'Toen ik het terugzag dacht ik: nu kan ik het afsluiten'

Als je, ter gelegenheid van de schitterende documentaire '0,03 seconden', Ranomi Kromowidjojo vraagt naar wat we gezien, gelezen of beleefd moeten hebben, dan krijg je natuurlijk een zwembad. Twéé zwembaden.

'Als ik tweede ben geworden, moet ik me dan schamen?' Beeld Els Zweerink

Op 14 augustus 2016 zwemt Ranomi Kromowidjojo de finale van de 50 meter vrije slag op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro in Brazilië. Ze is titelhoudster op deze afstand en dus favoriet, in Nederland verwacht iedereen dat Kromo goud gaat ophalen. Als ze aantikt, grijpen haar familieleden op de tribune verbijsterd naar hun hoofd. Hoewel ze bijna de hele race voorop zwemt, wordt Kromowidjojo zesde. Ze huilt in haar handdoek.

Zelf zag Ranomi Kromowidjojo (26) haar roemloze aftocht in Rio pas onlangs terug, in de documentaire 0.03 seconde, waarin Suzanne Raes vijf zwemmers van de Nederlandse ploeg volgt op hun weg naar de Olympische Spelen. De film komt volgende week in de bioscoop en is in juli op televisie.

Kromowidjojo, die keek samen met haar vriend en zwemmer Ferry Weertman, ook een hoofdpersoon in de film: 'Ik kon me dat moment vlak na de finale eigenlijk niet zo goed meer voor de geest halen, het was een zwarte vlek. Dat komt ook doordat ik beelden van verlies eigenlijk nooit terug zie. Het moment dat ik goud won in Londen in 2012, dat kom ik continu tegen. Als ik presentaties geef, of op scholen iets vertel, dan laten ze altijd de beelden van die gouden race zien. Ik vond het best moeilijk, om mezelf zo in tranen te zien afdruipen. Maar ik vond het toch ook mooi: ik heb voor deze spelen vier jaar keihard getraind, en na die 50 meter was het gewoon klaar, afgelopen. Ik had een doel, goud winnen, en dat is dit keer niet gelukt. Toen ik het terugzag dacht ik: nu kan ik het afsluiten.'

Veel pijnlijker vond Kromowidjojo de rol van de journalisten die de zwemmers staan op te wachten na de wedstrijd. 'We moeten meteen voor de camera, óók als je verliest. Dan staan ze echt als aasgieren klaar om op je nek te springen. In mei vorig jaar werd ik tweede op de Europese Kampioenschappen, dat zie je ook in de film. De journalist die dan maar blijft aandringen: Het is een olympisch seizoen, zwem je wel hard genoeg, maak je je geen zorgen? Ik vond dat echt een mooi beeld: ik lach, maar van binnen ben ik heel pissig. Ik zeg: ik word hier tweede van Europa, en je ziet me denken: Moet ik me schamen? Moet ik verantwoording afleggen aan jou of het volk? Moet ik huilend weglopen en stoppen met zwemmen?'

Daar heeft ze veel over nagedacht: hoe hard ze ook zwemt, ze is altijd afhankelijk van anderen: 'Stel dat ik een seconder sneller zwem dan ik ooit heb gedaan, en iemand zwemt nóg een honderdste sneller, heb ik dan gefaald? Wanneer ben ik zélf tevreden?' Haar voorlopige antwoord: als ze er alles aan gedaan heeft een perfecte race te zwemmen. Op de wereldkampioenschappen, in juli in Boedapest, gaat ze dat opnieuw proberen.

CV

Ranomi Kromowidjojo werd op 20 augustus 1989 geboren in Sauwerd. Ze begon op haar vierde met zwemmen, bij de zwemvereniging Ducdalf in Bedum. Op haar tiende zwom zij haar eerste Nederlandse record, een leeftijdsrecord op de 50 meter vrije slag. Inmiddels is Kromowidjojo drievoudig olympisch kampioen en meervoudig wereldkampioen. In 2011 en 2012 werd ze verkozen tot Sportvrouw van het jaar. Ze woont in Eindhoven samen met haar vriend Ferry Weertman, ook een zwemmer.

1. Boek: Think and grow rich, Napoleon Hill (1937)

'Dit is een oud boek, dat grappig genoeg nog steeds actueel is. Napoleon Hill schreef het in de crisistijd, in een veranderende wereld. Het is niet mooi geschreven, maar de boodschap die eruit spreekt is heel duidelijk: zo word je succesvol. Hill sprak voor zijn boek met honderden Amerikaanse multimiljonairs over hoe zij hun fortuin vergaarden. Hij heeft het over rijk worden, maar je kunt zijn wijsheden ook gebruiken als je een gouden medaille wilt winnen, of gelukkig wilt zijn.

'Wat ik eruit haal: succesvol worden begint met een verlangen, daarna moet je een concreet doel hebben en daar moet je elke dag keihard voor werken. Zo werkt het voor mij in het zwemmen, maar ook daarbuiten. Mensen vragen vaak: hoe komt het nou dat jij wint, en de rest niet? Natuurlijk moet je ook ergens goed in zijn, ik zou niemand aanraden om heel hard te gaan trainen in het zwembad omdat je dan vanzelf prijzen gaat winnen. Maar het begint wél met een verlangen. Ik ben sowieso constant bezig met wat mij gaat helpen om beter te worden in mijn sport. Dat gaat over eten, over mijn bedtijd, over wat ik dit weekeinde ga doen. Dit soort boeken inspireren en helpen me daarbij.'

2. Stad: Rome

'Met zwemmen komen we zo'n beetje overal ter wereld, maar zoals bijna alle sporters zien wij voornamelijk het vliegveld, het hotel en het zwembad. Mijn lievelingsbestemming is Rome, waar we elk jaar in juni een wedstrijd zwemmen; de sette colli (zeven heuvels).

'We zwemmen daar in een buitenbad in het centrum van Rome, het stadio de Nuoto, gebouwd voor de Olympische Spelen van 1960. Ik vind buiten zwemmen echt heerlijk, je voelt de zon op je lijf terwijl je door het water glijdt. Het zwembad is omringd door hoge pijnbomen en het ruikt er heerlijk. Italiaanse wedstrijden zijn leuk, de fans zijn veel uitbundiger dan Nederlandse toeschouwers. Nederlandse fans klappen wel, maar die zullen, hoe hard je ook zwemt, niet op de stoelen gaan staan. En als ik ergens rond de wedstrijden even twee uurtjes heb, ga ik de stad in om een ijsje te eten.'

Stad: Rome. 'In het Stadio del Nuoto zwem je tussen de pijnbomen. En het Italiaanse publiek is veel uitbundiger dan het Nederlandse.'

3. Zwembad: Pieter van de Hoogeband Zwemstadion in Eindhoven

'Mijn favoriete zwembad is het bad waar ik zo'n beetje elk dag train: het Pieter van de Hoogeband zwemstadion in zwemcentrum de Tongelreep in Eindhoven. Je hebt het grote zwembad en daarnaast ligt het trainingsbad, met vier banen van 50 meter, daar lig ik tien keer per week twee uur in. Het is enorm high tech.

'We trainen elke ochtend met camera's boven en onder water, waardoor we heel precies onze techniek kunnen terugzien en verbeteren. We hebben net een nieuwe afzetblok dat je afzetkracht meet, dat is zo innovatief, dat vind je in geen ander zwembad ter wereld.

'Het ene zwembad is trouwens niet sneller of beter dan het andere. Alle internationale wedstrijden zwemmen we onder gelijke omstandigheden: temperatuur van het bad, de dikte van de lijnen, de lengte van het bad, het zoutgehalte van het water. Bij sommige baden, zoals in Eindhoven, kun je wel het gevoel hebben: hier zwem ik altijd goed. Maar dat heeft dan met gevoel te maken, of sfeer. Of met het moment van de wedstrijd: later in het seizoen zwem je waarschijnlijk harder.'

Tekst gaat verder onder de foto.

'Ik had een doel, goud winnen, en dat is dit keer niet gelukt. Toen ik het terugzag dacht ik: nu kan ik het afsluiten.' Beeld Els Zweerink

4. Favoriete eigen sportmoment: gouden medaille op 50 meter vrij op de Olympische Spelen in Londen in 2012

'Als kind droom je van wat je gaat doen als je olympisch kampioen wordt, dat je gaat juichen en schreeuwen. Maar wat blijkt? Ik doe dat dus allemaal niet. Ik ben wel blij, ik zwaai even naar mijn ouders, maar ik huil of gil niet en steek mijn armen niet in de lucht. Tijdens een toernooi ben ik zo gefocused, dan is het: uit het bad, badpak uit, medaille ophalen, uitzwemmen, laten verzorgen. Maar het bijzondere van deze winst op de 50 meter in 2012 is dat Marleen Veldhuis in de baan naast me brons wint. En blijkbaar kan ik, als ik met iemand samen win, het wel vieren. Daar zijn zulke mooie foto's van. Hoe wij elkaar in de armen vliegen, dat was ultieme vreugde.'

5. Favoriete sportmoment: gouden medaille op 10 kilometer open water van Ferry Weertman, op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro in 2016

'Het is heel afgezaagd natuurlijk, om het gouden moment van mijn vriend te kiezen. Maar zijn medaille heeft echt nog een positieve draai gegeven aan deze verder niet zulke leuke olympische spelen. Ferry was de eerste die ik zag, nadat ik zo snikkend was weggelopen na mijn mislukte race. Ik zei meteen: mij is het niet gelukt, nu is het jouw taak, en ik ga alles doen om je te helpen. Ik ga uitzwemmen, en jij moet nu gaan slapen.

'Op de dag van zijn 10 kilometer zat ik op het strand, eindelijk weg uit het olympisch dorp, zonnetje, bikini, heerlijk. De race duurt twee uur, en om het half uur zie je een heleboel spetters voorbij komen: dan hebben ze er weer een rondje op zitten. Bij de finish zien we nog meer spetters en krijgen we eerst nog te horen dat hij tweede was. Op dat moment word ik meteen geïnterviewd door de NOS, en tijdens dat interview blijkt ineens dat Ferry tóch goud heeft. Dat gaf een geweldige ontlading.'

Favoriete sportmoment: goud voor Ferry in Rio. 'Geweldige ontlading.' Beeld HH / Pim Ras

6. Haarverzorging: Oribe Gold Lust conditioner

'Omdat wij zoveel in het chloorwater liggen, hebben we best een droge huid en droog haar. Het liefst zouden we ons continu insmeren, maar we zwemmen ook vaak met een plankje tussen onze benen geklemd, om de armen te trainen, en dat plankje glijdt dan weg. En van haarmaskers glijdt je badmuts van je hoofd. Het is dus steeds een balans zoeken tussen er fatsoenlijk uitzien en wat praktisch is. Deze conditioner gebruik ik elke dag, na een tip van mijn kapper. Ik zie dat de kwaliteit van mijn haar echt verbetert. Het is een professioneel merk, opgericht door Oribe Canales, een Amerikaanse kapper die in de jaren negentig de kapsels maakte voor grote modeshows. Het heeft zo'n luxe geurtje, ik ruik elke dag naar kapper. Ferry gebruikt het nu ook.'

7. Cabaratier: Roué Verveer

'Mijn vader is geboren in Suriname en is in de jaren zeventig naar Nederland gekomen. Hier ontmoette hij mijn moeder. Ik ben totaal Nederlands opgevoed, ik spreek ook de Surinaamse taal niet, maar ik heb toch affiniteit met de Surinaamse cultuur en met grappen die over Suriname gaan, of over de verschillende culturen in Suriname, de Hindoestanen, de Javanen, waar mijn vader toe hoort, de Creolen.

'Roué Verveer maakt ook veel grappen over de Surinaamse opvoeding, zo heeft hij het in een show over dat Surinaamse kinderen nooit vragen: waarom? Want wie 'waarom' vraagt, krijgt een pets in z'n gezicht. Ik vind het supergrappig, en ik vind hem ook leuk omdat hij zo positief is. Natuurlijk, cabaret mag soms best hard zijn, maar ik vind het fijn als het niet al te kwetsend is.'

Cabaretier: Roué Verveer. 'Hij maakt veel grappen over de Surinaamse opvoeding.' Beeld HH / Maartje Geels

8. Serie: Call the midwife (Netflix)

'Deze serie gaat over vroedvrouwen in de jaren 50 in een arbeiderswijk in Londen. Het is net na de oorlog, er is armoede, er worden veel kinderen gebaard. Tegelijkertijd verandert er veel, er komen nieuwe medicijnen, anticonceptie, de eerste flats worden gebouwd. Ik vind geschiedenis heel interessant en dit is relatief jonge geschiedenis, in deze tijd groeide mijn oma op, mijn moeder werd geboren. Wat ook belangrijk is, ik kan deze serie redelijk makkelijk opzij zetten. Ik moet niet hebben dat ik zo vol ben van een serie dat ik me niet goed kan concentreren op de training. Met heel spannende thrillers is het me wel gebeurd dat ik tijdens de warming up nog zat na te denken over de eventuele moordenaar, of over martelpraktijken.'

'Ik vind geschiedenis heel interessant en in deze tijd, de jaren vijftig, groeide mijn oma op en werd mijn moeder geboren.'

9. Eten: Javaanse cake van oom René

'Mijn lievelingsgerecht is de Javaanse kruidcake van mijn oom René, een broer van mijn vader. Daar is geen geschreven gerecht van, dat gaat op gevoel. Hij wilde me verklappen dat er vanille, bruine rum en kaneel in zit. Maar het speciale geheime ingrediënt blijft in de familie.'


0,03 seconden

De documentaire 0,03 seconden van Suzanne Raes volgt vijf zwemmers (Ranomi Kromowidjojo, Femke Heemskerk, Sharon van Rouwendaal, Ferry Weertman en Sebastiaan Verschuren) tijdens hun voorbereidingen op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro in 2016. Heemskerk en Van Rouwendaal laten zich afbeulen in Frankrijk. Kromowidjojo traint in Eindhoven meer op detail. Alle arbeid en opofferingen leiden in Rio niet tot de gewenste resultaten. Althans, niet voor de kortebaanzwemmers. De prestaties komen van Van Rouwendaal en Weertman: zij halen goud op de 10 kilometer in open water.

De film draait vanaf 13 april in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden