Top van politieke leiders moet Raad van Europa impuls geven

Een gezelschap van staatshoofden en regeringsleiders uit veertig Europese landen neemt vandaag en morgen in Straatsburg deel aan de tweede topconferentie van de Raad van Europa....

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

Maar achter deze woorden gaat een wereld van sluimerend conflict en toenemende vervreemding schuil. Want de Raad van Europa verkeert in een hevige identiteitscrisis. De instelling werd in 1949 opgericht om democratie en mensenrechten ten westen van het IJzeren Gordijn te handhaven. Maar sinds de val van de Muur en de toetreding van nieuwe lidstaten uit Oost-Europa dreigen de waarden van de Raad te verwateren.

Vooral de opname van Rusland, Oekraïne en Kroatië heeft tot veel kritiek en scepsis geleid. Menigeen vraagt zich nog steeds af of de Raad van Europa niet wat voorzichtiger had moeten zijn met het toelaten van zulke leden van twijfelachtig allooi. Want hun humanitaire staat van dienst is op zijn minst dubieus. Maar voorstanders redeneren dat het gemakkelijker is de democratie en mensenrechten in deze landen te beïnvloeden als ze tot de club behoren dan wanneer ze buiten blijven staan.

De 'verwatering van de basisvoorwaarden' van de mensenrechtenorganisatie was voor de Zwitser P. Leuprecht aanleiding om deze zomer zijn ontslag in te dienen als vice-secretaris-generaal. Volgens hem hadden Rusland - maar ook Oekraïne en Kroatië - voorlopig geen lid mogen worden. 'Rusland is geen rechtsstaat', meent Leuprecht.

Vandaag treedt president Jeltsin daarom op als de grote ster van de Europese Top, die in het Palais de l'Europe wordt gehouden. Hij zal door gastheer Chirac met open armen worden begroet. Ook de andere Europese leiders, onder wie premier Kok, zullen hun Russische collega minzaam de hand schudden.

Sinds de eerste Top, in 1993 te Wenen, is de Raad van Europa bijna verdubbeld van 23 tot veertig leden. 'De NAVO en de EU praten nog volop over de uitbreiding. De Raad van Europa heeft de nieuwe lidstaten al opgenomen. Deze top moet een manifestatie van Europese eenheid worden', verkondigt secretaris-generaal Tarschys.

Van de topconferentie wordt echter vooral verwacht dat ze een nieuwe impuls geeft aan de Raad van Europa. Want na de uitbreiding (en verwatering) is de instelling danig in de versukkeling geraakt. De staatshoofden en regeringsleiders zullen zich in Straatsburg buigen over een actieplan, dat uit vier hoofdthema's bestaat. Onder het hoofdstuk van de democratie en de mensenrechten vallen de oprichting van een permanent Hof voor de rechten van de mens (een fusie tussen het huidige hof en de commissie voor de mensenrechten), een verbod op kloneren van mensen, strengere maatregelen tegen racisme en intolerantie, en de bescherming van nationale minderheden.

De hoeksteen van de Raad van Europa is het Europees verdrag voor de rechten van de mens uit 1950, waarin de burgerlijke en politieke rechten staan vermeld waarop iedere burger zich kan beroepen. Elke burger die in eigen land is uitgeprocedeerd, kan naar Straatsburg stappen om alsnog zijn gelijk te halen. Maar door de forse uitbreiding van het aantal lidstaten dreigt het juridisch apparaat overbelast te raken. De Raad wil ook een Europese ombudsman instellen ter ondersteuning van het rechtssysteem.

Verder moet de conferentie zijn zegen geven aan de uitbreiding van het sociaal ontwikkelingsfonds, om de 'sociale cohesie' tussen de lidstaten te versterken. De veiligheid van de burger vormt het derde hoofdthema. Daaronder valt een verscherpte strijd tegen de georganiseerde misdaad, tegen corruptie en het witwassen van geld, drugshandel en kindermisbruik. Tenslotte zullen de presidenten en premiers ook praten over de sociale waarden en culturele diversiteit van Europa.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden