Toezicht op gebruik van natuurgegevens dreigt te verdwijnen

Het onafhankelijk toezicht op de verzameling en het gebruik van natuurgegevens dreigt te verdwijnen. Het ministerie van Economische Zaken aarzelt over de herbenoeming van Jan van Groenendael als Gegevensautoriteit Natuur (GaN). Ook is de kas van de stichting GaN leeg, vooral doordat bouwbedrijven te weinig natuurinformatie afnemen.

ARNHEM - De Gegevensautoriteit werd in 2007 in het leven geroepen om de spanning weg te nemen tussen economische ontwikkeling en het behoud van biodiversiteit. Die ontstond na de invoering van de Flora- en Faunawet. De bouw van woonwijken, bedrijfsterreinen en bijvoorbeeld de aanleg van snelweg A73 liepen vertraging op nadat de initiatiefnemers onverwacht op een beschermde diersoort waren gestuit.


Tot dan toe waren de verspreidingsgegevens van planten en dieren onvindbaar weggestopt in rapporten of vastgelegd bij tientallen verschillende natuurinstanties. De stichting GaN zette de Nationale Databank Flora en Fauna op, met inmiddels bijna 65 miljoen gegevens over welke planten en dieren waar precies voorkomen. Die kennis vroeg in de planvorming gebruiken kan stagnatie en ellenlange juridische procedures voorkomen.


De databank wordt inmiddels volop gebruikt bij het beheer van natuurgebieden, maar nog nauwelijks voor het doel waarvoor ze is opgericht: het voorkomen van schade door nieuwbouwprojecten. 'Eigenlijk is het gebruik in de ruimtelijke ordening erbarmelijk', aldus Van Groenendael. En dat heeft financiële consequenties. Tot en met dit jaar draagt het ministerie van Economische Zaken nog bij in de kosten. In 2014 moet de databank zelfvoorzienend zijn. Beheer en onderhoud kosten bijna 2,5 miljoen euro per jaar.


'We dachten dat 'de gebruiker betaalt' hier zou kunnen gelden, maar dat blijkt niet zo te zijn', aldus Jacob Jan Bakker, directeur van de stichting GaN. 'Onze inkomsten stegen in drie jaar van nul naar 1 miljoen euro, maar dat is niet genoeg. Wij hebben de wens van bouwbedrijven om echt rekening te houden met de natuur overschat. Dat past niet in hun bedrijfsproces.'


Twee weken geleden riepen kopstukken uit politiek, wetenschap en bedrijfsleven, onder wie oud-minister Cees Veerman en voormalig bankier Herman Wijffels, staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken op om de gegevens in handen te laten van een onafhankelijke instantie. 'Het is belangrijk te volgen hoe de data worden geïnterpreteerd en gebruikt', zegt Van Groenendael, hoogleraar Aquatische Ecologie en Milieubiologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. 'Hoe gaat het openbaar bestuur om met een beschermde diersoort? Er moet iemand zijn die meekijkt. Dat hoef ik niet per se zelf te zijn, maar je kunt het niet aan belanghebbenden als provincies en gemeenten overlaten.'


Maar Van Groenendael verwacht weinig van het pleidooi van de kopstukken. 'Brieven hierover aan de staatssecretaris blijven onbeantwoord, maar uit contacten met ambtenaren is me duidelijk geworden dat er geen behoefte meer is aan onafhankelijk toezicht op het gebruik van natuurgegevens in de ruimtelijke ordening.' Een woordvoerder van het ministerie ontkent dat die beslissing is genomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden