Tolken bij politie werken niet zelden voor criminelen

Politie en justitie hebben moeite betrouwbare tolken te vinden. Niet zelden blijkt dat vertalers meer voor criminelen werken dan voor misdaadbestrijders....

MICHIEL KRUIJT

Van onze verslaggever

Michiel Kruijt

AMSTERDAM

Recherchechefs hebben de vorige minister van Justitie, E. Hirsch Ballin, al verzocht wat aan het probleem te doen, maar nog steeds bestaat er geen regeling.Wel is er bij het departement van Justitie een werkgroep aan de slag die de opdracht heeft gekregen onderzoek te doen naar de door Justitie bekostigde tolk- en vertaaldiensten. De werkgroep, die in februari werd ingesteld, zal pas eind dit jaar rapport uitbrengen.

Een 'eerste en voorzichtige' inventarisatie, die begin 1996 werd uitgevoerd door het Interregionaal Rechercheteam (IRT) Noord- en Oost-Nederland, leverde dertien gevallen op van tolken die verwijtbaar waren betrokken bij strafbare handelingen. Daarvan is sprake als een vertaler zelf de wet overtreedt of als hij niet de nodige zorgvuldigheid in acht neemt ter voorkoming van misbruik van zijn beroepsuitoefening door criminelen.

In politiekringen wordt gezegd dat er sinds deze inventarisatie heel wat nieuwe gevallen van verwijtbaar gedrag zijn bijgekomen. Bijna elk opsporingsteam kampt met dit probleem, stellen rechercheurs. Het gaat daarbij vooral om tolken met een etnische herkomst die bezwijken voor de druk van criminelen die uit dezelfde etnische groep afkomstig zijn. Ook zijn er voorbeelden bekend van vertalers die door verdachten werden gestuurd om te achterhalen wat voor belastend materiaal een opsporingsteam tegen hen heeft verzameld.

Het IRT Noord- en Oost-Nederland vroeg vorig jaar in haar - vertrouwelijke - rapport Pleidooi voor toezicht op tolken om een centrale registratie van tolken. In het rapport staat dat leiders van rechercheteams al in juni 1993 hebben gepraat over de problemen met tolken in opsporingsonderzoeken. 'Zij adviseerden vervolgens de minister van Justitie om een landelijke tolkenregistratie op te zetten en criteria op te stellen om de betrouwbaarheid van tolken te toetsen. Desalniettemin bestaat anno 1996 zo'n landelijke tolkenregistratie nog steeds niet.'

De rapportschrijvers geven enkele anonieme voorbeelden van tolken die niet betrouwbaar bleken. Zo maakte een opsporingsteam in West-Nederland dat de moord op een Russische zakenman onderzocht, gebruik van de diensten van een Russische vertaalster. Zij was aanbevolen door de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI).

De rechercheurs ontdekten dat de vrouw met een van de door het team onderzochte verdachten belde. 'Ik tolk voor ze. Ik zit erin', zei ze in het door de politie afgeluisterde telefoongesprek.

Vermoedelijk speelde de tolk informatie door naar de criminele groep, die haar had geholpen met de financiering van een exportbedrijf. De samenwerking met de vertaalster werd terstond beëindigd.

Het opsporingsteam schakelde daarna een tweede tolk in. Maar ook die moest worden ontslagen toen bleek dat haar echtgenoot door een ander team was aangehouden voor het stelen van auto's in georganiseerd verband.

Naast problemen met de betrouwbaarheid klagen veel recherchechefs ook over de kwaliteit van de tolken. In opsporingsonderzoeken wordt bijna altijd, zo ontdekten de rapportschrijvers, gebruik gemaakt van niet-beëdigde vertalers. Dat zijn tolken die niet staan ingeschreven bij het Nederlands Genootschap van Vertalers. Dat genootschap waarborgt de kwaliteit van de aangesloten tolken. Volgens het IRT-rapport gebruikt de politie vooral allochtonen die vanuit hun moedertaal naar het Nederlands vertalen. Hun opleidingsniveau zou vaak onvoldoende zijn.

Al eerder zijn er kritische kanttekeningen gezet bij de kwaliteit van tolken. De Nationale Ombudsman constateerde in 1995 dat vertalers in asielcentra vaak ondeskundig en partijdig zijn. Mede daarom heeft de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een gedragscode opgesteld voor tolken. Het Nederlands Genootschap voor Vertalers heeft in het verleden al eens eerder gepleit voor een wettelijke regeling van tolkenbijstand voor verdachten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden