Tom Wolfe drijft af van het echte leven

Voordat hij wereldberoemd werd met romans als Het vreugdevuur der ijdelheden en In alles een man, was Tom Wolfe jarenlang een new journalist die hilarische, satirische reportages en essays schreef over uiteenlopende onderwerpen als het hippie-tijdperk, het leven op een vliegdekschip en moderne kunst....

De verwachtingen waren hooggespannen bij het uitkomen van het boek, een bundeling van oud en nieuw werk, maar het resultaat valt enigszins tegen. Wolfe is op sommige momenten weer uitstekend op dreef als een scherpe beschouwer die met zijn sociologenblik de tijdgeest op de staart weet te trappen. Maar in veel stukken begint hij te klinken als een oude man die raast en tiert over het moderne leven, maar net niet de vinger op de zere plek meer weet te leggen.

Neem 'Mijn drie aangevers', Wolfes tirade tegen de schrijvers Jon Updike, Norman Mailer en John Irving. Het drietal had het gewaagd In alles een man, waaraan Wolfe elf jaar had gewerkt, af te doen als 'verstrooiingsliteratuur', 'megabestseller' en het werk van 'een journalist'. Aanleiding voor Wolfe om de 'zweverige' literatuur van de drie heren op zijn gebruikelijke barokke wijze te kijk te zetten.

Wolfe pleit al jaren voor realistische romans in de traditie van Dickens, Zola en Steinbeck, schrijvers die 'het leven om zich heen' documenteren. Hij verdedigt hier zijn zaak opnieuw virtuoos. Maar het gaat mis, als hij de huidige tijd analyseert. Alleen filmmakers als Oliver Stone werpen zich nog op het echte leven, aldus Wolfe, de Amerikaanse literatuur is afgegleden tot bloedeloos 'formalisme'.

Heeft Wolfe dan echt nog nooit nog nooit gehoord van schrijvers als Bret Easton Ellis, Douglas Coupland en Rick Moody, die nu al meer dan een decennium proberen het moderne leven literair te vatten? In zijn essay geen woord over deze auteurs, die toch duidelijk in zijn favoriete traditie staan. Of heeft Wolfe toch ergens het contact verloren?

Ook op andere plekken in zijn boek slaat de flamboyante schrijver amusant om zich heen, maar zonder te overtuigen. De digitale revolutie is niet dé ontwikkeling van onze tijd, nee, dat is brain imaging, het in beeld brengen van hersenactiviteit. En de arbeidersklasse is geheel verdwenen, iedereen zit gewoon een beetje tv te kijken.

Het zijn uitspraken die interessant klinken, maar die toch dat ene element missen dat Wolfe vroeger zo goed maakte: de reportage. De beste stukken uit Wolfes oudere bundels waren - precies zoals hij nog steeds bepleit - stevig verankerd in verslagen van het leven buiten de studeerkamer. In De wereld en Wolfe ontbreken die bijna geheel. Wolfe observeert vooral boeken en kranten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden