'Toezicht op taps van BVD is onvoldoende'

De BVD krijgt steeds meer bevoegdheden voor het aftappen van telecommunicatie verkeer als e-mail. De dienst vindt dat gerechtvaardigd als het gaat om landen als Iran....

Dat zeggen Onderzoeksbureau Jansen en Janssen en de privacy- en burgerrechtenorganisatie Bits Of Freedom. Ze noemen de situatie zorgwekkend. Ook de Nederlandse Vereniging van Internet Providers (NLIP) vindt het onbegrijpelijk dat de BVD steeds makkelijker toegang krijgt tot het internetverkeer.

Maandag werd bekend dat de BVD een einde heeft gemaakt aan de uitwisseling van technologische informatie tussen een Nederlands en Iraans bedrijf. De inlichtingendienst beschikte over aanwijzingen dat de gegevens gebruikt zouden worden voor de bouw van een kerncentrale. Vermoedelijk heeft de BVD de informatie vergaard door het aftappen van het e-mailverkeer tussen de bedrijven.

Tegenover een werknemer van het Nederlandse bedrijf verklaarde een BVD'er dat zijn 'e-mail gescreend' was. E-mailverkeer kan pas worden getapt, als er schriftelijke toestemming is van vier ministers. Internetproviders zijn wettelijk verplicht hieraan mee te werken. Als 'een risicoland als Iran' een Nederlands bedrijf benadert om wapens te vervaardigen, dan is dat aanleiding voor het onderscheppen van e-mail, aldus een BVD-woordvoerder.

In het contact tussen de BVD en een vertegenwoordiger van het Nederlandse bedrijf wordt er ook melding van gemaakt dat 'de correspondentie was gefilterd op kernwoorden'. Het Bureau Jansen en Janssen, dat onder meer is gespecialiseerd in onderzoek naar afluistertechnieken, zegt dat er twee manieren zijn waarop de BVD deze zaak op het spoor is gekomen. Of via 'Echelon', het Amerikaans/Engelse afluisternetwerk om wereldwijd particuliere telefoongesprekken, e-mails en faxen te onderscheppen, of via de Militiare Inlichtingen Dienst (MID).

De MID beschikt over afluisterstations in Eemnes en in Zoutkamp. Net als bij het Echelon-netwerk worden daar berichten van satelliet tot satelliet 'gefilterd'. Volgens woordvoerder M. Wessling van Bits Of Freedom is het 'theoretisch mogelijk' het Iraanse internetverkeer naar Nederland op te vangen en aan de BVD door te geven.

Dit najaar bespreekt de Tweede Kamer een wetsvoorstel dat de BVD ruimere bevoegdheden geeft. Toestemming van één minister is dan al voldoende om een tap op e-mailverkeer te plaatsen. Daarnaast mag de BVD zich gaan bezighouden met het stofzuigen of searchen van het internetverkeer op trefwoorden. Nu heeft de BVD daar nog geen wettelijke toestemming voor.

Vanuit bureau Jansen en Janssen en Bits Of Freedom is veel kritiek op dit wetsvoorstel vanwege de gebrekkige controle op de veiligheidsdienst. W. van der Schans van Jansen en Janssen: 'Het is volstrekt onduidelijk waarop deze uitbreiding van bevoegdheden is gebaseerd. Sinds het einde van de Koude Oorlog bestaat er geen vijand meer. Waarom moeten er dan bijvoorbeeld meer e-mail of telefoons worden afgetapt?'

Ook in de Tweede Kamer leidt het ingrijpen van de BVD tot vragen. GroenLinks vraagt het kabinet om opheldering over de manier waarop de BVD de zaak op het spoor is gekomen. Woordvoerder K. Vendrik wil weten of die toestemming inderdaad is gegeven. 'Zeker als het gaat om de sectie ''stiekem'' van de Nederlandse staat is het belangrijk dat de regels worden nageleefd. Elke verdenking dat de BVD iets buiten de wet om doet, is genoeg reden tot groot alarm.'

Ook het CDA vindt dat de BVD moet bewijzen dat de betrokken ministeries op de hoogte waren van het searchen van het e-mailverkeer. Woordvoerster M. van der Hoeven: 'De BVD moet zijn werk kunnen doen, maar de politiek moet weten op welke manier dat gebeurt. Daar moet niet te makkelijk overheen worden gestapt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden