Topbestuurders uit zorg weigeren salarisverlaging

Topbestuurders uit de zorg weigeren hun hoge salarissen te verlagen naar de nieuwe salarisnorm in de sector. Elf bestuurders verdienen nog altijd meer dan het maximale normbedrag van 247.500 euro bruto. De bestuurders vinden verlaging niet noodzakelijk, omdat de salariscode in oude gevallen een verlaging juridisch niet kan afdwingen.

Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant naar de salarissen bij de vijftig grootste zorginstellingen in Nederland. Het gemiddeld brutosalaris inclusief bonussen van de voorzitters is ruim 248 duizend euro, ruim 25 duizend euro meer dan in 2009.

Alle elf veelverdieners vinden verlaging niet nodig, zo laten ze desgevraagd weten. De bestuurders beroepen zich op hun oude contracten en hun bijzondere capaciteiten. 'Mijn salaris was al zo hoog toen ik in 2004 begon', zegt voorzitter Paul Smits van het Rotterdamse Maasstad Ziekenhuis, de instelling die onder vuur ligt vanwege een grootschalige bacteriële infectie van patiënten. Smits verdiende met 329 duizend euro aan salaris en bonus in 2010 veruit het hoogste bedrag. 'Bovendien is de beloningscode voor bestuurders in de zorg naar mijn weten nog steeds een adviesregeling en geen wet.'

Herre Kingma, voorzitter van Medisch Spectrum Twente (275 duizend euro) beroept zich op zijn reputatie en lange historie als specialist en bestuurder. 'Mijn salaris is gebaseerd op het feit dat het Medisch Spectrum Twente al jarenlang wisselende bestuurders had, die struikelden over een lastige stad destijds. Ik ben benaderd als specialist van goede reputatie als clinicus en bestuurder. Mijn salaris is dus afgeleid van wat ik als specialist verdiende.'

Marktwerking
'Bestaande contracten kunnen we niet openbreken', zegt Ruud Lapré, voorzitter van de Vereniging van Bestuurders in de Gezondheidszorg (NVZD). Samen met de toezichthouder in de zorg, de NVTZ, stelde de vereniging een Beloningscode voor Bestuurders in de Zorg (BBZ) op. De code pleit voor een maximumsalaris van 190 duizend euro, met een uitloop tot bijna 250 duizend euro als een zorginstelling een 'groot risicoprofiel' heeft of als er veel marktwerking is. In de praktijk gaat het dan om complexe instellingen of instellingen die meer moeten concurreren.

De code geldt sinds september 2009 voor 'alle bestuurders in de zorg' die lid zijn van een van de verenigingen, maar bestaande arbeidsovereenkomsten worden gerespecteerd. 'Een zittende bestuurder kan wel zelf besluiten om matiging in zijn salaris aan te brengen', aldus Lapré.

Vervelende vergadering
Commissarissen durven hun bestuurders niet altijd te vragen om pas op de plaats te maken, aldus Marlies Ott, die zelf in verscheidene raden van toezicht van zorginstellingen zit. 'Als een bestuurder het goed doet, is het voor commissarissen moeilijk om te zeggen: tot hier en niet verder. Het kost een heel vervelende vergadering om dat te doen.'

In 2009 verdienden nog 14 bestuurders meer dan de norm. Een aantal bestuurders, zoals Louise Gunning van het AMC, is opgevolgd door een nieuwe bestuurder die minder verdient dan de norm. Verdiende Gunning in 2009 nog zo'n 261 duizend euro, haar opvolger Marcel Levi neemt genoegen met ruim 219 duizend euro. Andere voorzitters zoals Hans Büller van het Erasmus MC (260 duizend euro), besluiten naar aanleiding van de norm hun huidige salaris te bevriezen.

Al jaren is er discussie over de hoge salarissen van bestuurders in de zorg, zowel in de politiek als bij zorginstellingen zelf. Pogingen om criteria op te stellen voor maximumsalarissen mislukten. Zo stelde de Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorginstellingen in 2006 dat het maximumsalaris voor bestuurders op 190 duizend euro moest worden vastgesteld. Bestuurdersvereniging NVZD hanteerde een eigen richtlijn met een ruimere norm: zorgbestuurders mochten maximaal 220 duizend euro krijgen. In de praktijk bleken beide normen niet te werken. 'We kunnen er niet mee uit de voeten', zei een topbestuurder. Een ander vroeg zich af welke van de normen hij moest hanteren om het salaris te bepalen.

'Ik werk al zes jaar in deze sector en al zes jaar praten politici en zorginstellingen over een maximumplafond voor topsalarissen in de zorg', zegt Abvakabo FNV bestuurder Elise Merlijn. 'Alle codes zijn gebaseerd op zelfregulering. Dat blijkt bij zorginstellingen niet hun sterkste kant.'

'De code is geen wet, maar slechts een afspraak', aldus PvdA Kamerlid Pierre Heijnen. 'Dat zijn scheten in een netje.' Bovendien zijn er, ook voor deze beloningscode, weinig sancties als de code wordt overtreden. 'Je mag hooguit geen lid meer zijn van de Vereniging van Bestuurders in de Gezondheidszorg', aldus Ott. 'Dat is blijkbaar voor de meeste instellingen geen ramp.'

Het onderzoek is gebaseerd op de jaarverslagen van de 50 grootste zorginstellingen en uitgevoerd door Suzanne Ruwaard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden