Tolstoj, Sacks en Giphart

En dan hier nog een sensationele novelle van Tolstoj, bijna honderd literaire hapjes, de laatste geschreven woorden van Oliver Sacks en andere net verschenen titels.

Het poëziedebuut van Maartje Smits.Beeld .

Maatschappelijke en politieke kwesties in romans, dan denk je aan Advocaat van de hanen van A.F.Th. van der Heijden, de discussies in Het bureau van J.J. Voskuil, Het achtenveertigste uur van Nicolaas Matsier, Casino van Marja Brouwers, Mystiek lichaam van Frans Kellendonk of Kijk, een drenkeling komt voorbij van Heere Heeresma.

Echter, uit geen van deze titels selecteerde A.H.J. Dautzenberg een fragment voor zijn bloemlezing Vuur! - Bezieling en betrokkenheid in de Nederlandstalige letteren. Anja Meulenbelt, Leon de Winter en de erven Gerard Reve weigerden toestemming te geven voor opname van een fragment. In de inleiding zegt de samensteller het begrip engagement niet nauwkeurig te willen definiëren, en deelt hij mee poëzie buiten beschouwing te laten 'omdat ik daar te weinig thuis in ben'. Wie er wél in staan: Erasmus, Frederik van Eeden, Menno ter Braak, Dimitri Verhulst en een zevental Voetnoten van Arnon Grunberg.

Landheer en pacifist Lev Tolstoj hoorde in 1887 voor het eerst de Kreutzersonate van Beethoven. Twee jaar later schrijft hij zijn sensationele novelle Kreutzersonate, over het huwelijk, jaloezie en vervoerende muziek. In het tweede deel van de Verzamelde werken van Tolstoj, vertaald door de trojka Yolanda Bloemen, Froukje Slofstra en Marja Wiebes, staat hun versie van deze klassieker, naast De dood van Ivan Iljitsj en andere verhalen.

A.H.J. Dautzenberg, Atlas Contact; 24,99 euroBeeld .
L.N. Tolstoj, Van Oorschot; 45 euroBeeld .

Toen de echtelieden Mathilde en de beroemde toneelschrijver Lancelot allebei zesenveertig waren, ging hij bij haar weg. 'Hij vertrok in een ambulance zonder sirenes. Nou ja, hij niet. Zijn koude lichaam', schrijft de Amerikaanse Lauren Groff (1978) in haar vierde boek, de roman Furie en fortuin, verschenen in september en nu vertaald door Maaike Bijnsdorp en Lucie Schaap; de ontleding van een ogenschijnlijk gelukkig huwelijk.

Beeld -

In het poëziedebuut Als je een meisje bent wil Maartje Smits (1986), die video's maakt en in haar vrije tijd imker is, het gebied tussen kind en vrouw vastleggen: 'het dreunt heupen die overal tussen zitten/ maar we spelen nog/ op de overloop.'


'Het nuttigen van een goed toebereid medemens moet een culinaire ondervinding wezen van de allerhoogste orde.' Op de drempel van de eetmaand is het fijn dat niet alle verse culinaire boeken kookboeken zijn. F. Bordewijk geeft in Zwanenpolder geen recept voor de 'toebereiding'. Het fragment uit zijn in 1949 verschenen roman is opgenomen in de bloemlezing De Nederlandse culinaire literatuur in 90 en enige verhalen. Ronald Giphart koos, in samenwerking met de Koninklijke Bibliotheek, bijna honderd literaire hapjes van evenveel auteurs. Een boterham van Louis Paul Boon of kip tandoori van Ernest van der Kwast: het zijn smakelijke verhalen.

Wat is liefde? Vriendschap? Roem, gezond verstand, verstrooidheid? In het door Martin de Haan vertaalde kleine boekje De menselijke geest - Een inleiding analyseert de jong gestorven Luc de Clapiers, marquis de Vauvenargues (1715-1747), die Nietzsche en Voltaire onder zijn bewonderaars mocht rekenen, wat er zoal in het menselijk brein omgaat. Over diepzinnigheid: 'Diepzinnigheid is het summum van reflectie. Wie een werkelijk diepzinnige geest heeft, moet ook de kracht hebben om zijn vluchtige denken stil te zetten, het onder zijn ogen vast te houden om het grondig te onderzoeken en een lange reeks ideeën tot één punt terug te brengen.'

Maartje Smits, De Harmonie; 15,90 euroBeeld .
Ronald Giphart (red), Prometheus; 29,95 euroBeeld .
Vauvenargues, Vantilt; 14,95 euroBeeld .

Het besef van de onontkoombare dood dringt al vroeg bij een mens door, schrijft Anton van Hooff in Sterven in stijl - Leven met de dood in de klassieke oudheid: 'Ik herinner me die ontdekking bij een van mijn dochters. Ik zat op haar bedrand, had een verhaaltje verteld, toen ze opeens mijn arm vastpakte: Jij en ik gaan niet dood, hè papa'? In zijn boek beschrijft Van Hooff hoe de mens in de klassieke oudheid met de dood omging: 'Klaarkomen met de dood is nu eenmaal het centrale thema, zo niet de oorsprong van filosofie en religie.'

Kort na de voltooiing van zijn autobiografie kreeg Oliver Sacks te horen dat hij nog hooguit zes maanden te leven had. Voor hij overleed, eind augustus, schreef hij nog de essays die nu in vertaling zijn verschenen onder de titel Dankbaarheid. Zijn laatste geschreven woorden: 'Ik merk dat mijn gedachten naar de sabbat gaan, de rustdag, de zevende dag van de week, en misschien ook wel de zevende dag van je leven, wanneer je kunt voelen dat je werk gedaan is, en dat je met een gerust hart mag rusten.'

Anton van Hooff, Ambo Anthos; 22,99 euroBeeld .
Oliver Sacks, De Bezige Bij; 16,90 euroBeeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden