Nieuws

Toezichthouder sleept medewerkers notariaat Pels Rijcken voor tuchtrechter

Notariële medewerkers van Pels Rijcken, het kantoor van de landsadvocaat, moeten zich voor de tuchtkamer van het notariaat verantwoorden voor hun rol in de miljoenenfraude van oud-notaris Frank Oranje.

Marc van den Eerenbeemt
Het kantoor van Pels Rijcken in Den Haag. Beeld Raymond Rutting
Het kantoor van Pels Rijcken in Den Haag.Beeld Raymond Rutting

Deze oud-bestuursvoorzitter van het prestigieuze kantoor pleegde de fraude alleen, maar het Bureau Financieel Toezicht (BFT) op het notariaat zal ‘normschendingen’ door zijn collega’s wel voorleggen aan dit rechterlijk college.

Tijdens het onderzoek van een jaar heeft het BFT geen aanwijzingen gevonden dat andere notarissen van Pels Rijcken betrokken waren bij de fraude van Oranje, die ruim 11 miljoen euro van cliënten verduisterde. Het kantoor is echter medeverantwoordelijk voor de fraude wegens ‘tekortkomingen in het interne en collegiale toezicht’ op de derdenrekening van het kantoor, waarop geld van cliënten wordt gestald.

De toezichthouder maakt niet bekend wie het voor de Tuchtkamer brengt, op grond van haar geheimhoudingsplicht en de privacywet. Het gaat in ieder geval om ‘meer dan één’ natuurlijke personen, niet om de organisatie Pels Rijcken, aldus BFT-directeur Yolanda de Groot. Het kantoor heeft twee notarissen als partner. Verder werken er een notaris-raadgever en tien kandidaat-notarissen.

Pels Rijcken moet een verbeterprogramma doorlopen, waarop het BFT ‘zal blijven toezien en zo nodig handhavend zal optreden. De toezichthouder voegt daaraan toe dat dat zal gebeuren ‘zolang het notariaat onderdeel blijft van Pels Rijcken’. Het kantoor maakte vorige week bekend dat het zijn volledige sectie notariaat zal afstoten.

Met die harde ingreep wil Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn, zoals de volledige naam van het kantoor luidt, zich bevrijden van de affaire en haar positie als landsadvocaat behouden. Als landsadvocaat mag ‘Pels’ exclusief opkomen voor de belangen van de Nederlandse Staat in juridische procedures. Die praktijk draagt sinds 1969 niet alleen bij aan het aanzien van het kantoor met 290 medewerkers, het levert ook een belangrijk deel van de inkomsten van kantoor, tegenwoordig ongeveer de helft van de bijna 55 miljoen euro aan omzet. Het notariaat levert binnen de gehele praktijk met ruim 4 miljoen euro per jaar een kleinere bijdrage.

De fraudereeks van Oranje, die in 2003 begon, is ‘ongekend in de notariële wereld’, aldus het BFT in een persbericht. De notaris roomde tegoeden af van klanten van kantoor of keerde rente op het bewaarde geld niet volledig uit aan de rechthebbenden. Daarvoor zette hij een web van stichtingen op, vervalste stukken en diende onjuiste interne declaraties in. Na de ontdekking van de fraude maakte hij in november vorig jaar, 58 jaar oud, een eind aan zijn leven. Het verdwenen geld is nog niet opgespoord.

Minister Grapperhaus van Justitie ziet in de affaire nog geen reden om te stoppen met Pels Rijcken als landsadvocaat, ondanks kritische vragen uit de Tweede Kamer. Wel houdt hij er rekening mee ‘dat onverhoopt uit andere nog lopende onderzoeken iets anders kan blijken.’ Op (desgevraagd) advies van twee hoogleraren worden door de minister wel scherpere eisen gesteld aan het kantoor. In augustus kwam Pels Rijcken al onder verscherpt toezicht te staan van de Haagse Orde van Advocaten.

Pels Rijcken is zelf al begonnen met een verbeterprogramma. Dat moet leiden tot onder meer betere interne controle en een toegankelijker kantoorcultuur. Alle gedupeerden worden door het kantoor terugbetaald. Ook mogen notarissen geen akten van kantoorgenoten meer passeren.

De affaire leidt tot tal van aanbevelingen en ingrepen in de notariële sector. Het BFT spreekt zich uit voor een verbod op het passeren van aktes waarbij kantoorgenoten belanghebbende zijn, ‘om de schijn van afhankelijkheid te vermijden’. Vakorganisatie KNB besloot in april al tot aanstelling van regionale vertrouwenspersonen voor het melden van misstanden in het notariaat. Ook gaat de KNB de regels voor het beheer van geld van cliënten aanscherpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden