Column

Toen Vailland het geluk gevonden had, was zijn elixer op

Hoe kan een schrijver gelukkig zijn? Door het schrijven zelf, las Arjan Peters bij Roger Vailland en Maria Barnas.

Beeld Lisa Klaverstijn & Marie Wanders

Vervelend woord, intellectueel, vond Roger Vailland (1907-1965), maar als schrijver is men verplicht zich onder de intellectuelen te laten rangschikken. En welnu, zei de Prix Goncourt-winnaar in een interview tegen Boudewijn van Houten, voor een intellectueel is het 'dikwijls bijzonder moeilijk te zien wat zich in de wereld afspeelt, omdat men een buitenstaander is'. In de fraaie uitgave De jacht op het geluk blikt Van Houten terug op de markante schrijver met voornoemd interview, herinneringen en citaten: 'Alleen met vrouwen kom je zo meteen ter zake. Gesprekken met mannen dwalen eerst af naar automotoren, kip met roomsaus en politiek' (uitgeverij Elettra; €59,-).

In zijn leven en werk deed Vailland verwoede pogingen ergens bij te horen en in op te gaan (drugs, het communisme), om uiteindelijk te beseffen dat hij door te schrijven gelukkig kon zijn, omdat je dan ook ontgoochelingen kunt verwerken.

Bovendien stroomde het geld binnen toen hij het scenario naar het scandaleuze Les liaisons dangereuses had geschreven, door Roger Vadim in 1959 verfilmd. Toen voelde Vailland zich geen buitenstaander meer, noch insider, maar was hij soeverein over zichzelf.

Zei hij op 24 maart 1965. Op 12 mei zou hij sterven. Waarmee ik niet suggereer dat zijn geluk van korte duur was, maar misschien werd Vailland gedreven door het streven naar geluk. Toen hij dat gevonden had, was zijn elixer op.

'Schrijven: dat ik gelukkig ben/ met een scherp geslepen potlood en een zo goed/ als nieuw boek van de Berliner Büchertisch/ om langzaam in te verdwijnen', schrijft Maria Barnas in de bundel Gute Nacht Einsamkeit, met tekeningen van Arjan van Helmond (99 uitgevers/publishers; €99,-). Beide kunstenaars woonden een paar jaar in Berlijn, en doen verslag van hun pogingen de stad te lezen; te zien wat zich in die voor hen nieuwe wereld afspeelt, op blinde muren in de achtertuin en in Kreuzberg.

Is dit in het leven opgaan of het toch weer ontwijken? Het laatste, denkt Barnas, als ze in de U-Bahn grauwe vrouwen in boeken ondergedoken ziet: 'Wanneer ze het lezen kortstondig staken/ om bijvoorbeeld een mueslireep met chocola/ uit een shopper tussen hun tweedehandsschoenen/ op te graven kan ik tot mijn schrik een haast/ onmerkbare knik van verstandhouding ontwaren.'

Het lot houdt van me, schreef Roger Vailland. Longkanker velde hem.

Te laat om hem die zin af te nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.