Vijf vragen Toerisme

Toeristen blijven maar komen, wat moeten we ermee?

Aan de groei van de stroom toeristen naar en in Nederland komt maar geen einde. Goed voor de werkgelegenheid en de economie. Zo verdubbelden de uitgaven van buitenlandse bezoekers sinds 2010, concludeerde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) woensdag. Toch kraakt en piept het in delen van het land ook door het ‘overtoerisme’. Wat moeten we met al die bezoekers? 

Een strandpaviljoen in Oostkapelle moet soms een deel van het terras sluiten omdat er te weinig personeel is. Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant

Eerst de cijfers. Wat heeft Nederland aan die toeristen?

Die leveren vooral veel werk op. De tourismebranche was in 2017 goed voor 7,5 procent van alle banen in Nederland. In totaal gaat het om 761 duizend toerismebanen, 120 duizend meer dan in 2010.

Meer werk betekent meer inkomsten. In 2017 was de omzet uit attractieparken, horeca, musea en overnachtingen goed voor 4,3 procent van het bruto binnenlands product. In 2010 was dit 3,2 procent. In totaal gaven alle toeristen samen, ook de Nederlanders die elders in hun land bivakkeerden, een recordbedrag van 82,1 miljard euro uit. ‘In toegevoegde waarde is de sector nu vergelijkbaar met de bouw’, zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen.

Welke toeristen geven het meeste uit?

Dat zijn in absolute zin nog altijd Nederlanders zelf, die in eigen land een dagje uit gaan of met vakantie zijn. Maar het aandeel van buitenlandse toeristen stijgt. Zij gaven 30 miljard euro uit in 2017, een stijging van 12,6 procent vergeleken met een jaar eerder. En bijna het dubbele van wat Nederlanders over de grens uitgaven, terwijl in 2010 de toerismebalans nog in evenwicht was.

Duitsers en Britten hebben een groot aandeel in de bestedingen in Nederland, omdat ze in groten getale komen. Per overnachting wordt veel meer verdiend aan Japanners en Noord-Amerikanen, becijferde het Holland Marketing bureau NBTC over het jaar 2014 – recentere cijfers hebben ze niet. De Japanse bezoeker die bijvoorbeeld komt voor het Van Gogh Museum, besteedde in dat jaar dagelijks gemiddeld 460 euro; de Duitse badgast bleef steken op 112 euro.

Het is bekend dat de cultuurtoerist meer uitgeeft dan de strandganger, maar daar ontstaan ook problemen nu de stroom bezoekers aanzwelt. Ze gaan namelijk allemaal naar dezelfde culturele uitjes: in Amsterdam, naar Kinderdijk, de Zaanse Schans en Giethoorn.

Wordt hier iets aan gedaan?

NBTC, dat met steun van het ministerie van Economische Zaken verantwoordelijk is voor de promotie van ‘bestemming Nederland’, is niet blind voor de problemen van ‘overtoerisme’. Zoals overlast voor omwonenden, die ook nog eens de bakker zien plaatsmaken voor een klompenwinkel. ‘Begin volgend jaar komen we met een nationale visie op toerisme, die de leefbaarheid voor bewoners, bezoekers en bedrijven in evenwicht moet brengen’, zegt een Elsje van Vuuren van het NBTC. ‘De scherpe randjes van het toerisme moeten we aanpakken.’

Hoe doe je dit?

Spreiden, spreiden, spreiden. Amsterdam probeert toeristen uit het centrum weg te lokken door de hoofdstad op te rekken van Amsterdam Beach (Zandvoort) tot Amsterdam Castle (Muiderslot). Dit moet op landelijke schaal ook gebeuren. In steden als Groningen en Leeuwarden, maar ook in de provincie Flevoland, geven ze bij NBTC te kennen dat ze er nog genoeg toeristen bij kunnen hebben.

‘Door plaatsen aan elkaar te verbinden proberen we toeristen met culturele interesses ervoor warm te maken’, zegt Van Vuuren van NBTC. ‘Zoals met 100 jaar De Stijl – Van Mondriaan tot Dutch Design, waarbij we onder meer Drachten, Otterlo en Bergeijk aan elkaar hebben verbonden.’

Stefan Hartman, toerisme-expert aan de NHL Stenden Hogeschool in Leeuwarden, vindt het goed dat het NBTC zich aan het herbezinnen is op toerisme. Hij werkt in opdracht van het Europees Parlement mee aan een handboek om overdruk van toeristen tegen te gaan. ‘Het is niet gemakkelijk, want overlast van wielerevenementen in Limburg vraagt om een heel andere aanpak dan een openluchttheater als Amsterdam’, zegt hij. ‘We hebben daarom zeventig maatregelen gedefinieerd waaruit gekozen kan worden. Van hogere toeristenbelasting tot een vergunningenbeleid dat bepaalde typen winkels uitsluit.’

Op de Wadden hebben ze in de jaren zeventig volgens Hartman met het beddenmaximum al een succesvolle maatregel getroffen. Het verbod op hotelketens, om familiebedrijven te beschermen, werkt volgens hem weer goed voor het Zwitserse Saas Fee.

Is het einde van de groei al in zicht?

Zeker niet. Door de aanhoudende economische groei in Nederland en de toenemende welvaart in opkomende landen als China en India zal het aantal toeristen voorlopig blijven groeien. ‘Je ziet het aan de gigantische infrastructurele groei en het aantal bestelde vliegtuigen’, zegt Hartman van NHL Stenden. Ook bij het CBS zien ze de groei niet afzwakken. Van Mulligen: ‘Het aantal overnachtingen in de eerste helft van dit jaar is alweer hoger dan in dezelfde periode vorig jaar.’  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.