed presteert, dan wordt hij door trainer Manual Pascua van zijn eigen flat gehaald en ondergebracht op het complex in Madrid.

Dat zal in Nederland niet zo snel gebeuren, zegt Hoedt. Kamiel Maase traint wel op Papendal, maar de zilveren-medaillewinnaar van het EK veldlopen blijft gewoon zelfstandig wonen in Wageningen. `Die studentenkamertjes heb ik wel gezien', zegt de 29-jarige atleet, die jarenlang scheikunde en microbiologie in Nederland en de VS studeerde. Ook de ervaren Marko Koers, die bij Hoedt traint, blijft in Nijmegen wonen.

I

nwonend of uitwonend, ze kunnen allemaal gebruik maken van het deze week in gebruik genomen huis op Papendal waarvan de KNAU de bovenverdieping heeft gehuurd. Villa Mila (Mila staat voor Midden Lange Afstand) is het logistieke centrum van Hoedt cum suis, waarin zich een kantoor, een medische ruimte en een rustkamer bevindt.

Vanuit Villa Mila worden de diverse selecties op de atletiekbaan van Papendal begeleid door coaches als Bram Wassenaar. De verrichtingen worden vastgelegd in het door ex-marathontopper Marti ten Kate ontwikkelde `atletenvolgsysteem' ARTIS. Sportartsen Els Stolk, John IJzerman, Peter Vergouwen en fysiotherapeuten Anton Engels en Stijn Boeke houden spreekuur in de villa.

Ze kunnen er wel een middag slaapje doen, toch is de rustiek gelegen Villa Mila niet het woonhuis van de atleten. Dat ligt 1500 meter verder op 's Koonings Jaght. Dat Topsporthuis is bedoeld voor jonge atleten die, als ze thuis blijven wonen, vele uren aan reizen kwijt zijn naar school en training. Hoedt: `Lange reistijden leiden tot stress en stress vermindert de prestaties.'

Neem Najla Jaber (17), die tot voor kort in Venlo woonde. Na haar eindexamen ging de 400- en 800 meter-atlete op het Cios in Arnhem studeren. Trainen bleef ze bij de groep van Has van Cuijk in Uden. Dagelijks was ze meer dan zes uur aan reistijd binnen die driehoek kwijt, vertelt ze in de huiskamer van het Topsporthuis, waar de oude kleurentelevisie afgestemd staat op Buffy The Vampire Slayer.

`s Avonds was ik vaak pas om half elf weer thuis', zegt de atlete, voor wie de sport nu al `veel belangrijker' is dan haar studie. Dit jaar hoopt ze zich te kwalificeren voor de WK junioren op Jamaica. Nu ze in het Topsporthuis woont, heeft ze veel meer tijd om te trainen en te rusten.

Naast haar op de bank zit Marije te Raa, die nu nog in Markelo woont en in Apeldoorn traint bij Johan Voogd. De 1500 meter loopster zit, toevallig met turnster Hinkelien Schreuder, in de laatste klas van 6 vwo. Ze wil na haar examen de atletiek `ook op 1' zetten en graag in het Topsporthuis komen wonen.

Som, Okken en Liefers hebben hun ritme al in het Topsporthuis gevonden. 's Ochtends opstaan, een gezamenlijk duurloopje, studeren, dutje, een intensieve middagtraining, eten, vroeg naar bed. `s Avonds wordt in dit huis onder Goede Tijden, Slechte Tijden alweer uitgebreid gegaapt.

`Dit is geen gewoon studentenhuis', zegt Som aan tafel bij de door hem bereide rijstmaaltijd. `In een studentenhuis gaat iedereen zijn eigen gangetje, hier doen we veel gezamenlijk. Dit is echt óns huis. De deuren staan altijd open, we tafelen 's avonds lang na.'

Vanavond gaan de verhalen aan tafel over dopingcontroleurs die de gang naar het Topsporthuis ook al gevonden hebben, over de verbazingwekkend vele kilometers die Greg van Hest in de week draait en over het nut van trainen in de hypobare kamers van Soesterberg. Liefers: `Voor mij hoeven die niet meer. Ik kwam er na twee weken lopen op een loopband geblesseerd uit.'

Ruzies zijn er eigenlijk nooit, zegt Liefers, ja, soms een `onenigheidje' over het afwassen. De huisgenoten zijn elkaars concurrenten op de baan, maar ook dan klinkt er geen onvertogen woord. Som: `Mijn concurrenten komen uit het buitenland.' Okken: `Nou, toen ik je versloeg op de NK in Gent was je even minder te spreken.' Som: `Maar ik vond het toch ook wel weer mooi voor je.'

Misschien komt het omdat ze allemaal dezelfde sport beoefenen, want er woonde ooit een volleyballer van jong Oranje in het huis en ging minder. `Hij leidde een ander leven, trainde minder, draaide andere muziek.'

M

et een andere bewoner, Marco Michels, was het contact intenser. De nationale recordhouder moderne vijfkamp, een militaire sport, was een geliefd huisgenoot. Was, hij overleed half februari in zijn slaap. Aernoud Okken vond Marco `s ochtends in diens bed.

Liefers: `De avond voor zijn dood was Marco nog zo levendig. De volgende dag was hij dood, hartstilstand. Onbegrijpelijk. Je grootouders gaan dood, de moeder van je vriendin - dat is nog enigszins te begrijpen, maar een leeftijdgenoot die leefde voor zijn sport? Ik kan het nog steeds niet bevatten.'

Het was een traumatische ervaring die de bewoners van het Topsporthuis nog dichter tot elkaar bracht. Liefers: `Alles staat hier in het teken van topsport, maar zoiets doet je alles enorm relativeren.' Okken en Som, twee weken na Michels' dood afgevaardigd naar de EK Indoor, presteerden in Wenen door de gebeurtenis begrijpelijkerwijs minder goed.

Coach Hoedt, eerder die dag tijdens de centrale training op Papendal: `De jongens waren zeer aangeslagen door Marco's dood. Ze hebben de nacht erna bij elkaar op de kamer geslapen. Steeds als er een wakker was, hield hij bij de slapers een hand boven de mond. Om te kijken of ze nog wel ademden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden