Toenemende druk op België om strenge begroting aan te nemen

De Belgische regeringsonderhandelaars hebben opnieuw hun deadline gemist, ondanks de toenemende druk van de Europese Unie en de financiële markten. Als de onderhandelende partijen het niet snel eens worden over een begroting voor volgend jaar, dreigt een Grieks of Italiaans scenario voor de Belgen.

BRUSSEL - Afgelopen weekeinde hielden de zes onderhandelende partijen een 'begrotingsconclaaf': ze vergaderden elke dag van 's morgens vroeg tot 's avonds laat, en waren van plan zondagavond door te gaan tot er een akkoord op tafel lag. De zes partijen moeten de begroting van 2012 zelf opstellen, aangezien de regering van premier Yves Leterme al 520 dagen demissionair is en zich enkel met lopende zaken mag bezighouden.


Ondanks de deadline waren de partijen maandagochtend niet verder gekomen dan wat de Franstalige media een 'tour d'horizon' noemen, een eerste verkenning. Ze hadden hun standpunten vergeleken over bezuinigingen ter waarde van ongeveer 1 miljard euro, terwijl in totaal 11,3 miljard euro aan besparingen moet worden gevonden.


Door deze nieuwe gemiste deadline dreigt België in grote problemen te komen. De financiële markten zijn na de stabilisering van Griekenland en Italië op zoek naar de nieuwe zwakste schakel in Europa, en Frankrijk en België worden het vaakst genoemd. Maandagmiddag bereikte de spread - het verschil tussen de Belgische en de Duitse langetermijnrente - 279 punten, het hoogste peil sinds de invoering van de euro.


Bovendien waarschuwde eurocommissaris Olli Rehn - de nieuwe supercommissaris voor begrotingsdiscipline - de Belgische onderhandelaars vorige week dat ze voor half december met bezuinigingen en economische hervormingen moeten komen. Aangezien het normaal twee maanden duurt om een begroting door het parlement te loodsen, is die deadline al zeer moeilijk haalbaar. Als een begroting uitblijft, zal Rehn niet aarzelen om zijn nieuwe bevoegdheden te gebruiken en België ten voorbeeld te stellen voor de andere EU-lidstaten.


In België klinkt de kritiek op de onderhandelaars daarom steeds luider. 'We zitten al in de blessuretijd', zei de Belgische eurocommissaris Karel De Gucht zondag. 'We zouden moeten spurten naar hervormingen, maar we strompelen verder', voegde Bart De Wever van de Vlaams-nationalistische oppositiepartij N-VA eraan toe.


Maar ondanks alle oproepen tot haast en alle alarmkreten zijn de zes onderhandelende partijen nog niet bereid tot grote concessies. Dit keer komt dat niet door de Vlaams-Waalse tegenstellingen, maar door de enorme kloof tussen links en rechts. De socialistische partij PS wil de 11,3 miljard euro vooral bijeenkrijgen door nieuwe belastingen, terwijl de liberale partijen MR (Franstalig) en Open-VLD (Vlaams) bezuinigingen willen.


Maar ook de werkmethode van formateur Elio Di Rupo zou een reden zijn voor de vertraging. De Waalse socialist Di Rupo staat sinds het begin van de onderhandelingen bekend om zijn engelengeduld. Volgens zijn eigen partij, de PS, is dit de enige manier om in het verdeelde België tot een akkoord te komen.


Maar volgens sommige andere partijen lijken de onderhandelingen steeds meer op een wedstrijdje staren: wie het langst volhoudt, krijgt zijn zin. Tot hun frustratie spendeerden ze het afgelopen weekeinde een uur aan een maatregel die slechts 1 miljoen euro oplevert.


Om een complete puinhoop te vermijden, kondigde premier Leterme maandag aan dat hij toch aan een eigen begroting begint te werken. Die noodbegroting is gebaseerd op 'voorlopige twaalfden', waarbij de regering elke maand een twaalfde van de begroting van vorig jaar mag uitgeven. Voor de dringende hervormingen in het pensioen- en uitkeringsstelsel heeft Leterme geen mandaat.


Volgens Di Rupo's partij PS loopt Leterme op de zaken vooruit, en zullen de onderhandelaars dinsdagnacht klaar zijn met de begroting. Maar na alle gemiste deadlines is het afwachten of dat wordt waargemaakt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden