Nieuws

Topsporter loopt risico op hartschade na corona-infectie

Ruim 4 procent van de Nederlandse topsporters loopt door een corona-infectie hartschade op. Dat blijkt uit landelijk onderzoek van het Amsterdam UMC. Geruststellend is dat de hartafwijking bij geen van de sporters vooralsnog een hartritmestoornis heeft veroorzaakt.

Ellen de Visser
Cardioloog Harald Jørstad en zijn team onderzochten een kleine honderd topsporters die een corona-infectie doormaakten. Beeld Lin Woldendorp
Cardioloog Harald Jørstad en zijn team onderzochten een kleine honderd topsporters die een corona-infectie doormaakten.Beeld Lin Woldendorp

De uitkomsten van het onderzoek onder een kleine honderd sporters, variërend van schaatsers en wielrenners tot voetballers en zwemmers, worden vandaag gepresenteerd op een congres van de cardiologenvereniging NVVC. De cijfers zijn veel minder alarmerend dan de berichten die vlak na aanvang van de pandemie naar buiten kwamen en waarin werd gerept van hartschade bij 15 tot 30 procent van de covidpatiënten. Toch nemen ze de zorgen niet weg, zegt onderzoeksleider Harald Jørstad, sportcardioloog in het Amsterdam UMC. Schade aan het hart kan ook jaren later nog problemen veroorzaken. ‘Wat heeft het voor gevolgen dat een paar procent van de jonge sporters met een hartafwijking rondloopt? Dat moeten we goed in de gaten houden.’

Topsporters lopen na een infectie meer dan gemiddeld risico op hartschade omdat ze sporten en daarmee hun hart zwaar belasten. Zware inspanning kan een ontsteking in de hartspier verergeren. Het verraderlijke is dat veel sporters niet weten dat hun hartspier ontstoken is: ze hebben vage of soms helemaal geen klachten. ‘Als je alleen op klachten afgaat, mis je zes van de zeven gevallen’, aldus Jørstad. Van tal van sporters is bekend dat ze het coronavirus hebben opgelopen, tot een (groot) deel van de selectie van voetbalclubs Feyenoord en PSV aan toe.

Jørstad en zijn collega’s deden het afgelopen jaar, met steun van sportkoepel NOCNSF en de Hartstichting, uitgebreid onderzoek bij bijna honderd topsporters die een corona-infectie hadden doorgemaakt. Hun gemiddelde leeftijd was 26 jaar. Bloedonderzoek, echo’s, hartfilmpjes en MRI-scans moesten duidelijkheid geven over het effect van de infectie op hun hart. Over de invloed van het coronavirus op het hart bestaan al heel lang zorgen, omdat de hartspier veel antennes heeft (de ACE2- receptoren) die dat virus toegang verschaffen. Als een virus in de hartspier een ontsteking veroorzaakt (myocarditis), kan daarna een litteken ontstaan. Die beschadiging is mogelijk gevaarlijk omdat de elektrische prikkels die zich door het hart verspreiden daar worden geblokkeerd. Gevolg: hartritmestoornissen en in het uiterste geval een hartstilstand.

Bij vier sporters werd kort na de corona-infectie een afwijking aan het hart aangetroffen, die na uitgebreid onderzoek niet anders dan door de infectie kon worden verklaard. Bij een van de vier was de afwijking na een paar maanden verdwenen, bij de andere drie niet. Bij één sporter was de hartspier na acht maanden nog ontstoken, waardoor volgens de artsen blijvende hartschade zal ontstaan. De sporters hadden van de coronabesmetting nauwelijks klachten gehad.

Hoewel de onderzoeksgroep klein is, zijn de resultaten volgens Jørstad representatief voor alle Nederlandse topsporters. De cijfers zijn in lijn met buitenlands onderzoek onder sporters: onderzoek van goede kwaliteit wijst inmiddels uit dat bij 2 tot 5 procent na een corona-infectie een ontstoken hartspier wordt vastgesteld. Internationaal heeft dat nog niet geleid tot veel extra hartritmestoornissen of hartaanvallen. ‘Dat zullen we de komende jaren goed moeten volgen’, zegt Jørstad.

De onderzochte sporters waren, toen zij corona opliepen, (nog) niet gevaccineerd. Vaccinatie is voor sporters soms een heet hangijzer, zij vrezen dat eventuele bijwerkingen hun prestaties zullen beïnvloeden. Vaccinatie kan in zeldzame gevallen ook een ontstoken hartspier veroorzaken, vooral bij jonge mannen, maar inmiddels blijkt uit onderzoek bij miljoenen gevaccineerden dat die ontsteking meestal snel verdwijnt. De kans op een ontstoken hartspier na vaccinatie is vele malen kleiner dan na een corona-infectie, benadrukt Jørstad.

‘Goed dat we nu weer wat meer inzicht hebben in het hart van de topsporter’, reageert een woordvoerder van het NOCNSF. ‘De resultaten ondersteunen bovendien de oproep om je te laten vaccineren, een oproep waar wij graag mee instemmen.’

Drie van de vier sporters met een hartafwijking zijn inmiddels weer volop aan het trainen, maar zij blijven wel onder controle van een cardioloog. Een vierde sporter, die door corona een langdurige hartspierontsteking had, werkt aan terugkeer onder begeleiding.

Het onderzoek verschaft meer inzicht in wat het hart na een corona-infectie aankan

De vraag is wat de topsportcijfers voor de gemiddelde coronapatiënt betekenen. Als topsporters eenmaal een ontstoken hartspier hebben en doorgaan met sporten, lopen ze meer risico op hartproblemen. Maar ze zijn ook jong en gezond. Daardoor lopen ze die ontsteking mogelijk minder snel op. Volgens Jørstad zijn de resultaten van belang voor alle gezonde jonge sporters en recreanten: ‘Ik beschouw dit als een stresstest, we weten nu wat een sportershart na covid-19 aankan.’ Voor patiënten met een hoge bloeddruk of een hartziekte is het verhaal wellicht anders. Bij hen kan het hart na een coronabesmetting ook op een andere manier kwetsbaar zijn , zegt hij.

Een landelijk consortium gaat daarom nu, onder leiding van hoogleraar cardiologie Folkert Asselbergs (UMC Utrecht), de potentiële hartschade bij andere groepen voormalige covidpatiënten bestuderen. Het gaat om enkele duizenden mensen die in het ziekenhuis hebben gelegen of die thuis hebben uitgeziekt en om kinderen die na een corona-infectie een zeldzame ontstekingsziekte hebben opgelopen. Bij enkele honderden zal een MRI-scan van het hart worden gemaakt, bij voorkeur zijn dat mensen van wie al een oude MRI-scan bestaat, zodat met grotere zekerheid kan worden vastgesteld dat eventuele hartschade met het coronavirus te maken heeft. Het is de bedoeling om mensen bij wie sporen van een ontsteking of een litteken wordt gevonden jarenlang te volgen, om te achterhalen hoeveel van hen herstellen.

Zo wordt nu voor het eerst internationaal in kaart gebracht wat het effect is van een virusinfectie op het hart. Ook andere infectieziekten, zoals de griep en de ziekte van Pfeiffer, geven kans op een ontstoken hartspier, maar hoe vaak dat gebeurt, is onbekend omdat niet te achterhalen valt welk virus de myocarditis heeft veroorzaakt. Wie denkt bij hartritmestoornissen nog aan een griepinfectie van een tijd geleden? Nu duidelijk is dat het coronavirus het hart stevig kan raken, is een stroom aan wetenschappelijk onderzoek op gang gekomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden