Topman Fonterra in China diep door het stof in babymelkpoederaffaire

Fonterra is niet alleen het grootste melkverwerkende bedrijf ter wereld, maar ook de dobber waarop de Nieuw-Zeelandse economie drijft. Die lijkt in een woeste storm beland sinds het concern zaterdag bekendmaakte dat een van zijn producten, een uit wei gewonnen proteïneconcentraat, kortstondig heeft blootgestaan aan besmetting met de levensgevaarlijke bacterie Clostridium botulinum.

CHRISTCHURCH - Theo Spierings, de in 2011 aangetreden Nederlandse topman van Fonterra, reisde inderhaast af naar China. Op een persconferentie in Peking ging hij maandag diep door het stof. Hij kon niet anders: de Aziaten zijn Fonterra's grootste buitenlandse afnemers en de coöperatie, eigendom van ruim tienduizend Nieuw-Zeelandse melkveehouders, is onder Spierings druk doende zijn vleugels in China uit te slaan.


Spierings sprak van een 'menselijke fout' en liet sussende woorden horen. Bij de bekendmaking van de affaire, twee dagen eerder, had de man die waakt over Fonterra's thuismarkt, Gary Romano, hetzelfde gedaan. Intussen worden de aangesloten melkveehouders per e-mail bestookt met updates die overwegend geruststellend van toon zijn.


Maar de Nieuw-Zeelandse regering twijfelt sterk aan de slagvaardigheid waarmee Fonterra de crisis te lijf gaat. Formeel mag de coöperatie dan niet onder overheidscuratele zijn gesteld, het is een feit dat ministers uit Wellington deze dagen de deur platlopen bij het in Auckland gevestigde hoofdkantoor en dat ambtenaren van het ministerie van Landbouw zij aan zij optrekken met werknemers van Fonterra in Nieuw-Zeeland en Australië, waar een deel van de besmette productie door afnemers is verwerkt.


Oké, Fonterra is goed voor een kwart van de Nieuw-Zeelandse export - maar voor de bemoeizucht van de overheid bestaat nog een andere aanleiding. Het is nog maar vijf jaar geleden dat het zuivelconcern zijdelings betrokken was bij een schandaal in China waarbij babymelkpoeder opzettelijk vergiftigd bleek met melamine, als gevolg waarvan ten minste zes Chinese baby's omkwamen.


Die zaak speelde bij Sanlu, een onderneming die voor 43 procent eigendom was van Fonterra. Andrew Ferrier, die als Spierings' voorganger acht jaar aan het roer stond, kreeg destijds het verwijt veel te traag te hebben gereageerd op de beschuldigingen. Ferrier kon zich alleen maar verdedigen door te stellen dat Sanlu hem acht maanden lang had voorgelogen door geen melding te maken van klachten over ziek geworden baby's.


Minister Tim Groser van Handel zei maandag dat de melamine-affaire Nieuw-Zeelandse exporteurs voor tal van problemen had gesteld, en dat de gevolgen ditmaal vermoedelijk nog ernstiger zijn. 'Sindsdien is onze zuivelexport verdrievoudigd en het is onrealistisch om te denken dat we nu zonder kleerscheuren wegkomen. Op lange termijn zal het afhangen van de relaties waarover we beschikken, van hoe snel we reageren en hoe professioneel we dat doen.'


Tot nu toe worden juist bij die snelheid en het professionele karakter van Fonterra's publiciteitsoffensief grote vraagtekens gezet. Zo is het nog een raadsel waarom een besmetting die zich in maart 2012 voordeed, pas een jaar later aan het licht kwam en nog eens vijf maanden later gedetailleerd kon worden beschreven. Het is ook curieus, en mogelijk een teken van onderschatting, dat Spierings de bekendmaking overliet aan een van zijn onderdirecteuren, om wél zelf ter beperking van de schade af te reizen naar China toen de geest razendsnel uit de fles bleek te zijn gekomen.


Het besmette product, verwerkt in onder meer babymelkpoeder en sportdranken, zou niet alleen zijn beland bij afnemers in China en Australië, maar ook in Vietnam, Saoedi-Arabië, Maleisië en Thailand. China en Vietnam hebben intussen een gedeeltelijke importstop afgekondigd van Fonterra's melkproducten. Nu ook Rusland, dat niet eens voorkomt op de lijst van getroffen afzetmarkten, zijn grenzen heeft gesloten, zal de onrust bij de Nieuw-Zeelandse overheid er niet bepaald kleiner op worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden