INTERVIEW

'Toezichthouder Het Nieuwe Instituut zit fout'

Directeur Guus Beumer van Het Nieuwe Instituut gaf opdrachten aan zijn levenspartner en een toezichthouder. Nooit doen, zegt hoogleraar goed bestuur Mijntje Lückerath.

Het Nieuwe Instituut voor architectuur, design en e-cultuur in Rotterdam. Beeld x

Tientallen gesubsidieerde klussen kreeg architect Herman Verkerk de laatste vijftien jaar toegeschoven van zijn levenspartner Guus Beumer, nu directeur van de Rotterdamse architectuurinstelling Het Nieuwe Instituut. 'Werken in netwerkverband' is goed, vindt de Raad van Toezicht (RvT) van Het Nieuwe Instituut, die de aanstaande samenwerking kreeg voorgelegd van Beumer.

Nu liggen Beumer én de RvT onder vuur. Want behalve Verkerk huurde directeur Beumer ook een van de toezichthouders, José Teunissen, in voor een tijdelijke klus voor het instituut.

In de gedragscode voor cultuurbestuurders staat dat een RvT moet waken voor elke vorm van belangenverstrengeling. Hoewel die bestuursregels niet 'in de wet zijn verankerd', vindt hoogleraar corporate governance Mijntje Lückerath overeenkomsten als bovengenoemd uit den boze. Lückerath heeft in 2013 de gedragscode voor de culturele sector zelf verkort en aangescherpt, met name op het gebied van belangenverstrengeling.

Een liefdespartner inhuren voor een gesubsidieerde klus, wat vindt u daarvan?

'Ik zou dat altijd afraden. Je moet elke schijn van belangenverstrengeling altijd voorkomen. Het maakt wel uit hoeveel geld ermee gemoeid is en of deze partner de enige is die deze klus kan doen.

'Kijk, Nederland is te klein om alle vriendschappelijke contacten tussen zakenpartners uit te sluiten. Maar als ik in NRC Handelsblad lees dat Beumer zijn vriend in de loop der jaren 29 keer heeft ingehuurd, vind ik dat niet kunnen. Het is ook een fors bedrag: 35 duizend euro. Wat wel voor Beumer spreekt is dat het niet onderhands is gegaan. Hij heeft de opdracht voorgelegd aan de RvT. Op het moment dat zij de samenwerking goedkeuren, is Beumer in principe vrijgepleit.'

'Dit is in het voordeel van HNI'

De Raad van Toezicht (RvT) is zich bewust van de langdurige samenwerking tussen directeur Guus Beumer en Herman Verkerk, laat een woordvoerder van Het Nieuwe ­Instituut (HNI) in een reactie weten. De 'onderscheidende culturele producten' die zij samen voortbrengen zouden juist in het voordeel werken van HNI. In de kleine wereld van cultureel Nederland kom automatisch uit bij Verkerk en José Teunissen bij zo'n specifieke opdracht, zegt de woordvoerder. 'Het was een zorgvuldig afgewogen besluit hen in te huren.'Links: Guus Beumer.Foto: Philip Driessen

Een woordvoerder van Het Nieuwe Instituut laat in een reactie weten dat de Raad van Toezicht (RvT) zich bewust is van de langdurige samenwerking tussen directeur Guus Beumer en Herman Verkerk. De 'onderscheidende culturele producten' die zij samen voortbrengen zouden juist in het voordeel werken van Het Nieuwe Instituut. In de kleine wereld van cultureel Nederland kom automatisch uit bij Verkerk en José Teunissen bij zo'n specifieke opdracht, zegt een woordvoerder. 'Het was een zorgvuldig afgewogen besluit hen in te huren.'

Dus de fout ligt bij de RvT?

'Ja, zij hebben een inschattingsfout gemaakt. Het bedrag is ook te groot. Het is geen bloemetje bij een bevriende bloemist. Over de hoogte van bedragen staat overigens niets in de code. Mensen moeten zelf afwegen wat acceptabel is. Je morele kompas moet de doorslag geven.'

Minister Jet Bussemaker van cultuur is ingelicht door dezelfde RvT. Zij vindt dat er zorgvuldig is gehandeld. Is zij te snel met die conclusie?

'Dat kan ik niet zomaar inschatten. Zij weet waarschijnlijk meer dan wij. En omdat Beumer de RvT om toestemming heeft gevraagd, lijkt de procedure goed gegaan.'

Procedure? Is dit niet gewoon een principekwestie?

'Dat ligt er natuurlijk aan de opdracht en hoe bijzonder de partner is. Als hij één klus doet, iets kan dat niemand anders kan, een redelijke prijs rekent en Het Nieuwe Instituut ook andere offertes heeft bekeken, dan zou ik me kunnen voorstellen dat je een keer een uitzondering maakt.'

Mijntje Luckerath. Beeld .

Een lid van de raad van toezicht doet nu ook een klus voor Beumer. Voor de duur van dat project trekt zij zich terug uit de raad.

'Ik vind dat raar. Je moet elke financiële prikkel tussen de raad van toezicht en een organisatie uitsluiten. Gebruikelijk is een afkoelingsperiode van enkele maanden tot een aantal jaar, voordat iemand uit het bestuur van een organisatie zitting neemt in de raad van toezicht. Andersom zou dat ook moeten gelden. Als je een toezichtsfunctie accepteert, moet je zakelijke verbanden vermijden.'

Wat betekent dit voor de positie van de raad?

'Je moet het niet criminaliseren. Voordat we spreken over aftreden moeten we eerst goed kijken hoe het zit. En de gedragscode niet verankerd in de wet. Navolging geldt niet als norm voor subsidie. Maar dit soort dingen moeten echt worden voorkomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden