NieuwsKlein nucleair afval

Toezichthouder: tarieven radioactief afval inleveren onduidelijk

Covra, het staatsbedrijf in Borssele waar alle radioactief afval in Nederland moet worden ingeleverd, discrimineert de kleine leveranciers van afval, zoals ziekenhuizen, schroothandelaren en laboratoria. De grote leveranciers, zoals kerncentrale Borssele en Urenco, lijken bij Covra goedkoper uit te zijn.

Radioactief afval in Borssele. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Radioactief afval in Borssele.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Die conclusie trekt de toezichthouder op de nucleaire industrie, de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming ANVS. De inspecteur van de ANVS concludeerde in december 2018, na een onderzoek van twee jaar, dat niet is vast te stellen of de tarieven van Covra voldoen aan de eisen van ‘transparantie, objectiviteit en niet-discriminatie’, zoals de wet voorschrijft.  Volgens hem leidt dat ertoe dat een groep klanten van Covra, vooral de kleinere, wordt benadeeld ten opzichte van andere klanten. 

De ANVS stond op het punt om, op basis van het inspectierapport, Covra voor zijn tekortkomingen een dwangsom op te leggen die kon oplopen tot 90 duizend euro. Zou Covra niet buigen, zo dreigde de toezichthouder, dan zou een nieuwe dwangsom kunnen volgen.

Zover is het niet gekomen, zo blijkt uit documenten die de ANVS onlangs publiceerde. Anti-kernenergiegroep Laka had de documenten opgevraagd met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur.

De ANVS zag op het laatste moment af van het opleggen van de dwangsom. Niet omdat de tariefstructuur van Covra alsnog bleek te deugen, maar omdat Covra niet bij machte bleek de gevraagde opheldering te verschaffen. In die situatie, zo stelt directeur Jan van den Heuvel van ANVS, heeft een dwangsom opleggen geen nut: dat is ‘niet opportuun’.

Volgens Van den Heuvel zijn de regels waar Covra zich aan moet houden op dit moment niet duidelijk genoeg. Daarom ziet hij voorlopig helemaal af van ingrijpen in de het tarievensysteem van Covra. Hij schrijft dat de ANVS ‘geen gebruik zal maken van haar wettelijke bevoegdheid/wettelijke plicht om te handhaven op de tarieven’. Eerst moet er een duidelijker ‘kader’ komen voor de financiering van de opslag en de eindberging.

Voorkomen van willekeur

Covra is de enige partij in Nederland waar radioactief afval mag worden ingeleverd. Om het risico van willekeur te vermijden, houdt de ANVS toezicht, niet alleen op het technisch doen en laten maar ook op de tarieven.

Covra heeft twee groepen klanten. Veruit het grootste deel van het afval komt van een klein groepje leveranciers zoals de kerncentrale van Borssele, uraniumverrijkingsbedrijf Urenco in Almelo, en de reactoren van Petten en de TU Delft. Voor deze afvalstromen moet Covra aparte investeringen doen. 

Soms moeten er hele gebouwen worden neergezet speciaal voor één klant, zoals het gebouw VOG2 voor verarmd uranium van Urenco. Daarom, zegt adjunct-directeur Ewoud Verhoef van Covra, wordt er met deze klanten onderhandeld over de prijs die in langlopende contracten worden vastgelegd.

Maar Covra heeft ook een kleine duizend, meest kleinere klanten, die niet zo’n contract hebben. Het gaat bijvoorbeeld om ziekenhuizen, schroothandelaren, laboratoria en bedrijven die rookmelders verwerken. Deze partijen leveren hun afval in standaardverpakkingen, die in standaardprocedures worden verwerkt en opgeslagen. 

Voor al die standaardverpakkingen stelt Covra jaarlijks een tarievenlijst op, en daar valt niet over te onderhandelen. Die prijzen stijgen razendsnel. Van de negen producten op de openbare tarievenlijst waarvan de omschrijving sinds 2016 niet is veranderd, stegen de tarieven gemiddeld met 90 procent, per jaar dus 18 procent.

Volgens de inspecteur van de ANVS hebben partijen met een langlopend contract, de grote leveranciers dus, geen last van die jaarlijkse prijsverhogingen. ‘Dit leidt ertoe dat de aanbieders van afval uit de standaardtarievenlijst worden benadeeld ten opzichte van de aanbieders van langlopende contracten’, schrijft hij. 

De kostenstijgingen waarmee Covra te maken heeft, worden daardoor mogelijk afgewenteld op de partijen die afhankelijk zijn van de standaardtarieven. Dat kan verklaren waarom die tarieven zo snel stijgen. Volgens de ANVS is het beginsel ‘de vervuiler betaalt’ op dit moment niet voldoende gewaarborgd.

Dat denkt ook Daniël Meijer van anti-kernenergieclub Laka. ‘Uit de stukken blijkt dat de grote leveranciers te weinig betalen, en dat het tekort wordt aangevuld door de de tarieven te verhogen voor de kleine leveranciers die geen langlopend contract hebben’, zegt hij.

Adjunct-directeur Verhoef van Covra bestrijdt dat de tarieven voor het gecontracteerde afval niet zouden stijgen. ‘In die contracten hebben we altijd een indexering opgenomen’, zegt hij, een mechanisme dus waardoor de prijs stijgt als de kosten stijgen. Bovendien, zegt hij, leveren ook de grote bedrijven zoals Urenco en de kerncentrale van Borssele veel standaardverpakkingen aan. Zij betalen daarvoor dezelfde tarieven als kleinere aanbieders. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden