Top richt pijlen op oude wereldorde

Opkomende machten willen hun belangen veiligstellen buiten de VS om...

Van onze correspondent Arnout Brouwers

MOSKOU Op twee topontmoetingen in Jekaterinenburg richtten dinsdag de grote niet-westerse machten hun pijlen op de oude wereldorde. China strooide met leningen, Rusland viel de centrale rol van de dollar aan en de pas herkozen Iraanse president Ahmadinejad werd overladen met welgemeende felicitaties.

De bijeenkomst van de leiders van Brazilië, Rusland, India, China, Pakistan, Iran, Afghanistan en vier Centraal-Aziatische leiders kan worden gezien als zoektocht naar een alternatieve, niet door de Verenigde Staten gedomineerde wereldorde. De eerstgenoemde vier landen vormen samen de ‘BRIC’. Wat deze club bindt – ondanks enorme interne tegenstellingen – is dat ze gezamenlijk 15 procent van de wereldeconomie vertegenwoordigen, 40 procent van de wereldbevolking en een fors deel van de mondiale dollarreserves.

De landen streven naar meer invloed in internationale financiële instellingen en naar alternatieven voor het model waarbij de dollar als enige reservemunt in de wereld geldt. De Russische president Medvedev pleitte gisteren voor een ‘supranationale reserve-eenheid’. De slotverklaring deed dat echter niet en hield het op de noodzaak van ‘een gevarieerder internationaal monetair systeem’. Dat was te wijten aan China, dat de grootste dollarreserves aanhoudt en een voorzichtiger koers vaart.

Eerder op de dag hadden de Russen gepleit voor het creëren van andere reserve-eenheden. Ook dienden ze een plan in waarbij de BRIC-landen hun grote dollarreserves deels in elkaars nationale munten gaan omzetten. Rusland en China overwegen al langer hun onderlinge handel in hun eigen munteenheden te gaan betalen.

De gelijktijdige top van de Shanghai Samenwerkingsorganisatie (SCO) bracht de Chinezen en Russen en de tussengelegen Centraal-Aziaten samen. China zegde deze landen leningen tot 10 miljard dollar toe, Rusland treedt in de regio al sinds de crisis uitbrak op als financiële redder in nood.

Maar de SCO-top strekte zich wat waarnemers betreft uit over een veel groter gebied, van Iran tot Afghanistan. Het onderstreepte de ambities van China en Rusland om de alleenheerschappij van de Amerikaanse diplomatie ook in die voor hen cruciale regio te doorbreken. Daarbij werd de Iraanse leider Ahmadinejad dinsdag bediend, kort na zijn controversiële herverkiezing, met een internationaal forum waar hij zich door collega’s kon laten bewieroken.

Medvedev sprak na consultaties met zijn Afghaanse en Pakistaanse collega’s de hoop uit dat de drie landen met een ‘trilateraal overlegmechanisme’ de instabiliteit in het gebied zouden kunnen verminderen. Het initiatief is meer dan een politieke geste: Rusland heeft een groot probleem met drugsverslaafden die vooral heroïne consumeren uit Afghanistan.

Inhoudelijk leidde de topontmoeting, zoals verwacht, niet tot doorbraken. Niettemin kan zij worden beschouwd als een uitdaging van de Amerikaanse diplomatie. Impliciet is de boodschap van een aantal grote niet-westerse landen dat ze aan alternatieve modellen werken om hun belangen veilig te stellen. Dat daarbij de wens soms de vader is van de gedachte moge blijken uit Medvedevs typering van het in de Oeral gelegen Jekaterinenburg als ‘epicentrum van de wereldpolitiek’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden