Toenemende xenofobie uitlaatklep voor ander onbehagen

Dat mensen vrede willen is een leuke gedachte voor de Kerst. In werkelijkheid willen mensen vooral hun dromen waarmaken en ambities realiseren. Daarbij gaan ze desnoods over lijken.

Beeld anp

'Vrede gaat na 70 jaar ook een keer vervelen', fluisterde een medewerker van de Europese Centrale Bank journalisten toe tijdens een etentje in Frankfurt. Het was zijn verklaring voor de toenemende afkeer van Europese instituten en voor - Wilders parafraserend - de tsunami van xenofobie die de laatste maanden waarneembaar is.

De onrust over de vluchtelingenstroom is maar één aspect van deze xenofobie. Wat nu de Syriërs zijn, waren vorig jaar de Europees geld verbrassende Grieken. Terwijl tegenwoordig de opkomst bij demonstraties eerder in de honderden dan in de duizenden loopt, kreeg tv-presentator Arjen Lubach het voor elkaar 7 duizend mensen op te trommelen voor een krachtig verzet tegen handelsverdrag TTIP. Er is het sentiment rond KLM, dat hoe dan ook behouden moet blijven voor Nederland. Een groep rond GeenStijl is het gelukt een referendum af te dwingen over een associatieverdrag met Oekraïne - net als TTIP een complexe serie afspraken die zich nauwelijks leent voor een 'ja of nee'-stem. Zelfs de 'toeristenhorden' in de Amsterdamse binnenstad zijn inmiddels een bron van ergernis.

In werkelijkheid is de toenemende xenofobie niet meer dan een uitlaatklep voor een ander onbehagen: de toenemende irritatie over de gevestigde macht. Vrede betekent dat de macht en mooie baantjes veilig in handen blijven van het establishment: of dat nu de oude partijen in Den Haag zijn, de mediakopstukken in Hilversum of de zakelijke elite bij de banken en AEX-bedrijven. Weliswaar nemen niet meer de religieuzen de mensen de maat, maar enigszins clowneske mediadominees als Johan Derksen, Peter R. de Vries en Maarten van Rossem. Net als in de toneelwereld hebben in de mediawereld veelvuldig familiedynastieën (Brusse, Gortzak) de dienst uitgemaakt. Maar de nieuwe, zoals de families De Mol en Krabbé, pakken ook meteen het grote geld. Niemand ontzegt hun talent, maar het is een stuk gemakkelijker om als zoon of dochter van een gevestigde presentator of schrijver succes te hebben dan als zoon of dochter van de warme bakker in Sittard. De BN-telgen hebben kruiwagens en blokkeren de vele dubbeltjes in het land kwartjes te worden. Na John de Mol sr. volgen John de Mol jr. en Johnny de Mol.

Johnny de Mol (R) en zijn vader John de Mol.Beeld anp

Saai

Er zijn filosofen die vrede saai vinden. Vredestichters willen iedereen verbannen naar leeszaal en golfbaan. Oorlog is in hun ogen opwindend. Het leidt tot een golf van uitvindingen en innovaties en tot een machtsverschuiving, waardoor andere mensen een keer kansen krijgen.

Het is niet gemakkelijk om de aristocratie van Hilversum en de grachtengordel aan te pakken. Het is gemakkelijker de buitenwereld de schuld te geven dan af te komen van Harry Mens en Paul de Leeuw.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden