Tolk Sanna werkt graag samen met Amerikanen, maar nu wil ze weg

Met extra troepen wil president Bush het geweld in Irak beteugelen. Zelfs tolken die voor de Amerikanen werken, willen dat niet afwachten....

Van onze verslaggever Stieven Ramdharie

In de moskee werd ooit haar foto pontificaal opgehangen. Konden de gelovigen zien wie nou ‘die vuile Amerikaanse spionne’ was. Een doodsbedreiging aan haar adres liet aan duidelijkheid ook niets te wensen over. ‘Sanna, we gaan je lichaam in stukken hakken!’, liet een verzetsgroep weten.

Sanna Izzetkhalel (38), een van de duizenden Iraakse tolken in dienst van het Amerikaanse leger, wil wég. Wég uit Irak. ‘Ik wil een nieuw leven beginnen in de VS.’

Een zwager is onlangs ontvoerd, een neef werd beschoten en met haar 9-jarig dochtertje Tamara heeft Sanna slechts telefonisch contact. Het is alweer zeven maanden geleden dat ze Tamara, die ergens in Bagdad verblijft bij haar ex-man, voor het laatst heeft gezien.

Soms, als Sanna in haar wooncontainer ligt in Bagdads zwaar beveiligde Groene Zone, krijgt ze het gevoel dat ze in een slechte film zit. ‘Dan denk ik: misschien is het toch fout dat ik de Amerikanen help. Maar als ik nu naar buiten ga, de stad in, vermoorden ze me.’

Zo’n vijftig- tot honderdduizend Irakezen ontvluchten elke maand het geweld in Irak. Maar opvallend genoeg wordt slechts een klein aantal toegelaten tot de VS, het land dat medeverantwoordelijk is voor de chaos en anarchie in Irak.

Slechts vijfhonderd vluchtelingen mogen dit jaar in Amerika, dat na de Vietnam-oorlog negenhonderdduizend Vietnamezen toeliet, een nieuw leven beginnen. Vorig jaar waren het er ongeveer tweehonderd. Ter vergelijking: Syrië en Jordanië vangen elke maand veertigduizend Irakezen op, aldus cijfers van de vluchtelingenorganisatie Refugees International in Washington.

Syrië, maakte de VN-vluchtelingenorganisatie Unhcr dinsdag bekend, heeft nu een half tot één miljoen Irakezen toegelaten. In Jordanië bevinden zich zevenhonderdduizend vluchtelingen. Zo’n 2 miljoen Irakezen, van de 26 miljoen, hebben nu hun land verlaten. Nog eens 1,7 miljoen burgers zijn volgens Unhcr binnen Irak op de vlucht geslagen.

‘Angstaanjagend’, noemt Refugee International de enorme aantallen vluchtelingen. Honderdduizenden waren overigens al voor 2003 gevlucht. Nog even en ‘Dar-fur’ is van de eerste plaats gestoten. ‘De Iraakse vluchtelingenstroom is snel op weg om ’s werelds grootste te worden’, aldus woordvoerder Kristele Yournes in december.

Tot medio 2005 was de herhuisvesting in de VS van Iraakse vluchtelingen opgeschort, vanwege ‘11/9’. Maar ook na de hervatting ervan is weinig ondernomen om Irakezen op grotere schaal toe te laten.

De exodus plaatst Washington voor een dilemma: duizenden Irakezen toelaten zou een erkenning zijn dat de invasie, bedoeld om Irak te bevrijden, faliekant is mislukt.

Zelfs de Irakezen die de VS vanaf het begin van de oorlog hebben geholpen, de tolken, worden mondjesmaat toegelaten tot Amerika. Slechts vijftig tolken uit Irak en Afghanistan, die door hun samenwerking met de Amerikanen hun gewone leven vaak moeten opgeven, mogen zich dit jaar met hun familie in de VS vestigen.

Wellicht heeft Sanna dit jaar geluk. ‘Zij is voorgedragen om dit jaar naar de VS te gaan’, meldt luitenant Nicholas Barringer van het Amerikaanse legerhospitaal Ibn Sina, waar Sanna sinds twee jaar werkt, met enige trots.

‘Het is leuk voor haar’, zegt Barringer, die de tien Iraakse tolken van Ibn Sina onder zijn hoede heeft. ‘Maar het is ook jammer dat ze niet blijft om Irak te helpen opbouwen. Irak heeft haar nodig’.

Maar Sanna, een opvallende verschijning in het ziekenhuis met haar hippe kleding en zonnebril, wil niet meer. Ze schaamt zich diep. ‘Ik schaam mij voor mijn land en voor het feit dat ik een moslim ben. Al dit geweld. Irakezen worden opgestookt tegen elkaar.’

In een verlaten hoek van het hospitaal, laat ze een foto zien van haar vriendin Ruweida, ook een tolk. In de wijk Dora werd ze vermoord vanwege haar werk voor de Amerikanen. Drie jaar terug werd een mannelijke collega doodgeschoten. Ze toont ook de getuigschriften van Amerikaanse legereenheden die haar prijzen voor haar werklust en enthousiasme. ‘Sanna is te vertrouwen en 24 uur beschikbaar’, leest ze voor.

Maar als ze een foto laat zien van een ontmoeting in 2005 met minister van Buitenlandse Zaken ‘Condi’ Rice, valt ze stil. Een mannelijke tolk loopt voorbij. ‘Ik vertrouw hem voor geen cent’, fluistert ze. ‘Hij is een Saddam-man’.

Als het aan haar familie ligt, stopt ze meteen met haar werk. ‘Nooit!', zegt Sanna. ‘Dit is mijn huis nu. De mensen in het hospitaal hebben mij nodig. De Amerikanen hebben ons vrijheid gebracht, ze willen Irak opbouwen. Waarom vallen we ze dan aan?’

Ze wil gaan lesgeven in de VS. Tenminste, als het haar ooit lukt daar een nieuw leven te beginnen. Maar het liefst wil ze weer naar haar huis in Bagdad. Naar Tamara. Ze wil weer winkelen, zonder bang te zijn voor een bom of een moordenaar. ‘Ik wil weer een gewoon leven hebben. Is dat te veel gevraagd?’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden