Tolkien

Deze week werd de tweede poging tot verfilming van The Lord of the Rings gelanceerd - in Nederland beter bekend als In de Ban van de Ring....

Het is uiteraard moeilijk om een dergelijk epos naar ieders tevredenheid te verfilmen. De vorige poging, in 1978 door Ralph Bak shi, was een mengeling van levende acteurs en animaties die volgens menigeen volkomen was mislukt (www.flyingmoose.org). Dat is ook niet zo gek, want Tolkien heeft een grote schare uiterst precieze, maar ook pietluttige liefhebbers met allemaal hun eigen fantasieën bij het boek. Dat 45 jaar na het verschijnen van de trilogie de magie nog altijd niet is verdampt, blijkt wel op www.csclub.uwaterloo.ca/u/relipper/tolkien/rootpage.html, waar een paar honderd links te vinden zijn naar de meest diverse websites over de schrijver en zijn boeken.

Tolkien (1892-1973) - hoogleraar (oud-)Engels in Oxford - is bij het schrijven van zijn meesterwerk waarschijnlijk geïnspireerd door middeleeuwse treurdichten als The wanderer en The Seafarer (www.rci.rutgers.edu), maar vooral door Beowulf, een vroeg-middeleeuwse vertelling uit Scandinavië, waarin held Beowulf het opneemt tegen monsters en een draak. Het verhaal is waarschijnlijk rond 500 ontstaan en enkele eeuwen later in Groot-Brittannië opgetekend (www.heysmarty .com/bookportal.asp?portal id=46).

Tolkien was een eminent kenner van dit verhaal. Zijn essay Beo wulf: The Monsters and the Critics uit 1936 veroorzaakte een enorme verandering in de wijze waarop naar Beowulf werd gekeken (ourworld.compuserve.com/homepages/billramey/beowulf.htm). Daarvóór waren taalkundigen uitsluitend geïnteresseerd in de taalkundige veranderingen, met name de verschuiving van de medeklinkers in de Germaanse talen. Het verhaal, zo betoogde Tolkien echter, is ook een literair monument voor de denkwereld van de vroege middeleeuwer (kcweb.nhmccd.edu).

Dat betekent niet dat de schrijver niet was geïnteresseerd in taalontwikkkeling. Vooral door zijn kennismaking met het Gotisch, zo schrijft Tolkien later in zijn brieven, ontwikkelde zijn gevoel voor de filologie (www.elvish.org). Dat komt in In de Ban van de Ring tot uitdrukking door de aandacht voor verschillende, verwante elfentalen. Dat zijn echte, serieus te nemen werkstukken, zo beweren liefhebbers van kunstmatige talen (www.daimi.aau.dk. bouvin/tolkien/reallanguages). Die hebben Tolkiens verzinsels tot op het bot ontrafeld, zie bijvoorbeeld een site van de universiteit van Bergen in Noorwegen (www.uib.no/People/hnohf).

Alle ophef die nu over de film wordt gemaakt, zou de auteur waarschijnlijk een gruwel zijn geweest. Tolkien, mede getekend door de ellende van de Eerste Wereldoorlog en erg beducht voor de uitwassen van de 'moderne tijd', schiep de Gouw, de leefwereld van de Hobbits, als een geïdealiseerd beeld van het nauwelijks geïndustrialiseerde cultuurlandschap in Midden-Engeland, aldus de Sydney Morning Herald (www.smh.com.au). Hij had bovendien een intense hekel aan Hollywood, zo vertelde zijn biograaf aan persbureau Reuters (www.tolkien-movies.com).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden