Toen het 'Kiele Kiele Koeweit' nog klonk

Amsterdam -Het is het carnaval van 'Kiele Kiele Koeweit', de hit uit het satirische tv-programma Farce Majeure. Terwijl Nederland in 1974 met de autoloze zondag wordt geconfronteerd, staan de bouwbedrijven in de startblokken om zaken te doen in de Arabische wereld.


Nederland mag dan het doelwit zijn van een Arabische boycot vanwege zijn innige banden met Israël, ondernemend Nederland kijkt begerig naar de petrodollars die in steeds grotere hoeveelheden naar het Midden-Oosten stromen. Sjeiks, sultans en koningen willen havens, vliegvelden, wegen en nieuwe steden aanleggen. En niemand kan dat beter dan de Nederlandse bouwers.


'Maar jullie moeten de Arabieren wel tegemoet komen. Als we dat doen, ontdekken we misschien wel interessante dingen van elkaar en zal het een betere wereld worden', zegt de Saoedische olieminister sjeik Yamani, die in die jaren bekender is dan menig Nederlands minster.


De wederopbouw van Nederland is voltooid, net als de Zuiderzeewerken en het gasleidingennet vanaf Slochteren. Zelfs de Deltawerken, die de Nederlandse bouwsector het imago van de meest vernuftige van de wereld hebben opgeleverd, beginnen op hun einde te lopen.


Nederland heeft dankzij deze projecten de grootste bouwconcerns in de wereld: de Hollandsche Beton Groep, Brederode (de aannemer van Hoog Catherijne), de Koninklijke Adriaan Volker, de Stevin Groep, Boskalis en Ballast Nedam. Scheepsbouwer RSV en electriciteitsbedrijf OGEM zijn bezig te diversificeren in die markt.


In 1975 haalt Ballast Nedam het eerste project van meer dan een miljard gulden binnen. Daarna volgen voor tientallen miljarden projecten. Philips levert telecommunicatievoorzieningen, HBG bouwt King Fahd City, Volker Stevin baggert een haven uit en Ballast Nedam bouwt zevenhonderd gebouwen en hangars voor de Saoedische luchtmacht.


Niemand praat over smeergeld, want dat hebben de Nederlanders niet nodig. Goodwilltrips vinden wel continu plaats. Zo reist toenmalig premier Lubbers met een massief gouden tulp in een bokaal van kristal als cadeau voor koning Fahd naar Riyad. En elfduizend echte tulpen om de andere hoogwaardigheidsbekleders te paaien. 'Was the imam a religious or a political leader?', vraagt Lubbers na een van de bezoeken.


Nederland heeft er veel voor over om bij de Arabieren in het gevlei te komen. Als de orderstroom even opdroogt, wordt in 1980 onder Arabische druk de ambassade in Israël verplaatst van Jeruzalem naar Tel Aviv. 'Dat is een enorme oppepper voor de Nederlandse zakenrelaties met de Saoedi's', meldt de Financial Times. Ballast Nedam mag voor 564 miljoen gulden een weg aanleggen van Bahrein naar Saoedi-Arabië.


Berend-Jan Udink, een voormalig minister die baas van OGEM is, haalt een order van 1,35 miljard gulden voor de bouw van een complete stad bij Damman in de Saoedische woestijn. Verdeeld over 32 woontorens, worden 1.700 appartementen gerealiseerd. De gebouwen worden volledig in prefab aangevoerd vanuit Nederland in speciaal daarvoor aangepaste schepen. De wanden worden rechtop en de vloeren liggend vervoerd. De rest van de wereld kijkt ademoos toe. RSV, reeds noodlijdend, kondigt aan energiecentrales in Algerije te gaan bouwen.


Pas begin jaren tachtig komt Nederland bij zinnen. Het Algerijnse project van RSV is een fiasco en OGEM gaat aan wanbeheer ten onder. De andere bouwers gaan baggeren en bouwen in andere markten totdat aannemers uit opkomende landen de projecten goedkoper aanbieden.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden