Toerist uit VS vreest Europese pacifisten

Het anti-Amerikanisme is in Europa wijd verbreid in deze tijden van bijna-oorlog. Maar de Amerikanen lijken te overdrijven...

Amerikaanse toeristen maken zich - bij de nadering van een impopulaire oorlog - zorgen over het onthaal dat hun in Europa ten deel kan vallen. Op een website voor rugzaktoeristen vraagt een potentiële Europaganger zich dan ook af of hij zijn reisplannen niet moet herzien. In Parijs en Berlijn kan hij tenslotte op elk moment door een pacifist ter verantwoording worden geroepen.

Volgens een ervaringsdeskundige, die op bovenstaand mailtje reageert, zal het allemaal wel meevallen. Het anti-Amerikanisme viert in Europa weliswaar hoogtij, maar levensbedreigende vormen neemt het nog niet aan. 'Het ergste dat je kan overkomen, is dat een Europese heethoofd je in een onverstaanbaar accent zegt dat je moet opkrassen.'

De Democratische senator Dianne Feinstein liet zich vorig najaar, na een bezoek aan Europa, ontvallen zich soms voor het Amerikaanse speldje op haar revers te hebben gegeneerd. En daarmee oogstte zij de gramschap van de behoudende radio-commentator Mike Gallagher, die zijn luisteraars opriep deze representante van het 'America-hating liberalism' te bedelven onder speldjes in de nationale kleuren. Hijzelf gaf het goede voorbeeld door tien exemplaren te verzenden.

In tijden van bijna-oorlog wordt het begrip 'anti-Amerikaans' ongeremd gebruikt, maar niemand lijkt zich om de definitie te bekommeren, schreef de (conservatieve) columnist Joseph Sobran. In de praktijk komt iedereen voor deze kwalificatie in aanmerking 'die zich onttrekt aan het primitieve patriottisme dat momenteel van ons wordt verwacht'. Noam Chomsky voegt daaraan toe dat het begrip 'anti-Amerikaans' appelleert aan 'totalitaire instincten'. Wie in Nederland, of een ander democratisch land, het regeringsbeleid aanvalt, zou tenslotte nooit als anti-Nederlands worden aangemerkt.

Misschien is dat wel kenmerkend voor de verwijdering die zich tussen Europa en de VS voltrekt. Vanuit Amerikaans perspectief zijn we allemaal anti-Amerikaans, schreef de columnist Hugo Young in de Britse krant The Guardian. 'Tenzij we toevallig pro-Amerikaans zijn.' Er lijkt de Europeanen dan ook niet meer zoveel aan gelegen om de Amerikanen te behagen.

Vroeger, in de jaren tachtig, was dat wel anders, zegt Gied ten Berge, stafmedewerker van Pax Christi, en in een vorig leven verbonden aan het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV). 'Toen getroostten we ons nog grote moeite om aan het odium ''anti-Amerikaans'' te ontkomen. Tevergeefs, overigens. Want met onze oppositie tegen de Amerikaanse kruisraketten hadden we de schijn hoe dan ook tegen. '

Nu speelt de positionering tegenover de VS geen rol van betekenis meer binnen de vredesbeweging, zegt Ten Berge. 'We worden er niet meer door ouderen op gewezen dat de Amerikanen ons vroeger hebben bevrijd. De vraag of we voor of tegen Amerika zijn, houdt ons net zomin bezig als de links-rechts tegenstelling die er vroeger zo nauw mee samenhing.'

Het begrip anti-Amerikanisme is, met andere woorden, geneutraliseerd. In Europa althans. In de VS zelf zal het, vreest Ten Berge, juist aan kracht winnen wanneer die onzalige oorlog echt uitbreekt. Met alle transatlantische spraakverwarring van dien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.