Column

Toneel hoorde bij mijn opvoeding

Wie niet van toneel houdt, mag doorbladeren.

De Amsterdamse Stadsschouwburg Beeld anp

Als kind zat ik nogal eens in de Amsterdamse Stadsschouwburg, om de eenvoudige reden dat mijn ouders er geregeld op de planken stonden. Vooral mijn moeder was er niet vanaf te slaan. Misschien kon ze zo'n avond geen oppas voor me vinden. Maar eerder verdenk ik haar ervan dat ze daar weinig moeite voor deed. Toneel hoorde bij mijn opvoeding.

Een aantal stukken bij de Nederlandse Comedie, destijds hoofdbespeler van de schouwburg, maakte diepe indruk op me: Onder het melkwoud van Dylan Thomas, Wie is er bang voor Virginia Woolf? van Edward Albee en twee stukken van Anton Tsjechov. De drie zusters werd met een interval van een paar jaar twee keer opgevoerd, daarna in ongeveer dezelfde bezetting Oom Wanja.

Tsjechovs derde klassieker, De kersentuin, hebben ze bij dit gezelschap nooit gespeeld. Wel bij de Haagse Comedie, met een volgens iedereen die het weten kon fenomenale Ida Wasserman. Deze jubileumvoorstelling heb ik niet gezien, maar wel, veel later in de jaren negentig toen ik toneelrecensent bij het weekblad HP/de Tijd was, die van het Wiener Burgtheater in de regie van Peter Zadek. De hoofdrol, grondbezitster Ljoebov, werd vertolkt door Angela Winkler. En hoe! Decadent, grillig, genereus en kwetsbaar: de personificatie van de kwijnende adel. De andere acteurs in die voorstelling waren eveneens precies op hun plek.

Zoals ook in de legendarische Tsjechovs onder regie van Pjotr Sjarov bij de Nederlandse Comedie. Alle theatercoryfeeën uit die tijd stonden erin. En ook de kleinere rollen waren optimaal bezet. Ramses Shaffy kwam als jonge militair even opdraven om, na een paar vrolijke kreten, weer tussen de coulissen te verdwijnen. En de bekende Vlaamse actrice Magda Janssens nam genoegen met een ondergeschikt rolletje: dat van de voormalige kinderjuffrouw Anfisa.

Ik weet niet of het zin heeft hier alle topmedespelers van destijds op te sommen (weet je nog wel, oudje?). Ik zal me beperken tot de acteurs uit De drie zusters die nog enigszins tot de verbeelding spreken. Daarin excelleerde een gedempt acterende Ko van Dijk als de intellectueel gefnuikte broer Andrej. Guus Hermus speelde beroepsminnaar Wersjinin gepast ijdel. Irina, het jongste, in de knop gebroken zusje, kon geen betere vertolkster krijgen dan Ellen Vogel en mijn moeder als haar oudere zus Masja, tot over haar oren verliefd op Wersjinin maar helaas getrouwd met de vervelende onderwijzer Koelygin (Ton Lutz), speelde een van haar mooiste rollen.

Tot slot mijn droomcast van dit moment;
Wersjinin: Gijs Scholten van Aschat
broer Andrej: Jacob Derwig
schoonzus Natasja: Lies Visschedijk
Irina: Gaite Jansen
Masja: Carice van Houten
Olga: Hadewych Minis
Koelygin: Kees Hulst
Toezenbach, de baron: Pierre Bokma
Soljony, de stoorzender: Peter Blok
Oude dokter: Jules Croiset
Anfisa: Elsje Scherjon
Ferapont: Eric Schneider.

Aan de slag!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden