Top over Afghanistan breed geboycot

Een langverwacht topoverleg over de toekomst van Afghanistan begint vandaag in Bonn onder slecht gesternte. Pakistan heeft aangekondigd de conferentie te boycotten. Door de afwezigheid van het belangrijkste buurland boet de top aan waarde in.

THEO KOELÉ en NATALIE RIGHTON

BONN/KABUL - Ook vertegenwoordigers van de Taliban ontbreken op het overleg in Bonn, waar circa honderd landen en organisaties spreken over langdurige vrede en stabiliteit in Afghanistan. In 2014 trekken de VS en hun Europese bondgenoten de meeste gevechtstroepen terug, na ruim een decennium oorlog tegen de Taliban. Daarna moeten het Afghaanse leger en de politie het land zelf stabiel zien te houden. De ultieme doelstelling van de deelnemers aan de top is dat Afghanistan geen vrijhaven meer zal zijn voor terroristen.

Pakistan en de Taliban worden in de regio gezien als de cruciale partijen om een vredesakkoord in Afghanistan veilig te stellen. Tientallen hoge Afghaanse Talibancommandanten wonen al ruim tien jaar in Pakistan. Daar krijgen Talibanstrijders training en financiering voor het plegen van aanslagen op westerse militairen in Afghanistan. De Pakistaanse inlichtingendienst wordt openlijk door de VS beschuldigd van het onderhouden van banden met Taliban en andere gewapende opstandelingen uit Afghanistan.

De afwezigheid van Pakistan en de Taliban bij het topoverleg in Bonn is volgens veel experts uit de regio daarom een recept voor mislukking van de conferentie. De kans dat het topoverleg eindigt met stevige afspraken over vrede en stabiliteit in Afghanistan achten ze miniem.

Pakistan boycot de Afghanistantop, omdat het woedend is over een Amerikaanse aanval op een militaire grenspost vorig weekeinde, waarbij 24 Pakistaanse militairen om het leven kwamen. De Taliban zijn afwezig in Bonn omdat de VS hen niet welkom willen heten. De VS zitten nog in de aftastende fase om te onderhandelen over vrede met Taliban. Publiekelijk aan tafel zitten met opstandelingen die zij beschouwen als terroristen, is nog een brug te ver.

'Tenzij vooruitgang wordt geboekt in onderhandelingen tussen de VS en Taliban en tenzij Pakistan toont dat het serieus is over vrede in het buurland, wordt niets bereikt met nieuwe conferenties over de toekomst van Afghanistan', betoogt Ahmed Rashid, terreurexpert in de regio.

Joshua Foust, een andere invloedrijke Afghanistan-expert: 'Het ontbreken van de voornaamste sponsor van de Taliban (Pakistan) en de Taliban zelf (...), doet vrezen dat Bonn niet meer is dan een duur theaterstuk dat weinig zal doen om Afghanistan redden of vooruit te helpen.'

De VS voelden de mislukking van het topoverleg in Bonn al aankomen, en leidden daarom afgelopen week de wereldwijde oproep aan Pakistan om af te zien van een boycot. Minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton sprak de hoop uit dat er alsnog een mogelijkheid zal komen om Pakistan te betrekken bij gesprekken over de toekomst van Afghanistan. Ze zegde, evenals de NAVO, een spoedig onderzoek toe over het 'tragische incident' waarbij Pakistaanse militairen zijn omgekomen.

Nederland, ook aanwezig in Bonn omdat het in de provincie Kunduz politiemensen traint en op grote schaal financiële steun verleent, zegt bij monde van minister Uri Rosenthal (Buitenlandse Zaken, VVD) het incident 'zwaar te betreuren' - alsmede de daaropvolgende reactie van Pakistan. Volgens de bewindsman is regionale samenwerking 'cruciaal' voor het welslagen van het vredesproces. Rosenthal zag de laatste tijd juist toenemende bemoeienis van buurlanden om Afghanistan te stabiliseren: India doet op grote schaal investeringen in Afghanistan. Er gaan volgens de bewindsman zelfs stemmen op om de eeuwenoude zijderoute, ooit de belangrijkste inkomstenbron in Afghanistan, in ere te herstellen.

Naast veiligheid is economische vooruitgang volgens Rosenthal onontbeerlijk voor de ontwikkeling van Afghanistan tot een staat die niet langer een thuishaven is voor terroristen.

Maar de nabije toekomst ziet er anders uit. Afghaanse politici trekken net als de VS al dagen aan Pakistan om toch mee te doen aan het topoverleg, omdat zij anders weinig kans zien op vrede en stabiliteit in de regio. President Hamid Karzai heeft in persoonlijke telefoongesprekken aan Pakistaanse autoriteiten gevraagd hun boycot op te geven.

Voor Afghanistan is het topoverleg nog niet helemaal verloren. Kabul hoopt op toezeggingen van westerse landen om het Afghaanse leger en de politie nog minstens tien jaar na 2014 te blijven steunen, vooral door het geven van trainingen en salarissen. Het Westen lijkt daartoe bereid: een 'langdurige verplichting' jegens Afghanistan staat hoog op de agenda in Bonn.

Afghanistan heeft jaarlijks circa 7 miljard dollar (5,5 miljard euro) hulp nodig om het eigen leger en de politie ook na 2014 te kunnen betalen, blijkt uit recent onderzoek van de Wereldbank. 'Deze studie pleit voor langdurige steun', zei de Afghaanse minister van financiën Omar Zakhilwal dit weekeinde. Kabul vragen om te snijden in het budget voor het veiligheidsapparaat, gezondheidszorg of onderwijs, zou volgens de Afghaanse minister een terugkeer van de Taliban kunnen betekenen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden