Nieuws

Toezichthouder waarschuwt voor ‘surveillance-maatschappij’ als NCTV meer bevoegdheden krijgt

De Autoriteit Persoonsgegevens uit harde kritiek op een wetsvoorstel dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) meer bevoegdheden geeft. De NCTV zou een ‘vrijbrief’ krijgen om ongecontroleerd data over burgers te verzamelen. Het kabinet gaat het voorstel aanpassen.

Ashwant Nandram
Voorzitter Aleid Wolfsen van de Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt voor een ‘surveillancemaatschappij’. Beeld ANP
Voorzitter Aleid Wolfsen van de Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt voor een ‘surveillancemaatschappij’.Beeld ANP

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) stuurde het advies vrijdag naar demissionair justitieminister Grapperhaus. In het gewraakte wetsvoorstel krijgt de NCTV ruimere bevoegdheden om burgers te onderzoeken. Volgens de toezichthouder is dat voorstel op belangrijke onderdelen ‘heel vaag’. Zo is onduidelijk welke informatie de NCTV-ambtenaren precies mogen gaan verzamelen, analyseren en delen met andere organisaties. Daardoor lijkt de nieuwe wet op een ‘vrijbrief voor de NCTV’.

Als burger onderzocht worden door de NCTV is volgens de AP ‘een van de ingrijpendste dingen die iemand kan overkomen’. Juist daarom moeten er heldere criteria komen waar toezichthouders en rechters de NCTV-werkwijze aan kunnen toetsen. De privacywaakhond wijst op de strikte regels die gelden voor politie en inlichtingendiensten. Elke keer dat die de persoonsgegevens van een burger wil verwerken, wordt die wens getoetst door een onafhankelijke commissie. In het wetsvoorstel gaat de NCTV echter zichzelf toetsen. ‘Dat is de slager die zijn eigen vlees keurt’, aldus de toezichthouder.

Geheime dienst

Bovendien vraagt de AP zich af waarom het überhaupt nodig is dat de NCTV zich op het terrein van inlichtingendiensten beweegt. Daarmee sluit de toezichthouder zich aan bij de almaar groeiende kritiek op de NCTV: een organisatie die werd opgericht om de informatiestroom tussen inlichtingendiensten te verbeteren, maar zich in de praktijk steeds vaker zelf gedraagt als een geheime dienst.

AP-voorzitter Aleid Wolfsen waarschuwt dat de nieuwe wet kan leiden tot een ‘surveillancemaatschappij’, ‘waarbij op grote schaal, en zonder goed toezicht, allerlei gevoelige informatie over burgers wordt verzameld en gedeeld met andere organisaties. Zonder dat mensen zich goed kunnen verweren, bijvoorbeeld via de rechter.’ Hij wijst op de toeslagenaffaire en het FSV-schandaal, die duidelijk maakten ‘wat er met de levens van mensen kan gebeuren als ze op ‘het verkeerde lijstje’ terechtkomen.’ Het wetsvoorstel moet volgens de toezichthouder daarom worden ingetrokken, of ‘grondig’ worden aangepast.

In een reactie belooft het kabinet aan de bezwaren tegemoet te komen. De kritiek wordt ‘in vergaande mate, zo niet helemaal’ verwerkt in een nieuw wetsvoorstel. Dat wordt volgende week naar de Tweede Kamer gestuurd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden