'Tonio' van A.F.Th. van der Heijden wint prijs en wordt genomineerd

Gisteravond won A.F.Th. van der Heijden (60) de NTR Docententrofee voor zijn requiemroman Tonio, genoemd naar zijn overleden zoon. In het tv-programma De Avond van het Boek was te zien hoe de auteur de prijs thuis in Amsterdam kreeg overhandigd.


Een paar uur eerder maakte juryvoorzitter Robbert Dijkgraaf in de Nieuwe Kerk te Amsterdam bekend dat Van der Heijden voor hetzelfde boek is genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs. Die wordt op 7 mei in het Amstel Hotel uitgereikt.


Vorig jaar nog werd het veelgeprezen Tonio gepasseerd voor de shortlist van de AKO Literatuurprijs, die op 31 oktober verrassenderwijs bleek te gaan naar De Nederlandse maagd van Marente de Moor.


De NTR Docententrofee is een nieuw initiatief. Onder zeshonderd leraren Nederlands heeft de NTR een enquête gehouden. Met 29 procent van de stemmen werd Van der Heijden verkozen boven Stefan Brijs (8 procent, met Post voor mevrouw Bromley) en Herman Koch (6 procent, Zomerhuis met zwembad). De Docententrofee, een glaskunstwerk van Borek Sipek, kreeg de schrijver vorige week thuis uitgereikt.


In het programma De Avond van het Boek was een gefilmd vraaggesprek met Van der Heijden te zien, het eerste dat hij op televisie gaf over het boek dat hij schreef in het jaar na het overlijden van zijn zoon Tonio (1988-2010) aan de gevolgen van een verkeersongeluk.


Voor de Libris Prijs 2012 werden naast Tonio romans genomineerd van Jeroen Brouwers (Bittere bloemen), Miquel Bulnes (Het bloed in onze aderen), Jan Van Loy (Ik, Hollywood), Jan van Mersbergen (Naar de overkant van de nacht) en Ivo Victoria (Gelukkig zijn we machteloos).


In het juryrapport werd geen verklaring gegeven voor het ontbreken van vrouwen op de shortlist, wat in de geschiedenis van de prijs nog niet eerder is voorgekomen.


Op de longlist, die op 29 januari werd bekendgemaakt, prijkten nog romans van Anna Enquist (De verdovers), Anne-Gine Goemans (Glijvlucht) en Vonne van der Meer (De vrouw met de sleutel).


Wel liet voorzitter Robbert Dijkgraaf in zijn toelichting met nadruk merken dat de jury geporteerd was van romans waarbij 'de grenzen van het genre in het geding komen', en auteurs die 'eigen grenzen en wetten' creëren.


Diezelfde termen kwamen terug in de lofzang op Tonio, waarvoor A.F.Th. van der Heijden getuige de ondertitel ('requiemroman') een nieuw genre heeft geschapen. Een autobiografisch boek over rouw, dat in het domein van de non-fictie lijkt te horen. Maar de auteur geeft het verhaal enkele 'knappe wendingen', en overstijgt 'de waarheidsgetrouwe beperkingen'.


Met de kracht van de taal, aldus de Libris- jury, 'heeft Van der Heijden als een hedendaagse Orpheus zijn zoon het leven teruggegeven.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden